SV không được tốt nghiệp: Đâu là nguyên nhân?

Tỉ lệ sinh viên được nhận bằng tốt nghiệp ở các trường ĐH chỉ khoảng 60-80%, ở các trường CĐ là 55-60%. Ở bậc THCN, sự rơi rụng còn nhanh và nhiều hơn. Nếu tính hiệu suất đào tạo (đầu vào và đầu ra) ở mức trung bình 60% thì với khoảng 150.000 chỉ tiêu chính qui hằng năm, cả nước sẽ có hơn 50.000 sinh viên không nhận được bằng tốt nghiệp THCN.

Ghế giảng đường của những trường ĐH như ĐH Giao thông vận tải Hà Nội, ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Xây dựng Hà Nội… từ nhiều năm nay bị sinh viên coi là những chiếc ghế của hung thần! Điển hình là ĐH Giao thông vận tải, có nhiều khoa mà đến năm cuối cùng sau 5 năm học, số sinh viên tốt nghiệp không được nổi 30% so với số theo học từ những năm đầu tiên!

Tại các trường ĐH phía Nam, tình hình có sáng sủa hơn chút ít nhưng vẫn nhiều sinh viên buộc phải thôi học: ĐH Bách Khoa TPHCM có khoảng 35-40% sinh viên buộc phải “rẽ ngang”, khoá 1999-2004, có tới 42,57% sinh viên không được tốt nghiệp. Tình trạng này cũng diễn ra ở nhiều trường đại học khác.

Theo một cán bộ phòng đào tạo của ĐH Kinh tế TPHCM, nếu lấy con số đầu vào so sánh với con số đầu ra ở kỳ thi tốt nghiệp lần thứ nhất thì hụt khoảng 40% gồm sinh viên bị đuổi học hoặc những sinh viên phải trả nợ cho xong những học phần còn thiếu để chờ thi tốt nghiệp lần thứ hai.

Còn ĐH Nông lâm TPHCM, năm học vừa qua đã buộc lòng phải ký quyết định cho thôi học và ngừng học gần 300 sinh viên vì số này không thể theo nổi chương trình đào tạo! Cũng cùng một lý do này, trường ĐH Luật TPHCM cũng vừa ra quyết định với 134 sinh viên…

Ở các trường ĐH dân lập, mặc dù nổi tiếng là nâng niu sinh viên nhưng vẫn phải đành lòng “nuốt lệ” nhìn lực lượng hao hụt theo Quy chế: Khoá 1999-2003 trường ĐH dân lập Văn Hiến chỉ có 467/902 sinh viên được tốt nghiệp, đến khoá tiếp theo còn thảm hại hơn với 480 sinh viên tốt nghiệp so với số đầu vào 1.285 sinh viên…

Tuy nhiên, đáng chú ý là trường hợp những sinh viên bị buộc thôi học thường rơi vào hai đối tượng: Điểm cộng ưu tiên trong tuyển sinh và thái độ hoc tập của sinh viên.

Về điểm cộng ưu tiên trong tuyển sinh, theo một giảng viên của trường ĐH Bách khoa Hà Nội, chất lượng đầu vào rất quan trọng, phần lớn những sinh viên bị thôi học lại là những sinh viên vào đậu vào trường, nhờ số điểm ưu tiên do thuộc đối tượng có hộ khẩu vùng sâu, vùng xa, đối tượng diện gia đình chính sách… ĐH Bách khoa có điểm tuyển hàng năm khoảng 22 điểm nhưng vẫn có nhiều thí sinh chỉ khoảng 17, 18 điểm cũng đỗ vì điểm cộng. Những sinh viên này nếu không “chăm chút” cho sự học thì vô cùng khó để theo kịp chương trình và theo kịp những sinh viên khác…

Còn về thái độ học tập của sinh viên. Nhiều tân sinh viên thậm chí có một đầu vào rất khá, một tiền sử học tập cũng không đến nỗi nào, nhưng họ vẫn “đứt”. Vì sự thay đổi môi trường hoc tập từ THPT lên ĐH, chủ quan nên không tương thích nổi, vì sự coi thường rằng học ĐH có gì là khó, thi vào được khó thế còn qua, vì  mải mê trước những sự đâu đâu khi “chạm mặt” cùng một thế giới lạ lẫm khác hẳn thời phổ thông… Có một số ít trong số đó vì gia cảnh quá vất vả mà phải làm thêm xoay sở, cố mãi không được nên đành dở dang.

Giải pháp cho tình trạng này, có nhiều ý kiến cho rằng cần phải sàng lọc, siết chặt hơn nữa đầu vào và đầu ra ở bậc ĐH, CĐ để nâng cao chất lượng đào tạo. Nhưng, với cách làm như vậy thì con số SV rơi rụng chắc chắn sẽ ngày càng lớn. Theo TS Lê Vinh Danh, Phó hiệu trưởng trường Đại học bán công Tôn Đức Thắng, chỉ còn một cách liên thông để tránh lãng phí. Bộ GD-ĐT cần phải nhìn thấy và khuyến khích hình thức liên thông xuống, cần phải chuyển hướng sang đào tạo tích lũy kiến thức thay vì giới hạn thời lượng đào tạo.

Mai Minh