Phần Lan "trải thảm đỏ" đón du học sinh Việt Nam

Nhiều ưu điểm khó tìm ở quốc gia khác

Hệ thống giáo dục nghề nghiệp (Vocational Education and Training - VET) của Phần Lan có uy tín trên toàn châu Âu. Theo thống kê của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD năm 2023, sau khi hoàn thành giáo dục cơ bản (tương đương lớp 9 tại Việt Nam), gần 45% học sinh Phần Lan chọn theo học VET thay vì học General Upper Secondary School (Cấp 3). Khoảng 68% người dân nước này sở hữu ít nhất một bằng nghề.

Hệ thống VET ở Phần Lan đào tạo 160 ngành, chia làm 3 loại bằng cấp chính thức: Initial - Cơ bản, Further - dành cho người trưởng thành và Specialist - chuyên gia.

Các mảng đào tạo lớn gồm: Kỹ thuật, cơ khí, công nghiệp nặng, công nghệ sản xuất, xây dựng, quản trị kinh doanh, dịch vụ, chăm sóc sức khoẻ, sư phạm.

VET là quá trình giúp sinh viên khám phá nghề nghiệp yêu thích hoặc phát hiện mình chưa phù hợp hợp nghề, tạo cơ hội tham gia thị trường lao động sớm hơn và có thể tiếp tục học lên cử nhân.

Theo Bộ Giáo dục Phần Lan (OPH), VET là một mắc xích quan trọng trong hệ thống giáo dục của nước này. Bằng nghề có giá trị tương đương bằng cấp 3, cho phép nộp đơn vào đại học.

Điểm khác biệt lớn của mô hình này là doanh nghiệp có trách nhiệm nghiêm túc trong việc dạy nghề. Một số chương trình có đến 75% thời lượng là thực hành tại doanh nghiệp, do người tại doanh nghiệp trực tiếp hướng dẫn, đào tạo.

Hơn một nửa số sinh viên của VET ở độ tuổi từ 20 đến 60 tuổi. Khóa học được cá nhân hoá. Giáo viên chất lượng cao, yêu cầu có nhiều năm kinh nghiệm liên quan, chứng chỉ sư phạm và ít nhất bằng cử nhân hoặc thạc sĩ.

Thí điểm tuyển sinh từ Việt Nam: Tín hiệu tích cực

Từ năm 2022, một số trường nghề Phần Lan bắt đầu thí điểm tuyển du học sinh từ các nước khác để bổ sung nhân sự cho các ngành thiếu hụt nhân lực.

Đến năm 2023, mô hình này bắt đầu triển khai tại Việt Nam. Tiêu biểu là chương trình giữa Công ty RAB Consulting (RAB Academy) và Trường Nghề dành cho người trưởng thành của thành phố TampereTAKK - một trong 3 thành phố trọng điểm phía Nam Phần Lan.

Bà Trần Xuân Diệu, Giám đốc RAB, cho biết: “Tỷ lệ sinh viên Việt Nam của chương trình tốt nghiệp đúng và vượt tiến độ đạt trên 90%. Tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng với chuyên môn đào tạo cao hơn rất nhiều so với mặt bằng chung của các chương trình tập trung vào yếu tố học thuật”.

Cùng với đó, một số chương trình được thiết kế đến 75% thời lượng là thực hành tại doanh nghiệp.

Theo phản hồi từ nhà trường và doanh nghiệp địa phương, sinh viên Việt Nam được đánh giá cao ở động lực học tập, khả năng thích nghi và thái độ làm việc. Cùng với các trường và chính quyền của thành phố điểm đến, RAB tiếp tục nghiên cứu và hỗ trợ cộng đồng sinh viên Việt Nam, có những cải tiến trong thiết kế lộ trình du học.

Cộng đồng sinh viên nghề Việt Nam tại Phần Lan

Tại Tampere, theo RAB Academy, cộng đồng sinh viên du học nghề có khoảng 300 sinh viên và 500 người đi kèm (con cái và vợ chồng của sinh viên).

Sinh viên sẽ bắt đầu học bằng tiếng Anh giao tiếp, sau đó sẽ chuyển sang tiếng Phần Lan - phần sau của chương trình. Mô hình cho phép người học “làm lại từ đầu”, kể cả khi ngành nghề trước đó không liên quan. Việc được phép mang theo gia đình cũng giúp người học ổn định tâm lý, gắn bó lâu dài với địa phương.

Từ năm 2024, TPHCM và Tampere công bố nhiều chương trình hợp tác, tạo thêm điều kiện phát triển cộng đồng, lao động Việt Nam tại thành phố này.

Đến năm 2025, ngoài trường TAKK, trường nghề chính của Tamepre là Tampere Vocational College (TREDU) cũng tuyển sinh và tiếp nhận sinh viên Việt Nam. TREDU là trường nghề có quy mô lớn thứ hai trên toàn Phần Lan.

Sang năm 2026, trường nghề Turun-AKK của thành phố Turku, cũng sẽ trở thành điểm đến tiếp theo dành cho học sinh Việt Nam.

Với vai trò là thủ phủ đóng tàu và tàu phá băng của khu vực Bắc Âu, thành phố Turku khuyến khích sinh viên tham gia học và làm việc trong lĩnh vực công nghệ cơ khí và đặc biệt là thợ hàn.

Cơ hội tiếp cận trường nghề Phần Lan

Hàng năm, RAB Academy tổ chức các sự kiện có quy mô lớn để quảng bá cho Phần Lan và các thành phố điểm đến mà công ty đang hợp tác. Song song đó, công ty tổ chức các kỳ kiểm tra đầu vào do các trường nghề đến Việt Nam và trực tiếp tuyển sinh viên.

Đây là cơ hội để sinh viên tiếp cận những người làm giáo dục Phần Lan, tìm hiểu về thị trường lao động Phần Lan, học phí và chi phí, vai trò các bên liên quan.

Ngày 19-20/3, đại diện trường Nghề TAKK, thành phố Tampere và Turun-AKK, thành phố Turku sẽ đến Việt Nam, gặp gỡ tư vấn và kiểm tra đầu vào cho sinh viên Việt Nam mong muốn đến Phần Lan học nghề dịch vụ ăn uống (bếp), điều dưỡng (chăm sóc người cao tuổi) và kỹ thuật cơ khí và thợ hàn.