Giáo dục 2005: 10 mốc đáng nhớ

1. Trong bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều thay đổi, Đảng và Nhà nước ta đã nhanh chóng xác định đúng đắn đường lối phát triển giáo dục đào tạo với quan điểm coi GD -ĐT cùng với khoa học & công nghệ là quốc sách hàng đầu. Khẳng định con người là vốn quý nhất, sự đào tạo bồi dưỡng  nguồn nhân lực được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế – xã hội.

Có thể nói, đây là thành tựu quan trọng tạo tiền đề cần thiết để chỉ đạo đổi mới tư  duy, đổi mới cách nghĩ, cách làm giáo dục phù hợp với yêu cầu khách quan của đất nước và xu thế của thời đại.

2. Trong đường lối đổi mới và phát triển GD -ĐT, Đảng và Nhà nước ta luôn kiên trì thực hiện một nền giáo dục XHCN có tính nhân dân, dân tộc, khoa học và hiện đại, theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội, nhằm mục tiêu giáo dục con người phát triển toàn diện.

3. Tập trung các nguồn lực và tài lực cho giáo GD -ĐT. Đã xây dựng được một hệ thống giáo dục quốc dân thống nhất khá hoàn chỉnh bao gồm  đủ các cấp học, bậc học, trình độ đào tạo, các loại hình trường và phương thức giáo dục. Hệ thống GD –ĐT cơ bản đáp ứng được yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, nâng cao dân trí, đã và đang tạo tiền đề vững chắc cho việc xây dựng một xã hội học tập.

 4. Hoàn thành mục tiêu quốc gia về xoá mù chữ và phổ cập GD tiểu học trên phạm vi cả nước từ năm 2000 và cho đến cuối năm 2005, đã có 30 tỉnh, thành phố đã hoàn thành phổ cập GD THCS. Bên cạnh đó một số tỉnh, thành phố đang phấn đấu thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục THPT. Thành tựu này góp phần nâng cao trình độ dân trí của nước ta.

5. Xây dựng được một hệ thống các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh, huyện nhằm phát triển mạnh giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc và đào tạo cán bộ người dân tộc thiểu số góp phần ổn định tình hình chính trị ở vùng dân tộc thiểu số và phát triển kinh tế - xã hội ở vùng dân tộc ít người, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo. Nhờ hệ thống trường lớp này mà đến năm 2005 tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số ở giáo dục phổ thông chiếm 15% trong tổng số học sinh phổ thông, trong đó học sinh tiểu học chiếm tỷ lệ 16%, học sinh THCS chiếm 9% và học sinh THPT chiếm 6%.

6. Đẩy mạnh công tác xã hội hoá giáo dục từ mầm non đến đại học. Thành tựu này được thể hiện khá rõ ở số liệu thống kê về tỷ lệ trường và quy mô học sinh ngoài công lập đã đạt được đến thời điểm hiện nay: GD Mầm non số trường ngoài công lập chiếm  hơn 60% với số học sinh chiếm hơn 61%; ở GD THPT số trường ngoài công lập chiếm  hơn 29% và số học sinh chiếm gần 32%, ở GD THCN số trường ngoài công lập chiếm 14% và số học sinh chiếm hơn 11%, ở GD đại học, cao đẳng số trường chiếm trên 12% với số SV chiếm hơn 13%. Cả nước có hàng chục ngàn trung tâm học tập cộng đồng,  trung tâm dạy nghề – hướng nghiệp, trung tâm giáo dục thường xuyên… góp phần phổ biến kiến thức khoa học kỹ thuật và chuyển giao công nghệ cho dân cư trên địa bàn.

7. Xây dựng và củng cố hệ thống các trường sư phạm  từ trung ương đến địa phương cũng như các trường sư phạm, khoa sư phạm chuyên ngành. Đáp ứng kịp thời việc dạy theo chương trình, sách giáo khoa ở phổ thông và nâng cao chất lượng GD nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết 40 của Quốc hội khoá X và Nghị quyết 37 của Quốc hội khoá XI và Chỉ thị số 40 của Ban Bí thư Trung ương Đảng.

8. Tăng cường và mở rộng quan hệ quốc tế về GD-ĐT. Hiện nay ngành GD Việt Nam đã có quan hệ và hợp tác với các cơ quan GD của 69 quốc gia, 19 tổ chức quốc tế và 70 tổ chức phi chính phủ của các nước trên thế giới. Ngành GD đã tranh thủ tối đa các nguồn tài trợ quốc tế để phát triển GD-ĐT, xây dựng các trường tiểu học ở vùng bão lụt, miền núi và một số cơ sở đào tạo trọng điểm ở các bậc học, ngành học…

 9. Thực hiện đổi mới chương trình sách giáo khoa  phổ thông nhằm nâng cao chất lượng GD toàn diện. Từ năm 2000 đến nay đã có 121 học sinh từ 22 tỉnh, thành phố dự thi olympic quốc tế và khu vực về các môn học. Đoàn HS giỏi VN liên tục đạt thứ hạng cao, với 108 huy chương gồm 26 vàng, 39 bạc, 43 đồng. Đồng thời với việc duy trì những thành tích vốn có, HS SV nước ta đang nhanh chóng tiếp cận và có những cải tiến bước đầu rất đáng khích lệ trong việc học tập và ứng dụng công nghệ tự động hoá, CNTT, truyền thông… Nổi bật là thành tích đoàn SVVN 2 lần đạt giải nhất trong các cuộc thi ROBOCOM (tại Nhật Bản 2002) và (tại Hàn Quốc 2004) và nhiều giải khác.

Với những thành tích đạt được trong GD- ĐT, nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, 5 năm qua nhiều trường học và nhiều đơn vị GD được tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý của Đảng, Nhà nước. Tiêu biểu là 47 trường, đơn vị GD được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lao động, 5 nhà trường, đơn vị GD được thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, 51 nhà trường, đơn vị GD được thưởng Huân chương Độc lập, 115 nhà trường, đơn vị GD được tặng cờ thi đua của Thủ tướng Chính phủ. Ngoài ra, nhiều trường học, đơn vị GD được tặng thưởng nhiều phần thưởng có giá trị của các Bộ, ban ngành trung, của chính quyền của các địa phương.

10. Hoàn thành việc biên soạn lại, bổ sung Luật GD năm 1998 và Luật GD sửa đổi được thông qua tại Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khoá XI. Luật GD năm 2005 thể hiện tinh thần đổi mới trong lĩnh vực GD- ĐT và tạo cơ sở pháp lý để phát triển mạnh mẽ sự nghiệp giáo dục, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đổi mới đất nước trong bối cảnh toàn cầu hoá.

Mai Minh - Hồng Hạnh

(tổng hợp)