Làm thế nào để phát triển tinh thần "khởi nghiệp vì xã hội" trong trường đại học?

Dân trí Năm 2016 được Chính phủ chọn là năm quốc gia khởi nghiệp, với mục tiêu tạo ra làn sóng đầu tư thứ hai với Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025”. Vậy làm thế nào để phát triển tinh thần khởi nghiệp? Sự khác biệt như thế nào giữa tinh thần khởi nghiệp nói chung và tinh thần khởi nghiệp vì xã hội?
>>Muốn khởi nghiệp thành công, giới trẻ phải bắt đầu như thế nào?
>>Muốn khởi nghiệp thành công thì cần phải đam mê

GS. Trần Thọ Đạt – Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân phân tích: Tinh thần khởi nghiệp vì xã hội (social entrepreneurship) là quá trình nhận biết và theo đuổi một cách tận tâm các cơ hội để tạo ra giá trị xã hội. Tinh thần khởi nghiệp và tinh thần khởi nghiệp vì xã hội có nhiều nền tảng tương đồng, nhưng cũng có những điểm khác biệt cơ bản:

Bên cạnh đó, mặc dù đều nhận ra cơ hội và chuyển hóa nó thành hoạt động kinh doanh, nhưng sự khác biệt ở đây là doanh nhân xã hội nhận ra cơ hội thị trường từ vấn đề xã hội cần giải quyết và theo đuổi một cách nghiêm túc.

Ngoài ra, một đặc điểm khác biệt nữa là khởi nghiệp thương mại thông thường không nhất thiết đòi hỏi đổi mới và sáng tạo. Trong khi đó, khởi nghiệp vì xã hội nhất thiết phải có yếu tố đổi mới và sáng tạo, đổi mới trong giải pháp giải quyết vấn đề xã hội hoặc đối tượng thị trường phục vụ.

Doanh nhân và doanh nhân xã hội đều đòi hỏi có kỹ năng lãnh đạo và quản lý. Nhưng doanh nhân xã hội đòi hỏi các kỹ năng phức tạp hơn, vì họ đóng hai vai trò lãnh đạo: lãnh đạo tổ chức của mình và lãnh đạo cả cộng đồng họ phục vụ.

Đồng thời, doanh nhân xã hội thường có động cơ đạo đức-xã hội hơn là theo đuổi lợi nhuận thuần túy, họ mong muốn đóng góp cho phúc lợi xã hội.


GS Trần Thọ Đạt - Hiệu trưởng trường ĐH Kinh tế quốc dân

GS Trần Thọ Đạt - Hiệu trưởng trường ĐH Kinh tế quốc dân

Phóng viên: Vậy thì tinh thần khởi nghiệp vì xã hội có những đặc điểm hay vai trò chủ đạo gì đối với phát triển xã hội thưa GS?

GS.TS Trần Thọ Đạt: Tinh thần khởi nghiệp vì xã hội được nhấn mạnh với bốn vai trò chính.

Thứ nhất, tạo việc làm: Một điểm đáng lưu ý là trong rất nhiều trường hợp, doanh nghiệp xã hội tạo ra việc làm cho nhiều nhóm người yếu thế.

Thứ hai, sáng tạo và đổi mới sản phẩm và dịch vụ. Có thể thấy tính đổi mới và sáng tạo được nhấn mạnh hơn nhiều ở hoạt động kinh doanh xã hội, thể hiện ở cả mô hình kinh doanh, thị trường mục tiêu hoặc chính sản phẩm, dịch vụ mới mà các doanh nghiệp thương mại truyền thống thường bỏ qua vì thị trường được coi là không có tiềm năng hoặc mang lại ít lợi nhuận kỳ vọng. Đây cũng là một cống hiến quan trọng của khu vực doanh nghiệp xã hội đóng góp cho nền kinh tế và tính sáng tạo, đổi mới nói chung của xã hội.

Thứ ba, phát triển vốn xã hội. Bản thân những doanh nhân xã hội phải dựa nhiều vào các mạng lưới mối quan hệ như là một nguồn lực quan trọng để phát triển hoạt động kinh doanh. Chính kinh doanh xã hội đóng góp vào phát triển niềm tin, vào tính đạo đức, tâm thiện nguyện của xã hội.

Thứ tư, khuyến khích công bằng trong xã hội. Tính xã hội của tinh thần kinh doanh xã hội là việc phân phối lại sự công bằng trong xã hội, giảm khoảng cách giầu nghèo, tạo điều kiện cho người yếu thế được tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ, cơ sở hạ tầng cơ bản của xã hội.

GS cho biết một số nét chính về sự phát triển tinh thần khởi nghiệp vì xã hội trong các trường đại học trên thế giới?

Trong hơn 10 năm qua, tinh thần khởi nghiệp vì xã hội đã bắt đầu được lồng ghép vào hoạt động học thuật. Môn học đầu tiên về tinh thần kinh doanh xã hội do giáo sư Greg Dees khởi xướng tại Đại học Havard năm 1994.

Ngày nay có khoảng 350 giáo sư từ khoảng 35 quốc gia khác nhau đang giảng dạy môn học này. Nhiều trường kinh doanh hàng đầu hiện nay đang giảng dạy và tổ chức các cuộc thi ý tưởng kinh doanh xã hội. Khá nhiều trường lớn đã có Trung tâm nghiên cứu về tinh thần kinh doanh xã hội hoặc sáng tạo xã hội.

Một số lượng không nhỏ các chương trình thạc sỹ về tinh thần kinh doanh xã hội, doanh nghiệp xã hội, sáng tạo xã hội đã ra đời ở Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Hàn Quốc, Hong Kong.

Một số tạp chí về các nội dung này cũng đã ra đời, nhiều trường đại học đã có các quan hệ hợp tác với các tổ chức hàng đầu về phát triển tinh thần kinh doanh xã hội. Các chương trình hợp tác này giúp gắn kết thường xuyên giữa giảng viên, sinh viên và các doanh nhân xã hội.

Còn tại Việt Nam, GS đánh giá như thế nào về tinh thần khởi nghiệp vì xã hội đã phát triển trong thời gian gần đây?

Năm 2016 được Chính phủ Việt Nam chọn là năm quốc gia khởi nghiệp, với mục tiêu tạo ra làn sóng đầu tư thứ hai, với Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025”.

Tôi cho rằng khởi nghiệp vì xã hội là một lựa chọn đúng cần được khuyến khích vì một nền kinh tế và xã hội phát triển sáng tạo và bền vững. Khái niệm doanh nghiệp xã hội và tinh thần khởi nghiệp vì xã hội đã được giới thiệu vào Việt Nam khá mới từ năm 2008 và doanh nghiệp xã hội đã trở thành một phong trào trong bối cảnh phát triển khởi nghiệp tại Việt Nam.

Doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam đã được công nhận chính thức trong Luật Doanh nghiệp sửa đổi 2014. Theo thống kê sơ bộ hiện tại có khoảng 1000 doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam, so với gần 200 vào thời điểm 2012. Trong số đó mới có 10 doanh nghiệp xã hội đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp mới.

Cho đến nay đã có một hệ sinh thái với các cấu phần khá đầy đủ cho việc phát triển tinh thần khởi nghiệp vì xã hội như: Khung pháp lý với Luật Doanh nghiệp sửa đổi và các văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành; Có các tổ chức trung gian phát triển doanh nghiệp xã hội như CSIP và Spark, đóng vai trò tích cực trong việc nâng cao nhận thức, phát triển doanh nghiệp xã hội, bao gồm cả hoạt động nâng cao năng lực và đầu tư vào doanh nghiệp xã hội; khoảng 1000 tổ chức, doanh nghiệp tự coi mình là doanh nghiệp xã hội và các doanh nghiệp có các đặc điểm tương tự.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp xã hội hiện tại mới chỉ dừng ở quy mô nhỏ và siêu nhỏ, chưa dễ dàng tìm được doanh nghiệp có năng lực mở rộng quy lớn vào thời điểm hiện tại ở mảng kinh doanh xã hội ở Việt Nam;

Được biết Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã có những bước đi đầu tiên trong việc phát triển tinh thần khởi nghiệp vì xã hội. Xin GS cho biết một số hoạt động cụ thể của Trường?

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đang nỗ lực và đã có nhiều bước đi đầu tiên với vai trò tiên phong mang tính trụ cột trong việc phát triển tinh thần khởi nghiệp vì xã hội ở Việt Nam, thông qua các hợp tác, sáng kiến trong nước và quốc tế với các hoạt động sau:

Hoạt động lồng ghép tinh thần khởi nghiệp vì xã hội và doanh nghiệp xã hội vào trường đại học. Hoạt động này được thực hiện trong sự phối hợp chặt chẽ giữa Trường Đại học Kinh tế Quốc dân và Hội đồng Anh Việt Nam thông qua các hoạt động như đào tạo giảng viên về doanh nghiệp xã hội, hội thảo khoa học về lồng ghép doanh nghiệp xã hội vào trường đại học, một số nội dung của tinh thần khởi nghiệp vì xã hội, doanh nghiệp xã hội đã được lồng ghép ở cấp độ khác nhau vào một số môn học hiện tại của Nhà trường.

Hoạt động nghiên cứu, vận động chính sách, nâng cao nhận thức về tinh thần khởi nghiệp vì xã hội, doanh nghiệp xã hội bao gồm tổ chức Hội thảo về phát triển doanh nghiệp xã hội với vai trò của trường đại học và các tổ chức nghiên cứu trên cơ sở đó đã ra mắt Mạng lưới học giả doanh nghiệp xã hội (VSES, Hội thảo về Hệ sinh thái cho Tinh thần kinh doanh và Sáng tạo xã hội, Tọa đàm về “Sáng tạo xã hội” giữa Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hội đồng Anh và Trung tâm Sáng tạo vì xã hội của Đại học Cambridge.

Hoạt động tư vấn, nâng cao năng lực cho khối doanh nghiệp xã hội thông qua việc khảo sát nhu cầu nâng cao năng lực của doanh nghiệp xã hội, tiến hành khóa đào tạo cho tư vấn viên, hướng dẫn viên cho doanh nghiệp xã hội, sau đó thực hiện hoạt động đào tạo lại và tư vấn trực tiếp cho các doanh nghiệp xã hội tham gia chương trình.

Xin trân trọng cám ơn GS!

Nhật Hồng (thực hiện)

MỚI NHẤT
Kết quả PISA 2015: Việt Nam đứng thứ 8/72 quốc gia về lĩnh vực khoa học
Kết quả PISA 2015: Việt Nam đứng thứ 8/72 quốc gia về lĩnh vực khoa học

(Dân trí) - Ngày 6/12/2016, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố kết quả của các nước tham gia PISA 2015. Theo đó, Việt Nam xếp thứ 8 về lĩnh vực khoa học trên tổng số 72 quốc gia tham gia đánh giá.

Thứ tư, 07/12/2016 - 09:26

Ngành không có sinh viên học, trường vẫn nhận gần 2 tỷ đồng kinh phí đào tạo
Ngành không có sinh viên học, trường vẫn nhận gần 2 tỷ đồng kinh phí đào tạo

(Dân trí) - Trong 2 năm 2014 và 2015, Trường ĐH Kinh tế Nghệ An không có sinh viên nào thuộc hệ chính quy bậc đại học và cao đẳng ngành Khoa học cây trồng và Lâm nghiệp. Tuy nhiên, trường này vẫn báo và được nhận gần 2 tỷ đồng kinh phí đào tạo đối với 2 ngành trên.

Thứ tư, 07/12/2016 - 07:54

Trường bị tố ép học sinh mua sim điện thoại mới được kiểm tra môn Anh văn
Trường bị tố ép học sinh mua sim điện thoại mới được kiểm tra môn Anh văn

(Dân trí) - Báo Dân trí vừa nhận được phản ánh của một số phụ huynh học sinh tại Cần Thơ cho rằng, mới đây nhà trường phối hợp với công ty viễn thông buộc học sinh phải mua sim điện thoại thì mới được thi Anh văn bởi phần mềm thi Anh văn được công ty này cung cấp.

Thứ tư, 07/12/2016 - 06:00

Harvard, bốn rưỡi sáng
Harvard, bốn rưỡi sáng

(Dân trí) - Đây là một bài văn đáng để cả tỉ người trên thế giới đọc đi đọc lại và cảm nhận một cách sâu sắc! Tôi đã đọc ít nhất 100 lần. Tôi tin rằng bạn càng đọc càng thu nhặt được nhiều điều lớn lao!

Thứ tư, 07/12/2016 - 12:30

Học sinh Việt Nam đạt giải cao trong cuộc thi toán học Australia
Học sinh Việt Nam đạt giải cao trong cuộc thi toán học Australia

(Dân trí) - 11 học sinh đến từ các trường học ở Việt Nam đã xuất sắc giành được các giải thưởng cao trong Cuộc thi Toán học Australia (AMC) và Cuộc thi Olympic Toán học Australia dành cho học sinh trung học cơ sở (AIMO) lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam.

Thứ tư, 07/12/2016 - 12:11

Cách chức nữ Hiệu phó vào nhà nghỉ cùng Bí thư Đảng ủy xã
Cách chức nữ Hiệu phó vào nhà nghỉ cùng Bí thư Đảng ủy xã

(Dân trí) - Nữ Hiệu phó Trường tiểu học Xuân Tân (huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa) vừa bị cách chức do bị bắt quả tang đang ở trong nhà nghỉ cùng ông Bí thư Đảng ủy xã.

Thứ ba, 06/12/2016 - 05:06

Bình Định: Lũ lại về, hơn 34.000 học sinh phải nghỉ học
Bình Định: Lũ lại về, hơn 34.000 học sinh phải nghỉ học

(Dân trí) - Trận lũ thứ 2 (từ 29/11 đến 3/12) vừa rút, lũ mới lại về khiến nhiều vùng hạ du tỉnh Bình Định lại ngập nặng, giao thông chia cắt, hàng ngàn học sinh lại phải nghỉ học.

Thứ ba, 06/12/2016 - 04:52

Dán băng dính vào miệng học sinh vì mất trật tự, cô giáo xin thôi việc
Dán băng dính vào miệng học sinh vì mất trật tự, cô giáo xin thôi việc

(Dân trí) - Một số học sinh lớp 3, Trường tiểu học Hoàng Liệt (Hoàng Mai, Hà Nội) đã bị giáo viên dùng băng dính dán miệng vì mất trật tự trong lớp. Sự việc khiến dư luận phẫn nộ và giáo viên này đã xin thôi việc.

Thứ ba, 06/12/2016 - 04:46

TPHCM: Các trung tâm “kích hoạt não” ngưng tuyển sinh
TPHCM: Các trung tâm “kích hoạt não” ngưng tuyển sinh

(Dân trí) - Sau khi các cơ quan chức năng tại TPHCM “vào cuộc” kiểm tra, lập biên bản thì hàng loạt địa điểm dạy “kích hoạt não” đã tạm ngừng tuyển sinh, tháo gỡ các bảng hiệu. Dự kiến trong thời gian tới TPHCM sẽ tiến hành xử phạt hành chính các trung tâm này.

Thứ ba, 06/12/2016 - 03:22

Phản ánh sai phạm dạy thêm, gọi thẳng cho Sở Giáo dục
Phản ánh sai phạm dạy thêm, gọi thẳng cho Sở Giáo dục

(Dân trí) - Thời gian qua, nhiều phụ huynh ở TPHCM bức xúc lẫn lo lắng khi một số giáo viên có đủ cách thức o ép học sinh học thêm. Đại diện Sở GD-ĐT TPHCM nhấn mạnh, nếu gặp tình trạng giáo viên vi phạm dạy thêm hay cố tình gây khó dễ cho học sinh, phụ huynh hãy gọi thẳng lên Sở.

Thứ ba, 06/12/2016 - 02:21

Xôn xao "học kích não": Thay vì bịt mắt, chi bằng cho trẻ trải nghiệm
Xôn xao "học kích não": Thay vì bịt mắt, chi bằng cho trẻ trải nghiệm

(Dân trí) - Xung quanh xôn xao về việc "bịt mắt, kích não", PV Dân trí đã ghi lại những chia sẻ của giảng viên Chu Cẩm Thơ (Trường ĐHSP Hà Nội)- một trong những chuyên gia có nhiều nghiên cứu cải tiến chương trình và phương pháp giáo dục hiệu quả, về phương pháp phát triển trí tuệ cho trẻ em.

Thứ ba, 06/12/2016 - 02:11

Cô gái tật nguyền quyết tâm sống có ích cho cộng đồng
Cô gái tật nguyền quyết tâm sống có ích cho cộng đồng

Những ngày cuối năm này, công việc tại Hội Người khuyết tật thành phố Cần Thơ, đồng thời làm gia sư vào buổi tối và theo học Thạc sĩ tại trường Đại học Cần Thơ, khiến Huỳnh Thúy Niềm rất bận rộn. Thế nhưng, tất cả những công việc này đều được Thúy Niềm - một cô gái khuyết tật hai chân, đi lại khó khăn, đảm đương và thu xếp chu toàn.

Thứ ba, 06/12/2016 - 01:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Việt Nam đoạt giải cao tại cuộc thi Robothon quốc tế
Việt Nam đoạt giải cao tại cuộc thi Robothon quốc tế

(Dân trí) - Việt Nam đoạt hai giải vô địch, một giải nhì, hai giải ba cùng nhiều giải thưởng khác tại Cuộc thi Robothon quốc tế vừa diễn ra tại Malaysia.

Thứ ba, 06/12/2016 - 10:30

Khơi dậy tư duy sáng tạo của sinh viên
Khơi dậy tư duy sáng tạo của sinh viên

Nếu có dịp tham dự buổi triển lãm với chủ đề Transparent diễn ra vào cuối tháng 11 vừa qua tại Đại học RMIT Việt Nam, chúng ta hẳn sẽ ngạc nhiên với sức sáng tạo mạnh mẽ của sinh viên các ngành Thời trang, Thiết kế và Truyền thông chuyên nghiệp.

Thứ ba, 06/12/2016 - 10:00

Thi THPT quốc gia 2017: Thí sinh có thể thi cả 5 bài thi
Thi THPT quốc gia 2017: Thí sinh có thể thi cả 5 bài thi

(Dân trí) - Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo quy chế thi THPT quốc gia năm 2017. Theo đó, thí sinh Giáo dục THPT có thể thi cả 5 bài thi, thí sinh GDTX có thể thi cả 04 bài để tăng cơ hội xét tuyển sinh ĐH, CĐ.

Thứ ba, 06/12/2016 - 08:53

Băn khoăn học phí trường chất lượng cao
Băn khoăn học phí trường chất lượng cao

Mức trần học phí trường chất lượng cao của Hà Nội dự kiến sẽ tăng lên 3,9 - 4,1 triệu đồng/học sinh/tháng trong khi tại TPHCM, các trường tiên tiến phải xây dựng mức học phí bảo đảm phi lợi nhuận

Thứ ba, 06/12/2016 - 07:22

"Tự chủ không chỉ là tiền mà trước tiên phải tự chủ trong suy nghĩ”
"Tự chủ không chỉ là tiền mà trước tiên phải tự chủ trong suy nghĩ”

(Dân trí) - Ngày 5/12, Bí thư Thành uỷ TPHCM Đinh La Thăng đã đến thăm và làm việc với trường ĐH Sài Gòn. Nhắn nhủ với lãnh đạo nhà trường, Bí thư Thăng cho rằng nhà trường phải mạnh dạn thay đổi tư duy quản trị, đừng ỷ lại và dựa dẫm vào ngân sách của thành phố.

Thứ ba, 06/12/2016 - 12:02

Trường CĐ Cộng đồng Kiên Giang sai phạm trên 4,4 tỷ đồng
Trường CĐ Cộng đồng Kiên Giang sai phạm trên 4,4 tỷ đồng

(Dân trí) - Ngày 5/12, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Kiên Giang vừa có thông báo chính thức về kết luận sai phạm tại Đảng ủy và đồng chí Nguyễn Đông Hải, Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Cộng đồng Kiên Giang, với số tiền sai phạm trên 4,4 tỷ đồng.

Thứ hai, 05/12/2016 - 09:00

Trung tâm kích hoạt não: Đóng cửa Facebook, hoàn trả học phí
Trung tâm kích hoạt não: Đóng cửa Facebook, hoàn trả học phí

(Dân trí) - Ghi nhận của PV Dân trí chiều 5/12, hai trang facebook của Trung tâm trí tuệ Việt đã đóng cửa. Nhân viên trực số hotline cho biết, lớp học tiếp có thể sẽ dời đến cuối tháng 12 này. Tuy nhiên, nếu gia đình nào không muốn chờ, có thể nhắn tên và lớp học đã đăng kí để Trung tâm hoàn trả học phí.

Thứ hai, 05/12/2016 - 04:00

“Còn sống còn làm khuyến học”
“Còn sống còn làm khuyến học”

(Dân trí) - Đó là điều mà ông Lê Hòa - Chủ tịch Hội khuyến học xã Đại Hòa (Đại Lộc, Quảng Nam) - vẫn luôn tâm huyết trong suốt quá trình khuyến học - khuyến tài của mình. Ông nói: “Con em xã Đại Hòa phải cố gắng phấn đấu đi lên bằng con đường học vấn”

Thứ hai, 05/12/2016 - 03:38

Chấn chỉnh, khắc phục tình trạng lạm thu tại các cơ sở giáo dục
Chấn chỉnh, khắc phục tình trạng lạm thu tại các cơ sở giáo dục

(Dân trí) - Qua đánh giá của ngành giáo dục Thanh Hóa, nhiều trường Mầm non, Tiểu học, THCS ở các địa phương thực hiện không nghiêm túc về dạy thêm, để xảy ra lạm thu, dẫn đến phụ huynh, nhân dân bức xúc. Trong khi đó, theo phân cấp tại Quyết định số 685/2007/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thanh Hóa, thì trách nhiệm quản lý Nhà nước toàn diện đối với các trường Mầm non, Tiểu học và THCS là của Chủ tịch UBND các huyện.

Thứ hai, 05/12/2016 - 03:30

Giáo sư Mỹ: Trường học phải công khai nói “không bạo lực”
Giáo sư Mỹ: Trường học phải công khai nói “không bạo lực”

(Dân trí) - Hàng trăm giáo viên, phụ huynh và các chuyên gia tâm lý tại TPHCM vừa tham gia vào buổi trò chuyện về bắt nạt học đường của GS.TS Jim Larson (Khoa Tâm lý học, ĐH Wisconsin - Whitewater, Mỹ).

Thứ hai, 05/12/2016 - 02:44

Cha mẹ ôm ấp, con tan giấc mơ du học
Cha mẹ ôm ấp, con tan giấc mơ du học

Luôn sợ con làm sai, làm hết thay con, sống giùm cảm xúc của con… là những sai lầm của cha mẹ đã khiến những đứa con thiếu hẳn tính tự lập, khó hòa nhập với cuộc sống.

Thứ hai, 05/12/2016 - 01:38

GS.TS. Phạm Văn Điển: Cần có bộ tiêu chí để công nhận chất lượng tiến sĩ
GS.TS. Phạm Văn Điển: Cần có bộ tiêu chí để công nhận chất lượng tiến sĩ

(Dân trí) - NGƯT, GS.TS. Phạm Văn Điển, giảng viên của trường ĐH Lâm nghiệp Việt Nam cho rằng: "Muốn nâng cao chất lượng tiến sĩ thì mục tiêu và triết lý của đào tạo tiến sĩ cần được chuẩn hóa. Cần có quy định cụ thể về "bộ tiêu chí công nhận chất lượng sản phẩm tiến sĩ".

Thứ hai, 05/12/2016 - 09:42