Làm gì khi học sinh giảm sút động cơ học tập?

Dân trí “Học sinh sẽ giảm dần động cơ học tập từ bên trong. Điều này đúng với nhiều học sinh trung học cơ sở ở nhiều quốc gia trên thế giới” - đây là một phần nội dung trong bài giảng của chuyên gia tâm lý, TS. Pieternel Dijkstra (Hà Lan) tại buổi tập huấn về Tâm lý học nhân cách diễn ra mới đây tại Hà Nội.
>>Nguyên tắc đơn giản giúp học sinh lấy lại động cơ học tập


(Ảnh minh họa)

(Ảnh minh họa)

Học sinh giảm dần động cơ học tập khi lên cấp 2

TS. Dijkstra cho biết học sinh lên cấp 2 sẽ giảm dần động cơ học tập từ bên trong. Tất nhiên không phải là học sinh nào cũng như vậy nhưng đây là bức tranh chung. Qua nghiên cứu cho thấy điều này không chỉ đúng với Hà Lan hay Việt Nam mà đúng với nhiều quốc gia trên thế giới.

Chỉ ra nguyên nhân của tình trạng này, bà Dijkstra cho biết sự suy giảm này đến từ chính những thay đổi sinh lý trong cơ thể trẻ - những thay đổi hoạt động trong não bộ. Trẻ sẽ thấy hưng phấn với những phần thưởng tức thời (ví dụ tin nhắn facebook) mà quên đi phần thưởng lâu dài - như các hoạt động học tập); mối quan tâm ngoài xã hội ngày càng nhiều hơn (tình yêu, tình bạn...) khiến trẻ nhận ra trong cuộc sống, còn có nhiều niềm vui ngoài trường học và bài vở.

Điều này gây ra nhiều hệ quả tiêu cực khác như bỏ học, bỏ lớp (ví như ở Hà Lan có khoảng 8,7% học sinh bỏ học (trốn học) ít nhất một ngày hoặc hơn; 6,3% bỏ lớp một ngày hoặc hơn…, không hoàn thành chương trình, đánh mất tài năng do kết quả học và điểm số không tương xứng với năng lực… khiến cơ hội tham gia thị trường lao động ít hơn. Đây cũng là lý do vì sao ở Hà Lan, luật bắt buộc phải học đến năm 23 tuổi.

Một dự án nghiên cứu khá lớn và đáng chú ý được trình bày tại buổi tập huấn là nghiên cứu về tư duy và sự thỏa mãn nhu cầu tâm lý cơ bản của học sinh ở 3 nước: Hà Lan, Việt Nam và Curaçao với gần 800 học sinh trung học cơ sở tham gia.

Kết quả nghiên cứu này chỉ ra: điểm trung bình tư duy tiến triển ở học sinh Việt Nam cao hơn ở Curaçao và Hà Lan (4,59 so với 4,42 và 4,19 trên điểm tối đa là 7); điểm trung bình của tư duy cố định ở học sinh Việt Nam lại thấp hơn (3,30 so với 4,33 và 3,97). Những đáp ứng về quyền tự chủ cũng như tạo cơ hội phát triển năng lực cho học sinh Việt Nam thấp hơn học sinh hai nước còn lại. Điều này cho thấy Việt Nam cần tạo ra nhiều cách/cơ hội để cải thiện và đáp ứng nhu cầu của học sinh.

Chia sẻ về kết quả này, các học viên tại buổi tập huấn cho rằng học sinh Việt Nam kém tự tin là do lối giáo dục thụ động, giáo dục sự khiêm tốn từ nhỏ (nếu thể hiện sẽ bị đánh giá), đồng thời học sinh tại Việt Nam cũng bị áp đặt và yêu cầu nhiều hơn bởi gia đình và trường học. Hậu quả là học sinh bị ức chế, không dám bày tỏ ý kiến, chờ đợi giáo viên bảo gì làm đấy.... Không thật nhiều cơ hội được đáp ứng sự tự chủ và hiện thực hoá tối đa khả năng bản thân.


TS. Pieternel Dijkstra, chuyên gia tâm lý học xã hội làm việc trong lĩnh vực tâm lý học giáo dục, chuyên gia tâm lý học độc lập, nghiên cứu và thiết kế các chương trình trong lớp học (người đứng) đang lắng nghe ý kiến trao đổi từ các học viên tham gia buổi tập huấn (Ảnh: TP)

TS. Pieternel Dijkstra, chuyên gia tâm lý học xã hội làm việc trong lĩnh vực tâm lý học giáo dục, chuyên gia tâm lý học độc lập, nghiên cứu và thiết kế các chương trình trong lớp học (người đứng) đang lắng nghe ý kiến trao đổi từ các học viên tham gia buổi tập huấn (Ảnh: TP)

Cần thúc đẩy động cơ tự thân của học sinh

Theo bà Dijkstra, nhiệm vụ của giáo viên là thúc đẩy động cơ học tập tự thân của học sinh, vốn liên quan chặt chẽ với chính học sinh đó và môi trường học tập.

Điều này có nghĩa các giáo viên cần được đào tạo để đưa ra cách nhận xét, dạy dỗ như trao quyền tự chủ cho học sinh, giúp thỏa mãn nhu cầu thể hiện năng lực của học sinh, từ đó tìm thấy điều làm học sinh hứng thú... trong suốt quá trình học.

Như vậy khác với giáo dục truyền thống, vai trò của giáo viên khi áp dụng phương pháp dạy học hình thành và kích thích động cơ tự thân là thay vì luôn chỉ định, sai bảo, làm sẵn, áp đặt, ra mệnh lệnh, gò ép,… thì hướng dẫn, gợi mở, hỗ trợ, huấn luyện khi cần thiết.

TS Dijkstra lưu ý rằng có rất nhiều trường thực hiện các can thiệp tạo động cơ học tập cho học sinh một cách hoành tráng, đẹp đẽ nhưng lại không đi vào thực chất, hiệu quả kém và sau đó phải dừng lại. Nguyên nhân là do các chương trình này đã không được xây dựng dựa trên các nghiên cứu thực chứng cũng như chưa đánh giá được thực sự nguyên nhân nào khiến học sinh không có động lực hay động lực học tập thấp; cũng như chưa tìm hiểu thực tế nhu cầu tâm lý cơ bản (năng lực, sự tự chủ, mối liên quan) của học sinh được đáp ứng ra sao.

Buổi tập huấn do khoa Tâm lý - Giáo dục trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam và Quỹ tài năng trẻ Tâm lý học tổ chức ngày 6/12 với sự tham dự của hơn 200 người, tập trung vào 2 nội dung chính: Một là cập nhật các mô hình nhân cách và các công cụ đánh giá nhân cách hiện nay do PGS. TS Dick Barelds, chuyên gia tâm lý của ĐH Groningen (Hà Lan), thành viên ban điều hành hiệp hội Nhân cách châu Âu, thành viên thẩm định đo lường trắc nghiệm Hà Lan, có 120 công bố khoa học trong nước và quốc tế, trình bày.

Hai là về động lực học tập do TS. Pieternel Dijkstra, chuyên gia tâm lý học xã hội làm việc trong lĩnh vực tâm lý học giáo dục, chuyên gia tâm lý học độc lập, nghiên cứu và thiết kế các chương trình trong lớp học, xuất bản hơn 60 bài báo quốc tế và 20 cuốn sách tại Hà Lan, chia sẻ.

Trần Phương

MỚI NHẤT
Cô giáo đánh học sinh khuyết tật bầm tím là người hiền lành
Cô giáo đánh học sinh khuyết tật bầm tím là người hiền lành

(Dân trí) - Sau khi dư luận dậy sóng việc cô V. đánh em K. bầm tím khắp người, lãnh đạo, giáo viên ngành giáo dục huyện Đức Hòa (Long An) khá bất ngờ vì cô V. khá hiền lành. Hiện, trường tiểu học Bình Hữu đã thành lập hội đồng để tiến hành kỷ luật cô V.

Thứ hai, 10/12/2018 - 02:58

Thẩm định dự thảo quy định khen thưởng Huân chương Lao động cho thí sinh đoạt giải quốc tế
Thẩm định dự thảo quy định khen thưởng Huân chương Lao động cho thí sinh đoạt giải quốc tế

(Dân trí) - Bộ GD-ĐT từng đề xuất hình thức khen thưởng cao nhất là Huân chương Lao động hạng Nhất cho học sinh, sinh viên đoạt giải trong các kỳ thi quốc tế. Bộ Tư pháp đang tiến hành thẩm định dự thảo Nghị định về Quy định chế độ khen thưởng đối với học sinh, sinh viên đoạt giải trong các kỳ thi quốc gia, quốc tế thay thế Quyết định số 158/2002/QĐ-TTg do Bộ GD-ĐT chủ trì xây dựng.

Thứ hai, 10/12/2018 - 02:30

Nghệ An: Tiếp tục duy trì việc dạy học 2 buổi/ngày
Nghệ An: Tiếp tục duy trì việc dạy học 2 buổi/ngày

(Dân trí) - Việc dạy học 2 buổi/ngày được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, công khai và thỏa thuận mức đóng góp của cha mẹ học sinh, đảm bảo có sự kiểm tra, giám sát của Ban đại diện cha mẹ học sinh và các cơ quan chức năng có thẩm quyền.

Thứ hai, 10/12/2018 - 01:43

Học sinh thời 4.0: Những đứa trẻ sáng tạo hay cỗ máy “chuẩn hóa”?
Học sinh thời 4.0: Những đứa trẻ sáng tạo hay cỗ máy “chuẩn hóa”?

(Dân trí) - "Nếu bạn thiết kế và vận hành một hệ thống, chương trình hay phương pháp giáo dục mà chỉ 100% dựa vào chuẩn hóa và điểm số, vốn dĩ bản chất là kìm hãm sự phát triển bản thân, trí tưởng tượng và sức sáng tạo, thì bạn đừng lấy làm lạ đó chính xác là những gì mà hệ thống và chương trình ấy nhào nặn ra. Là những đứa trẻ "chuẩn hóa", chỉ cần biết điểm số và thiếu sáng tạo, thiếu bản sắc cá nhân." - Carol Dweck, Giáo sư Giáo dục ĐH Stanford

Thứ hai, 10/12/2018 - 01:30

Trao tiền bạn đọc hỗ trợ 2 cô giáo tận tâm với học trò nghèo
Trao tiền bạn đọc hỗ trợ 2 cô giáo tận tâm với học trò nghèo

(Dân trí) - Sau khi Dân trí đăng bài “Bà giáo dành trọn cuộc đời “nâng bước” học trò nghèo”, mới đây bạn đọc N.T. ở Cần Thơ đã trích 10 triệu đồng tiền tiết kiệm để trao cho bà. Bên cạnh đó, mạnh thường quân này cũng trao 10 triệu đồng cho cô Liêu Thị Mỹ Hiếu - chủ nhiệm câu lạc bộ “Nụ cười” Cần Thơ.

Thứ hai, 10/12/2018 - 11:22

Xây dựng trường ĐH Lâm Nghiệp trở thành trung tâm khoa học ứng dụng công nghệ cao
Xây dựng trường ĐH Lâm Nghiệp trở thành trung tâm khoa học ứng dụng công nghệ cao

(Dân trí) - Với số lượng cán bộ có học hàm, học vị cao của nhà trường thuộc top đầu trong các trường đại học của Việt Nam, trường ĐH Lâm Nghiệp quyết tâm xây dựng và phát triển trường thành một trung tâm khoa học, chuyển giao, ứng dụng công nghệ cao trong lĩnh vực lâm nghiệp, tài nguyên và môi trường, chế biến lâm sản phòng chống và giảm nhẹ thiên tai.

Thứ hai, 10/12/2018 - 11:15

Vụ giáo viên quỳ gối xin dạy ở Nghệ An: Chưa có hướng giải quyết cụ thể
Vụ giáo viên quỳ gối xin dạy ở Nghệ An: Chưa có hướng giải quyết cụ thể

(Dân trí) - Theo nguồn tin từ UBND tỉnh Nghệ An cho biết, ngày 26/11 Văn phòng Chính phủ đã có công văn phản hồi kiến nghị của tỉnh Nghệ An về phương án xử lý đất, tài sản trên đất tại thị trấn Thanh Chương, nơi diễn ra vụ "giáo viên khóc quỳ gối xin dạy" gây xôn xao dư luận.

Thứ hai, 10/12/2018 - 10:55

Học tiếng Anh: Luyện tập cặp âm /e/ và /æ/ vừa đúng vừa hay
Học tiếng Anh: Luyện tập cặp âm /e/ và /æ/ vừa đúng vừa hay

(Dân trí) - Video dưới đây sẽ hướng dẫn cách phát âm tiếng Anh chuẩn cặp âm - /e/ và /æ/ đảm bảo ai cũng có thể học và phát âm vừa đúng vừa hay.

Thứ hai, 10/12/2018 - 10:21

Thái Lan sử dụng Trí tuệ nhân tạo giúp học sinh chọn nghề
Thái Lan sử dụng Trí tuệ nhân tạo giúp học sinh chọn nghề

(Dân trí) - Hội đồng Hiệu trưởng các trường Đại học Thái Lan (CUPT) đã phát triển một hệ thống trí thông minh nhân tạo (AI) để phân tích những lĩnh vực mà học sinh có hứng thú, qua đó giới thiệu cho các em những chuyên ngành đại học phù hợp sở thích.

Thứ hai, 10/12/2018 - 10:15

Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh: “Dân tộc - nhân văn - dân chủ - sáng tạo”
Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh: “Dân tộc - nhân văn - dân chủ - sáng tạo”

(Dân trí) - Có thể đúc kết Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh thành một câu nói ngắn gọn là “Dân tộc - nhân văn - dân chủ - sáng tạo”. Tính đúng đắn của triết lý giáo dục đó được thể hiện bằng “sản phẩm người” - những con người đã làm nên bao kỳ tích của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX.

Thứ hai, 10/12/2018 - 10:05

Sữa học đường, vì sao phụ huynh chưa “mặn mà”?
Sữa học đường, vì sao phụ huynh chưa “mặn mà”?

(Dân trí) - Chiều chủ nhật, hai cô cháu gái là giáo viên ghé nhà tôi chơi. Suốt buổi chiều, chủ đề của các cháu chỉ xoay quanh chuyện “sữa học đường” trong trường học. Các cháu đang rất rối vì không biết làm sao để thuyết phục được phụ huynh của lớp mình chủ nhiệm tham gia 100%. Trong khi đó, Ban giám hiệu liên tục nhắc nhở các cháu vấn đề này.

Thứ hai, 10/12/2018 - 09:32

Thú vị cha mẹ và con trai tốt nghiệp cùng trường đại học trong cùng một ngày
Thú vị cha mẹ và con trai tốt nghiệp cùng trường đại học trong cùng một ngày

(Dân trí) - Thông thường, các bậc cha mẹ sẽ tham dự lễ tốt nghiệp của con cái để chung vui sự kiện trọng đại này trong cuộc đời của các em. Tuy nhiên, với Oliver Raven (sống tại Hereford, Anh), ngày cậu tốt nghiệp cũng là ngày cha mẹ cậu nhận bằng từ cùng trường đại học.

Thứ hai, 10/12/2018 - 07:22

ĐÁNG QUAN TÂM
Quảng Ngãi: Hôm nay, học sinh được nghỉ học do mưa lũ
Quảng Ngãi: Hôm nay, học sinh được nghỉ học do mưa lũ

(Dân trí) - Trước tình hình mưa lũ diễn biến phức tạp, Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Ngãi đã quyết định cho học sinh trên địa bàn tỉnh nghỉ học trong ngày 10/12.

Thứ hai, 10/12/2018 - 06:48

Quảng Nam: Hôm nay học sinh nghỉ học tùy tình hình mưa lụt ở từng địa phương
Quảng Nam: Hôm nay học sinh nghỉ học tùy tình hình mưa lụt ở từng địa phương

(Dân trí) - Giám đốc Sở GD-ĐT Quảng Nam đã có văn bản chỉ đạo các đơn vị trực thuộc trên địa bàn tùy tình hình mưa lụt thực tế cho học sinh nghỉ học trong ngày 10/12.

Thứ hai, 10/12/2018 - 06:43

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Đại học khởi nghiệp, sinh viên khởi nghiệp
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Đại học khởi nghiệp, sinh viên khởi nghiệp

(Dân trí) - Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá sinh viên ra trường không chỉ cần có việc làm mà cần có suy nghĩ khởi nghiệp, và đây là một yêu cầu rất mới đối với sinh viên hiện nay. Các trường đại học phải là đại học nghiên cứu, đại học khởi nghiệp trong quá trình đổi mới giáo dục.

Thứ hai, 10/12/2018 - 12:23

Thừa Thiên Huế: Mưa lớn, hàng ngàn học sinh nghỉ học do nước bủa vây trường học
Thừa Thiên Huế: Mưa lớn, hàng ngàn học sinh nghỉ học do nước bủa vây trường học

(Dân trí) - Sáng nay 10/12, theo thông tin từ các địa bàn trên tỉnh Thừa Thiên Huế, hàng ngàn học sinh đã phải nghỉ học do nước tràn vào sân trường hay các đường đến trường do mưa lớn.

Thứ hai, 10/12/2018 - 12:11

Tiếc thương một nhà giáo tài năng và nhiệt huyết
Tiếc thương một nhà giáo tài năng và nhiệt huyết

(Dân trí) - Chiều 8/12, bệnh viện trả thầy về... Đúng 18h40 cùng ngày, thầy trút hơi thở cuối cùng, để lại bao ước mơ, dự định còn dang dở cùng người vợ và hai con thơ. Nhiều nhà giáo ở TPHCM chùng lòng, không thể cầm nước mắt trước sự ra đi của thầy...

Chủ nhật, 09/12/2018 - 07:25

Đà Nẵng thông báo khẩn cho học sinh toàn thành phố nghỉ học ngày mai
Đà Nẵng thông báo khẩn cho học sinh toàn thành phố nghỉ học ngày mai

(Dân trí) - Tối 9/12, Sở GD-ĐT TP Đà Nẵng thông báo khẩn về việc cho học sinh, sinh viên toàn thành phố nghỉ học vào ngày mai (10/12) để đảm bảo an toàn tuyệt đối trước tình hình mưa to trên diện rộng tại địa phương.

Chủ nhật, 09/12/2018 - 07:10

Quảng Trị: Chủ động cho học sinh nghỉ học để đảm bảo an toàn nếu mưa lớn
Quảng Trị: Chủ động cho học sinh nghỉ học để đảm bảo an toàn nếu mưa lớn

(Dân trí) - Nhằm đảm bảo an toàn cho học sinh và giáo viên trước những diễn biến xấu của mưa, lũ, ngành Giáo dục Quảng Trị đã yêu cầu các địa phương triển khai các biện pháp ứng phó, tùy theo tình hình thực tế, có thể chủ động cho học sinh nghỉ học.

Chủ nhật, 09/12/2018 - 06:03

Tuyển sinh 2019: Thí sinh đổ xô chọn ngành học đào tạo bằng tiếng Anh
Tuyển sinh 2019: Thí sinh đổ xô chọn ngành học đào tạo bằng tiếng Anh

(Dân trí) - Tại “Ngày Hội Định hướng – USTH Open Day 2018” của trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội - USTH (còn gọi là trường Đại học Việt Pháp) tổ chức ngày 9/12, nhiều thí sinh cho biết, điểm yêu thích nhất đến với ngày hội là các chương trình học đều bằng tiếng Anh.

Chủ nhật, 09/12/2018 - 04:50

“Gửi cậu, cô gái của 10 năm trước…”
“Gửi cậu, cô gái của 10 năm trước…”

(Dân trí) - 2008 cậu nghĩ bố mẹ thật phiền "khi cứ luôn bắt cậu phải làm cái này, làm cái kia. 2018 cậu nghĩ "bố mẹ là điều tuyệt vời nhất mà tạo hóa đã ban tặng” …

Chủ nhật, 09/12/2018 - 03:49

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ: Xây dựng trung tâm khảo thí độc lập về ngoại ngữ
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ: Xây dựng trung tâm khảo thí độc lập về ngoại ngữ

(Dân trí) - Để nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh đạt hiệu quả, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ cho biết, sẽ xem xét việc xây dựng trung tâm khảo thí độc lập, uy tín, có thể mời các tổ chức kiểm định quốc tế có kinh nghiệm để đánh giá chất lượng của các trung tâm giảng dạy ngoại ngữ tại Việt Nam hiện nay, không thả nổi, buông lỏng chất lượng.

Chủ nhật, 09/12/2018 - 03:35

Đà Nẵng: Ngày mai, học sinh trường THPT Nguyễn Hiền và Tiểu học Phan Đăng Lưu nghỉ học
Đà Nẵng: Ngày mai, học sinh trường THPT Nguyễn Hiền và Tiểu học Phan Đăng Lưu nghỉ học

(Dân trí) - Do hai trường THPT Nguyễn Hiền và Tiểu học Phan Đăng Lưu nằm trong vùng ngập sâu vì mưa lớn, Sở Giáo dục - Đào tạo TP Đà Nẵng chỉ đạo Ban Giám hiệu hai trường này thông báo cho học sinh nghỉ học vào ngày mai (10/12).

Chủ nhật, 09/12/2018 - 03:26

Bí quyết ôn thi đạt điểm cao vào lớp 10 THPT Hà Nội
Bí quyết ôn thi đạt điểm cao vào lớp 10 THPT Hà Nội

(Dân trí) - Đề thi minh họa vào lớp 10 THPT của Hà Nội không khó, nhưng theo một số chuyên gia, với lượng kiến thức bao gồm cả của lớp 8 và 2/4 bài thi là trắc nghiệm, học sinh cần có cách thức ôn thi phù hợp để đạt điểm cao.

Chủ nhật, 09/12/2018 - 02:15