Kỷ niệm 20 năm thành lập Hội Khuyến học Việt Nam:

Khuyến học ở một làng văn hóa xứ Huế

Dân trí Làng Phú Lễ, xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, là một trong các làng văn hóa nổi tiếng của tỉnh Thừa Thiên Huế. Nơi đây còn nổi tiếng với phong trào khuyến học khuyến tài nổi tiếng cả vùng.

Phú Lễ - ngôi làng văn hóa nổi tiếng xứ Huế

Khoảng trung lưu, bên bờ bắc sông Bồ có một làng quê văn vật là làng Phú lễ, xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Làng Phú Lễ như một rẻo đất hình thang, bắc giáp làng An Lỗ và Hiền Lương, đông nam giáp làng Cổ Tháp và Lai Xá, nam giáp làng Hạ Cảng và Đồng Bào riêng tây nam là sông Bồ. Làng Phú Lễ được thành lập khoảng năm 1555, sau khi vua Lê Thánh Tông ngự giá thân chinh đưa đại quân đánh Chiêm Thành, bình định phương Nam, bắt sống Trà Toàn đem về Đại Việt. Lúc đầu làng có tên là Bái Đáp - theo từ Hán Việt: Bái là lạy, Đáp là đền ơn, trong sách “Ô Châu Cận Lục” của Tiến sĩ Dương Văn An có câu đối để tán dương:

Phong tục Bái Đáp chuộng lễ

Thói làng Dũng Quyết háo cương

Dưới triều vua Minh Mạng một công dân “khoa bảng” của làng Bái Đáp là Tổng Đốc Trương Văn Uyển dâng sớ lên nhà vua xin đổi tên làng thành Phú Nhi Hiếu Lễ, được vua Minh Mạng đồng ý cho gọn hơn là Phú Lễ. Phú là giàu có, Lễ là lễ nghĩa, và làng đã giữ tên Phú Lễ từ đó đến ngày nay. Cuối năm 1774 khi quân Chúa Trịnh tiến đánh Phú Xuân của Chúa Nguyễn, đoàn quân đã vượt qua sông Bồ khoảng lưu vực làng Phú Lễ. Vào năm 1788 vua Quang Trung (Nguyễn Huệ lên ngôi) đích thân đốc quân đại phá quân Thanh, giải phóng Thăng Long, vô số trai tráng trong làng nhập ngũ tòng chinh thẳng tiến ra Bắc. Khi triều Nguyễn bắt đầu từ năm 1802, nhiều trí thức trong làng ra làm việc nước như: Tổng đốc Trương Văn Uyển, Thượng thư Nguyễn Xuân Triêm, Tả quân Đô Úy dinh Thần Cơ Trần Bá Nam, Cai đội Mỹ Triều Hầu Trần Bá Cơ… Khoảng những năm 20-30 của Thế kỷ XX, cụ Nguyễn Sinh Khiêm, anh cả của Chủ tịch Hồ Chí Minh, có sinh sống bằng nghề thầy thuốc Nam và lấy vợ là người làng Phú Lễ.

Đình làng Phú Lễ
Đình làng Phú Lễ

Ngoài những vị quan chức nổi tiếng trong thời quân chủ nêu trên, trong thời cận và đương đại làng Phú Lễ cũng là nơi sản sinh nhiều nhà khoa học cho đất nước, những vị khoa bảng xuất sắc có thể kể: KS.Trần Bá Hoàng, KS.Trần Bá Luận, GS.Trần Đình Sử, GS.Nguyễn Xuân Nam, GS.TSKH.Nguyễn Xuân Chánh, GS.Trần Bá Đệ, GS.TSKH.Trần Bá Chữ, GS.TSKH.Nguyễn Hữu Chí, TS.Trần Bá Thái… Các thế hệ trẻ hơn sau này như TS.BS.Trần Bá Thoại, PGS.TS.BS.Nguyễn Trường An, TS.Nguyễn Xuân Thống, TS.Trương Nguyễn Tuấn Vũ, TS.Trương Nguyễn Tâm Nguyên…

Phú Lễ, tên xa xưa là Bái Đáp, từ trong tên gọi từ thuở thành lập ngôi làng đã ẩn chứa một ý nguyện tốt đẹp văn hóa lễ nghĩa. Mọi tộc họ, thành viên trong làng đều rất khuyến trọng học vấn và tài năng. Nhờ đó nguồn vốn tri thức, văn hóa của Phú Lễ mỗi ngày một nhiều hơn, cao hơn. Năm 2013, đài truyền hình Việt Nam đã chọn giới thiệu Phú Lễ là một làng văn hóa tiêu biểu của Thừa Thiên Huế trong chương trình Việt Nam, đất nước con người.

Khuyến học ở làng Phú Lễ

Ngoài những di tích, địa danh, danh nhân lịch sử, làng Phú Lễ cũng nổi danh là một làng hiếu học từ xa xưa khi mới thành lập làng cho đến tận ngày nay. Ngoài Hội khuyến học chung, 12 họ tộc trong làng cũng có riêng những quỹ khuyến học cho từng họ, nhờ thế việc học hành của con em trong làng được khuyến khích nâng cao…

Trao học bổng khuyến học ở làng Phú Lễ
Trao học bổng khuyến học ở làng Phú Lễ

Ngoài Hội Khuyến học chung của làng, nhiều họ tộc như Nguyễn Đắc, Trần Bá, Trương Văn… cũng có lập các Quỹ Khuyến học riêng cho họ của mình. Theo TS.BS. Trần Bá Thoại, Chủ tịch Hội khuyến học họ Trần Bá, trong thư đề xuất thành lập quỹ khuyến học viết: “Hơn 500 năm trước, Hồng Đức thứ 15 (1484) vua Lê Thánh Tông cho dựng Văn miếu, Tiến sĩ Thân Nhân Trung được vua đề cử soạn văn bia, ông đã viết: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh và càng bay lên, nguyên khí suy thì thế nước yếu và càng xuống thấp”.

Hiện nay rất nhiều trường học cho dựng bảng khắc câu này ở nơi trang trọng với mục đích khuyến khích, nhắc nhở, tôn vinh người hiền tài. “Một dòng họ muốn trụ vững và phát triển cần có những người có học, có tài, có trí tuệ đứng ra gánh vác công việc. Để tạo và dự nguồn tài trí cho dòng họ, theo chúng tôi không có cách nào khác là phải “chiêu hiền đãi sĩ”, động viên, khuyến khích tài năng” – TS.BS. Trần Bá Thoại cho hay.

Ông Trần Thiên Dĩnh, Chủ tịch hội khuyến học làng Phú Lễ, nhận định: “Làng Phú Lễ là một trong các làng văn hóa của tỉnh Thừa Thiên Huế. Việc học được xác định và là nền tảng quý của mọi cá nhân, gia đình và cộng đồng. Chính quyền địa phương, dòng tộc rất quan tâm đến việc học của con em. Hằng năm, Hội Khuyến học của làng Phú Lễ và của 12 họ tộc trong làng thường tổ chức phát thưởng, vinh danh các em có học vị cao”.

Nhờ cái nền văn hóa và phong trào khuyến học lớn mạnh mà Hội khuyến học làng Phú Lễ đã nhiều lần được nhận bằng khen tuyên dương, tạo động lực cho khuyến học làng ngày càng phát triển.

Đại Dương

MỚI NHẤT
9h sáng nay, tư vấn: Du học Trung học Nội trú Anh quốc
9h sáng nay, tư vấn: Du học Trung học Nội trú Anh quốc

Vào 9h - 11h ngày 22/9, báo Dân trí phối hợp với công ty tư vấn du học ISC-UKEAS tổ chức buổi tư vấn với chủ đề Du học Trung học Nội trú Anh quốc. Buổi tư vấn nhằm "tháo gỡ" thắc mắc của độc giả về việc học trung học nội trú tại Anh quốc. Mời quý phụ huynh, học sinh đặt câu hỏi để được chuyên gia giải đáp.

Thứ năm, 22/09/2016 - 12:17

Thủ tướng: Tạo mọi thuận lợi cho Hội Khuyến học Việt Nam làm tốt hơn nữa
Thủ tướng: Tạo mọi thuận lợi cho Hội Khuyến học Việt Nam làm tốt hơn nữa

(Dân trí) - Tại lễ Kỷ niệm 20 năm thành lập Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam diễn ra tối 21/9 tại Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: “Trong thời gian tới, các cấp ủy Đảng và chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội, cần phối hợp chặt chẽ tạo mọi thuận lợi cho Hội Khuyến học Việt Nam làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền sâu rộng, thực hiện hiệu quả quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng dân cư…”

Thứ năm, 22/09/2016 - 12:10

TPHCM ra quy định về các khoản thu trong nhà trường
TPHCM ra quy định về các khoản thu trong nhà trường

(Dân trí) - Các trường không được thu tiền cơ sở vật chất, tiền vệ sinh và đặc biệt tuyệt đối không được giao cho giáo viên trực tiếp thu, chi các khoản tiền.

Thứ tư, 21/09/2016 - 05:56

Công bố quốc tế - Chuyện sống còn đối với một trường đại học
Công bố quốc tế - Chuyện sống còn đối với một trường đại học

Theo PGS.TS Phạm Quang Minh - Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV, vấn đề về công bố quốc tế các công trình khoa học được coi là vấn đề sống còn đối với sự phát triển bền vững của một trường đại học.

Thứ tư, 21/09/2016 - 03:21

Những dấu ấn đặc biệt về công tác khuyến học, khuyến tài 20 năm qua
Những dấu ấn đặc biệt về công tác khuyến học, khuyến tài 20 năm qua

(Dân trí) - Hội Khuyến học Việt Nam là một tổ chức đoàn kết, nhất trí, luôn vì lợi ích của những đối tượng đi học mà hoạt động. Trong thời gian qua Hội luôn nghiêm chỉnh thực hiện chủ trương đổi mới căn bản và toàn diện theo Nghị quyết 29 – NQ/HNTW của TƯ Đảng (khóa XI), tích cực triển khai có hiệu quả các quyết định về giáo dục của Chính phủ với những thành tích đáng nể.

Thứ tư, 21/09/2016 - 03:10

Nguyễn Mạnh Cầm – Niềm tự hào của những người làm khuyến học
Nguyễn Mạnh Cầm – Niềm tự hào của những người làm khuyến học

(Dân trí) - Nếu gọi ông Nguyễn Mạnh Cầm là Nhà ngoại giao thì hoàn toàn đúng nhưng chưa đủ. Đúng bởi ông đã hầu như dành gần hết cuộc đời mình cho sự nghiệp đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Đúng bởi ông là một nhà ngoại giao có tên tuổi, được bạn bè quốc tế đánh giá cao, được Đảng và Nhân dân ghi nhận. Đúng bởi ông là người đứng đầu ngành ngoại giao của thời ngoại giao đổi mới - hội nhập, mở cánh cửa ra với thế giới rộng lớn kéo dài hơn 10 năm.

Thứ tư, 21/09/2016 - 01:25

15 trường công bố điểm trúng tuyển Trung cấp Công an năm 2016
15 trường công bố điểm trúng tuyển Trung cấp Công an năm 2016

(Dân trí) - Các trường trung cấp thuộc khối Công an vừa công bố điểm trúng tuyển năm 2016.

Thứ tư, 21/09/2016 - 12:30

Cần đưa ra thảo luận trước khi thí điểm dạy tiếng Nga, tiếng Trung từ năm 2017
Cần đưa ra thảo luận trước khi thí điểm dạy tiếng Nga, tiếng Trung từ năm 2017

(Dân trí) - Mặc dù chỉ mới là đề xuất, chưa phải kế hoạch triển khai thực hiện nhưng lộ trình Đề án Dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008- 2020 đề ra việc thí điểm dạy tiếng Nga, tiếng Trung Quốc là ngoại ngữ thứ nhất từ năm lớp 3 đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều.

Thứ tư, 21/09/2016 - 10:30

Đề nghị luân chuyển thầy giáo đưa nữ sinh đi hát karaoke
Đề nghị luân chuyển thầy giáo đưa nữ sinh đi hát karaoke

(Dân trí) - Phụ huynh học sinh Trường THCS Bình Sơn, huyện Triệu Sơn đã nhiều lần kiến nghị về việc thầy Phó hiệu trưởng nhà trường đưa 6 nữ sinh lớp 9 đi hát karaoke không xin ý kiến nhà trường và phụ huynh. Sự việc đến nay chưa được giải quyết thấu tình đạt lý khiến phụ huynh bức xúc, chính quyền địa phương cũng đã có công văn đề nghị luân chuyển cán bộ.

Thứ tư, 21/09/2016 - 10:25

Liên thông nhận bằng Cử nhân Quản trị kinh doanh Quốc tế ngay tại HUTECH
Liên thông nhận bằng Cử nhân Quản trị kinh doanh Quốc tế ngay tại HUTECH

Hoàn thiện trình độ học vấn Đại học là mong muốn của hầu hết sinh viên tốt nghiệp Cao đẳng, trong đó, theo học các chương trình liên thông hợp tác quốc tế để thụ hưởng môi trường giáo dục tiên tiến thế giới là xu hướng lựa chọn của nhiều bạn trẻ trước những đòi hỏi ngày càng cao của nền kinh tế hiện đại.

Thứ tư, 21/09/2016 - 10:20

Góp bàn nên xếp môn Địa lý vào tổ hợp nào trong thi THPT Quốc gia 2017
Góp bàn nên xếp môn Địa lý vào tổ hợp nào trong thi THPT Quốc gia 2017

(Dân trí) - Nhân băn khoăn quanh chuyện nên xếp Địa lý vào tổ hợp môn Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội, Thạc sĩ Địa lý học Ngô Hoàng Đại Long (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) có bài phân tích cho rằng, ngoại trừ nhánh Địa lý Tự nhiên, nên xét phần còn lại của môn khoa học này là Địa lý Nhân văn (thay vì Địa lý học).

Thứ tư, 21/09/2016 - 07:45

Bức ảnh… nặng hơn "ngàn tấn": Chuyện bình thường, trường nào cũng có!
Bức ảnh… nặng hơn "ngàn tấn": Chuyện bình thường, trường nào cũng có!

(Dân trí) - Bức ảnh được truyền trên mạng xã hội với tên gọi “Áp lực học đường” làm người xem phải nghẹt thở. Tuy nhiên, với người trong nghề thì đây là hoạt động chuyên môn hết sức bình thường, trường nào cũng có.

Thứ tư, 21/09/2016 - 07:27

ĐÁNG QUAN TÂM
"Sáng kiến" bể bơi 10 triệu đồng của thầy giáo xứ Nghệ
"Sáng kiến" bể bơi 10 triệu đồng của thầy giáo xứ Nghệ

(Dân trí) - Bể được làm bằng khung sắt dễ dàng tháo lắp, di chuyển, sử dụng loại bạt dày có khả năng chịu áp lực cao, có thể đồng thời chứa được 10 người với tổng chi phí khoảng 10 triệu đồng. Đây là sáng kiến của thầy giáo Ngô Minh Thanh - chuyên viên Phòng GD Thường xuyên (Sở GD-ĐT Nghệ An). Công trình này đã được tặng cho trường tiểu học miền núi để dạy bơi cho học sinh.

Thứ tư, 21/09/2016 - 05:00

“Trái tim khuyến học - hiếu học” trên quê hương cố thủ tướng Phạm Văn Đồng
“Trái tim khuyến học - hiếu học” trên quê hương cố thủ tướng Phạm Văn Đồng

(Dân trí) - Trải qua các cuộc chiến tranh ác liệt, vùng đất cách mạng Tú Sơn đã sản sinh nhiều anh hùng trung dũng, kiên cường trên quê hương cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Từ hình ảnh cố Thủ tướng tôn kính, dòng họ Nguyễn Mậu như “trái tim khuyến học - hiếu học” nơi quê nhà.

Thứ tư, 21/09/2016 - 04:29

Người lính quân hàm xanh xứ Nghệ nâng bước học sinh nghèo vùng biên tới trường
Người lính quân hàm xanh xứ Nghệ nâng bước học sinh nghèo vùng biên tới trường

(Dân trí) - Ngoài việc hỗ trợ 77 em học sinh nghèo vượt khó học giỏi khu vực vùng biên, BĐBP Nghệ An còn nhận đỡ đầu 20 học sinh Lào, những người lính mang quân hàm xanh đã mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho những học sinh nghèo vùng biên giới hai nước Việt – Lào.

Thứ tư, 21/09/2016 - 03:14

Nhà khoa học 8X Việt được đặc cách làm giảng viên của Viện công nghệ số 1 thế giới
Nhà khoa học 8X Việt được đặc cách làm giảng viên của Viện công nghệ số 1 thế giới

(Dân trí) - Ba lần giành được tài trợ của Quỹ Nghiên cứu Quốc gia và Bộ Năng lượng Mỹ cho các dự án hợp tác nghiên cứu về năng lượng tái tạo, Vũ Thành Long được Học viện Công nghệ Massachussets (Mỹ) đặc cách bổ nhiệm làm giảng viên và nhà nghiên cứu tại đây sớm hơn quy định 1,5 năm.

Thứ tư, 21/09/2016 - 01:10

Một giáo viên làm đơn xin nghỉ việc, ra khỏi biên chế ngành giáo dục
Một giáo viên làm đơn xin nghỉ việc, ra khỏi biên chế ngành giáo dục

(Dân trí) - Một giáo viên đã vào biên chế và đang công tác tại Trường tiểu học Định Công, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa đã làm đơn gửi Hiệu trưởng nhà trường và Phòng GD-ĐT xin ra khỏi biên chế ngành giáo dục. Lý do giáo viên này đưa ra là do có bệnh trong người, vì vậy không thể đi làm xa được.

Thứ ba, 20/09/2016 - 05:18

Việt Nam với những đặc trưng mong muốn ở công dân học tập
Việt Nam với những đặc trưng mong muốn ở công dân học tập

(Dân trí) - GS.TS Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam đã có bài viết phân tích khoa học về “Công dân học tập” rất sâu sắc. Dân trí xin giới thiệu phần 2 của bài viết này.

Thứ ba, 20/09/2016 - 02:47

Băn khoăn nên xếp Địa lý vào tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội?
Băn khoăn nên xếp Địa lý vào tổ hợp Khoa học tự nhiên hay Khoa học xã hội?

(Dân trí) - Với sự xuất hiện lần đầu tiên của hai bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên (Lý, Hóa, Sinh) và tổ hợp Khoa học xã hội (Sử, Địa, Giáo dục công dân), một số học giả trong và ngoài nước đặt câu hỏi, liệu đặt môn Địa lý vào tổ hợp Khoa học xã hội có phù hợp khi đây là môn học tổng hợp kiến thức cả tự nhiên và xã hội?

Thứ ba, 20/09/2016 - 02:07

ĐH Quốc gia Hà Nội không “thử đề thi” cho Bộ Giáo dục
ĐH Quốc gia Hà Nội không “thử đề thi” cho Bộ Giáo dục

(Dân trí) - Các sinh viên năm nhất thuộc ĐH Ngoại ngữ, ĐH Công nghệ và học sinh lớp 12 chuyên ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) vừa được huy động tham gia thử nghiệm đề thi minh họa đổi mới kì thi THPT quốc gia năm 2017.

Thứ ba, 20/09/2016 - 12:10

"Nghẹt thở" với bức ảnh dự giờ… nặng hơn ngàn tấn
"Nghẹt thở" với bức ảnh dự giờ… nặng hơn ngàn tấn

(Dân trí) - Một học sinh nữ đứng rúm người phát biểu giữa lớp. Trong lớp học lúc này không chỉ có bạn bè, giáo viên như mọi ngày mà có ít nhất 14 “khách mời” tham gia dự giờ tiết học.

Thứ ba, 20/09/2016 - 11:48

Thạc sĩ Ngôn ngữ Anh - Định vị thành công trong “thế giới phẳng”
Thạc sĩ Ngôn ngữ Anh - Định vị thành công trong “thế giới phẳng”

Giữ vai trò là ngôn ngữ chính thức của toàn thế giới, tiếng Anh đang ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt là trong nền kinh tế hội nhập như hiện nay.

Thứ ba, 20/09/2016 - 11:39

Ngành Logistics Việt Nam sẽ còn “khát” nhân lực dài dài
Ngành Logistics Việt Nam sẽ còn “khát” nhân lực dài dài

Chọn ngành nào, trường nào để tốt nghiệp ra trường không thất nghiệp vẫn là nỗi băn khăn lớn của các học sinh và phụ huynh trong tình trạng thừa nhân lực như hiện nay. Tới khi nào sĩ tử mới hết “đánh cược” tương lai của mình vào số phận?

Thứ ba, 20/09/2016 - 11:00

Cựu nghiên cứu sinh tiến sĩ nghi phòng thí nghiệm quốc gia giả mạo hồ sơ
Cựu nghiên cứu sinh tiến sĩ nghi phòng thí nghiệm quốc gia giả mạo hồ sơ

(Dân trí) - Bộ Nông nghiệp Trung Quốc đang điều tra quanh thông tin được một cựu nghiên cứu sinh tiến sĩ công bố rằng số liệu của hàng chục dự án về sản phẩm biến đổi gen (GMO) bị làm giả mạo.

Thứ ba, 20/09/2016 - 10:48