Bạn đọc viết:

Hãy định hướng để con trẻ phản biện!

Dân trí Tư duy thời đại và triết lý giáo dục biến chuyển theo hướng khuyến khích người học phát huy năng lực cá nhân, khuyến khích học sinh phản biện. Hòa mình vào xu thế mới, mỗi người thầy buộc phải thay đổi chính mình trước ánh mắt phân vân, cái nhìn hoài nghi, suy nghĩ trăn trở và câu nói chất vấn của trò…
>>Làm thế nào để tăng cường tư duy phản biện cho giới trẻ?
>>Học sinh Việt Nam sợ bị hỏi và lười phản biện

Đọc bài viết “Học sinh Việt Nam sợ bị hỏi và lười phản biện” của nhà báo Lan Phương cùng trao đổi “Làm thế nào để tăng cường tư duy phản biện cho giới trẻ?” của bạn đọc Thùy Mai, tôi bất chợt nhớ về những thế hệ học trò của mình.

Niềm vui mỗi ngày của người giáo viên đứng lớp có lẽ là những giây phút cô trò hăng say, tập trung khám phá kiến thức mới hay hình thành một kỹ năng. Để có những tiết học sôi động, người thầy phải đầu tư nhiều cho khâu xây dựng kế hoạch dạy học và thiết kế các hoạt động học tập của học sinh.

Tuy nhiên, trang giáo án của thầy cô chẳng bao giờ có thể dự đoán được những tình huống sư phạm xảy ra trong tiết học. Những thắc mắc, phát vấn của học trò không ít lần làm thầy cô phải chững lại vài giây, thậm chí là “đứng hình”. 

Mới đây thôi, trong hội giảng cuối năm chào mừng các ngày lễ lớn, chúng tôi đã tham dự một tiết dự giờ môn lịch sử ở lớp 7. Cô giáo say sưa giảng bài, ghi bảng còn giáo viên dự giờ ngồi kín mít hàng ghế cuối lớp. Bỗng nhiên, một cánh tay giơ lên xin được ý kiến dù cô giáo không hề đặt câu hỏi.

Bao nhiêu ánh mắt lúc ấy đều tập trung nhìn về cậu bé lớp phó học tập. Con chững chạc đứng lên, nói rành mạch: “Thưa cô, cô ghi sai năm diễn ra trận đánh”. Cô giáo hơi đỏ mặt, luống cuống lật lại trang sách sử và xin lỗi cả lớp vì thông tin chưa chính xác trên bảng.

Những tiếng xầm xì bắt đầu nổi lên. Mấy học sinh bên cạnh to nhỏ, đại ý là cô giáo đang dạy dự giờ, đừng “vạch lỗi” vậy mà tội cô. Giáo viên dự giờ cạnh tôi cũng có ý không hài lòng bởi có nhiều cách “nhắc khéo” cô chứ không thể “huỵch toẹt” ngay giữa đám đông như thế. Nhìn cậu bé học giỏi, năng động, tự tin đi ngược đám đông ấy, tôi bỗng thấy thương con vô cùng.

Tâm hồn con trẻ trong sáng, ngây thơ lắm. Chẳng như chúng ta, cảm xúc đôi khi bị chai sạn mất rồi. Tư duy của các con nhanh nhạy, sáng tạo lắm, chẳng bị gò bó vào những khuôn khổ vô hình hay hay bị quẩn quanh chuyện cơm áo gạo tiền. Và với tâm hồn, tư duy cùng trí tưởng tượng phong phú, các con phản biện là điều tất nhiên.

Trong thực tế, không phải người giáo viên nào cũng sẵn sàng lắng nghe, sẵn  sàng cùng học sinh đào sâu kiến thức, giải quyết những thắc mắc, nghi vấn và chấp nhận sự phản biện của con trẻ.

Cách đây hai chục năm về trước, thế hệ 8X chúng tôi đến trường với tâm thế cực kỳ bị động. Chúng tôi học tập, cũng phát biểu xây dựng bài, cũng được mời trình bày ý kiến nhưng dường như mọi hoạt động cá nhân đều được bó khuôn trong quy chuẩn: Thầy cô luôn luôn đúng, học sinh tiếp thu tri thức theo lối truyền thụ một chiều và cực kỳ xa lạ với tư duy phản biện.

Giờ mọi thứ đã khác, tư duy thời đại cùng triết lý giáo dục biến chuyển theo hướng khuyến khích người học phát huy năng lực cá nhân, khuyến khích học sinh tư duy phản biện. Và hòa mình vào xu thế mới, mỗi người thầy buộc phải thay đổi chính mình trước ánh mắt phân vân, cái nhìn hoài nghi, suy nghĩ trăn trở và câu nói chất vấn của trò.

Đầu tiên, chúng ta cần khẳng định: Trò tư duy phản biện là điều đáng mừng. Điều đó có nghĩa là các con đang học tập có sự tập trung chú ý. Chứ không phải người ngồi trong lớp học mà tâm hồn vẩn vơ tận đâu đâu. Mừng vì các con thật sự sáng ý, sáng dạ để có thể tư duy và phản biện. Và mừng vì con trẻ đã mạnh dạn nêu lên suy nghĩ, thắc mắc của mình để thầy cô có cơ hội giải đáp, uốn nắn và định hướng chân - thiện - mĩ.

Một điều chúng ta phải thừa nhận là trong cuộc sống hiện đại này, việc dạy dỗ, uốn nắn con trẻ thật khó. Các thế hệ 8X, 9X trở về trước có vẻ thuần hơn rất nhiều. Sự phản kháng của các con cũng nhẹ nhàng hơn. Còn bây giờ, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội cùng sự tiếp thu nhiều luồng thông tin một cách thiếu định hướng khiến tư duy phản biện của các con trở thành một nỗi lo của chúng ta.

Thực trạng học sinh lên mạng xã hội nói xấu thầy cô, nói xấu bố mẹ hay bình luận tiêu cực về các vấn đề đạo lí, nhân cách là điều không hiếm gặp. Sự thiếu hụt kĩ năng sống cùng với sự cổ xúy các đám đông khiến cái “tôi” của con trẻ bỗng lớn hơn và muốn thể hiện mình nhiều hơn. Chẳng suy nghĩ, chẳng đắn đo, các con thoải mái tư duy phản biện và mạng xã hội giúp lan truyền những thông điệp không đẹp đó thật nhanh.

Vấn đề cấp thiết lúc này chính là vai trò định hướng của thầy cô về thái độ phản biện của học sinh. Nếu bọn trẻ phản biện mang tính tích cực theo hướng xây dựng, học hỏi, chúng ta nên động viên, khuyến khích. Nhưng cũng có lúc chúng ta bắt gặp một thái độ phản biện rất tiêu cực theo hướng phủ định, bác bỏ và khăng khăng bảo vệ quan điểm ý kiến của mình.

Điều này không chỉ xảy ra trong học tập mà cả trong cuộc sống. Bố mẹ nhiều lúc bất lực với chính con cái của mình. Từ thảo luận chuyển sang tranh luận rồi tranh cãi gay gắt. Mâu thuẫn đôi khi kết thúc với sự ấm ức của con trẻ và sự tức giận của bố mẹ, thầy cô. Và khoảng cách giữa bố mẹ - con cái, thầy cô - học trò ngày càng xa nhau hơn.

Vì vậy, trước khi khuyến khích trẻ tư duy phản biện, phải chăng chúng ta cần phải định hướng về ý thức, định hướng thái độ, định hướng hành động cho con trẻ? Mọi định hướng đúng đắn đều thể hiện ngay trong nếp nghĩ, nếp sinh hoạt và cách ứng xử của chúng ta với các con.

Nguyễn Thùy

Mọi thông tin, bài viết đóng góp cho chuyên mục Giáo dục, quý độc giả có thể gửi ban Giáo dục báo điện tử Dân trí theo địa chỉ email giaoduc@dantri.com.vn.

Xin trân trọng cảm ơn!

MỚI NHẤT
Hà Nội: Bắt đầu chấm lượng bài thi “khủng”
Hà Nội: Bắt đầu chấm lượng bài thi “khủng”

(Dân trí) - Ngày 30/6, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Hữu Độ đã kiểm tra công tác chấm thi THPT quốc gia tại Hà Nội. Đây là địa phương có số lượng thí sinh dự thi đông nhất nước với hơn 74.000 thí sinh.

Thứ hai, 01/07/2019 - 07:26

Cô học trò lớp 9 lập web về Bác Hồ để học tập tấm gương đạo đức của Người
Cô học trò lớp 9 lập web về Bác Hồ để học tập tấm gương đạo đức của Người

(Dân trí) - Say mê về tấm gương đạo đức của Bác Hồ, em Trịnh Thị Hải Yến - học sinh lớp 9 ở Ninh Bình đã tự lập một trang web, chia sẻ hàng trăm câu chuyện, tư liệu về thân thế, sự nghiệp, cuộc đời của Bác để thầy cô và bạn bè cùng học tập theo tấm gương cao quý của Người.

Thứ hai, 01/07/2019 - 05:57

Tòa thụ lý vụ “thầy giáo cho học sinh đóng cảnh nóng” kiện hiệu trưởng
Tòa thụ lý vụ “thầy giáo cho học sinh đóng cảnh nóng” kiện hiệu trưởng

(Dân trí) - Sau khi có yêu cầu hòa giải, TAND quận 12, TPHCM đã có quyết định thụ lý vụ kiện dân sự của thầy giáo Phạm Quốc Đạt - người để học sinh tái diễn cảnh "nóng" - với Trường THPT  Võ Trường Toản.

Chủ nhật, 30/06/2019 - 07:13

Trẻ con cần được nghỉ hè đúng nghĩa
Trẻ con cần được nghỉ hè đúng nghĩa

(Dân trí) - Tôi quyết định cho con nghỉ hè xả láng, con được chơi đùa thỏa thích với bạn bè cùng xóm. Ngoài giờ giúp bố mẹ làm việc nhà, con được đọc truyện, xem ti vi, chơi thể thao, đi bơi và chạy nhảy, nô đùa cùng các bạn.

Chủ nhật, 30/06/2019 - 12:25

Cụ ông 80 tuổi phát thước kẻ miễn phí trước cổng trường thi
Cụ ông 80 tuổi phát thước kẻ miễn phí trước cổng trường thi

(Dân trí) - “Tôi tặng miễn phí cho các cháu đi thi, không phải để mong được nổi tiếng hay được mọi người chú ý mang ơn mình, chỉ đơn giản là món quà nhỏ giúp động viên thí sinh sinh có thêm sức mạnh hoàn thành tốt bài thi…”

Chủ nhật, 30/06/2019 - 10:25

Tuyển sinh lớp 10 tại Nghệ An: 5 thí sinh thay đổi điểm sau phúc khảo
Tuyển sinh lớp 10 tại Nghệ An: 5 thí sinh thay đổi điểm sau phúc khảo

(Dân trí) - Tại kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, sau khi kết thúc kỳ thi có 441 đơn đề nghị phúc khảo bài thi của các thí sinh. Qua chấm lại, có 4 thí sinh không chuyên và 1 thí sinh chuyên được thay đổi điểm.

Chủ nhật, 30/06/2019 - 09:38

Luật số 34 có hiệu lực: “Hết thời” cơ quan chủ quản can thiệp sâu vào trường đại học
Luật số 34 có hiệu lực: “Hết thời” cơ quan chủ quản can thiệp sâu vào trường đại học

(Dân trí) - Cơ quan chủ quản chỉ còn là đại diện cho nhà nước làm chủ sở hữu trường đại học, không còn dài tay can thiệp sâu vào công việc hàng ngày của trường đại học nữa. Bước ngoặc này rất vĩ đại.

Chủ nhật, 30/06/2019 - 08:47

10 thành phố hàng đầu để tìm việc làm năm 2019 dành cho sinh viên mới ra trường
10 thành phố hàng đầu để tìm việc làm năm 2019 dành cho sinh viên mới ra trường

(Dân trí) - Một bước ngoặt quan trọng của sinh viên sau khi tốt nghiệp là tìm việc làm. Không chỉ quan tâm đến vị trí công việc, các sinh viên ngày nay còn chú ý đến các yếu tố khác như văn hóa tổ chức, mức lương xứng đáng và địa điểm làm việc.

Chủ nhật, 30/06/2019 - 07:34

Nam sinh 16 tuổi sở hữu loạt giải thưởng nghiên cứu khoa học ấn tượng
Nam sinh 16 tuổi sở hữu loạt giải thưởng nghiên cứu khoa học ấn tượng

(Dân trí) - Tự tin, hoạt bát và đam mê nghiên cứu, Hà Hải Dương (sinh năm 2003, học sinh trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên - Hà Nội) không ngừng đặt ra câu hỏi để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống qua các đề tài nghiên cứu khoa học kỹ thuật. Em đã giành nhiều huy chương, giải thưởng khoa học ấn tượng.

Chủ nhật, 30/06/2019 - 06:22

Bài học vô giá giúp tân cử nhân đạt học bổng tiến sĩ của Mỹ trị giá 8,4 tỷ đồng
Bài học vô giá giúp tân cử nhân đạt học bổng tiến sĩ của Mỹ trị giá 8,4 tỷ đồng

(Dân trí) - Đỗ Trọng Đạt, chàng trai Thái Bình đạt học bổng tiến sĩ toàn phần tổng trị giá 8,4 tỷ đồng của Mỹ vừa xúc động đón nhận Bằng cử nhân khoa học tài năng ngành Toán học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, Đại học QGHN ngày 28/6/2019.

Thứ bảy, 29/06/2019 - 04:39

Các địa phương cấp tập chấm thi THPT quốc gia 2019
Các địa phương cấp tập chấm thi THPT quốc gia 2019

(Dân trí) - Để đảm bảo tiến độ công bố kết quả thi như kế hoạch, ngay khi kết thúc kỳ thi THPT quốc gia 2019, các địa phương trên cả nước đều “bắt tay” triển khai ngay công tác chấm thi. Tăng cường công tác ngăn ngừa tiêu cực cao nhất, hoạt động chấm đều được giám sát bằng camera và an ninh gắt gao.

Thứ bảy, 29/06/2019 - 01:52

Bộ GD-ĐT công bố đáp án môn Ngữ Văn THPT quốc gia 2019
Bộ GD-ĐT công bố đáp án môn Ngữ Văn THPT quốc gia 2019

(Dân trí) - Sáng nay 29/6, Bộ GD-ĐT chính thức công bố đáp án môn Ngữ văn, kỳ thi THPT quốc gia năm 2019. Cụ thể như sau

Thứ bảy, 29/06/2019 - 11:42

ĐÁNG QUAN TÂM
Sinh viên 3 trường lọt vòng tứ kết Giải tranh biện châu Á “Vietnam UADC 2019”
Sinh viên 3 trường lọt vòng tứ kết Giải tranh biện châu Á “Vietnam UADC 2019”

(Dân trí) - 4 đội tuyển của Việt Nam gồm Học viện Ngoại giao (2 đội), trường Đại học Kinh tế quốc dân (1 đội) và Đại học Full Brihgt (1 đội) đã vượt qua các đối thủ cùng bảng lọt vào vòng tứ kết của bảng EFL - Giải tranh biện châu Á “Vietnam UADC 2019”.

Thứ bảy, 29/06/2019 - 07:40

Anh: Nhiều giáo viên bị học sinh “bắt nạt” về thể chất hoặc lời nói
Anh: Nhiều giáo viên bị học sinh “bắt nạt” về thể chất hoặc lời nói

(Dân trí) - Nhiều giáo viên tại Anh phải đối mặt với tình trạng bị học sinh bắt nạt về thể chất và lời nói như một phần của công việc.

Thứ bảy, 29/06/2019 - 07:20

Những thí sinh cao tuổi vùng biên: Đi thi THPT quốc gia để làm gương cho con cháu
Những thí sinh cao tuổi vùng biên: Đi thi THPT quốc gia để làm gương cho con cháu

(Dân trí) - Các con thường động viên: “Mẹ cứ tự tin sẽ làm được, sẽ chiến thắng”. Chị Hà Thị Oanh (dân tộc Tày, 45 tuổi) ở Văn Lãng (Lạng Sơn) nhắc lại lời của các con trong nụ cười tươi rói như một lần nữa củng cố niềm tin và tinh thần sẵn sàng vượt qua kỳ thi THPT quốc gia 2019.

Thứ bảy, 29/06/2019 - 02:02

Nữ sinh mồ côi người Jrai nuôi ước mơ trở thành Công an
Nữ sinh mồ côi người Jrai nuôi ước mơ trở thành Công an

(Dân trí) - Mồ côi bố từ nhỏ, cô học trò nghèo Rơ Mah H’Ngoan (19 tuổi, đồng bào Jrai, xã Ia Dok, Đức Cơ, tỉnh Gia Lai) phải đi làm thuê cùng mẹ. Thấu hiểu sự khó khăn của gia đình, H’Ngoan nỗ lực học tập và luôn đạt danh hiệu học sinh giỏi, năm học này em còn giành giải Nhất môn Lịch sử cấp tỉnh.

Thứ bảy, 29/06/2019 - 01:05

TP.HCM thành lập Trang tin dịch vụ giáo dục để người dân tra cứu, giám sát
TP.HCM thành lập Trang tin dịch vụ giáo dục để người dân tra cứu, giám sát

(Dân trí) - Chiều ngày 28/6, Sở GD-ĐT TP.HCM đã công bố thành lập Trang thông tin dịch vụ giáo dục nhằm giúp người dân thuận tiện trong việc tra cứu, tìm hiểu thông tin và để giám sát, thanh kiểm tra.

Thứ sáu, 28/06/2019 - 08:56

Văn phòng Chủ tịch nước đề nghị xem xét việc cưỡng chế công trình trường học
Văn phòng Chủ tịch nước đề nghị xem xét việc cưỡng chế công trình trường học

(Dân trí) - Văn phòng Chủ tịch nước vừa có văn bản đề nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo xem xét, giải quyết theo thẩm quyền, đúng quy định của pháp luật trong việc bị cưỡng chế đối với các công trình vi phạm trật tự xây dựng trong trường học tại Khu đô thị mới Cổ Nhuế (quận Bắc Từ Liêm).

Thứ sáu, 28/06/2019 - 08:45

Trường tiểu học công lập đầu tiên tại TP.HCM tuyển sinh không theo hộ khẩu
Trường tiểu học công lập đầu tiên tại TP.HCM tuyển sinh không theo hộ khẩu

(Dân trí) - Ngày 28/6, trường tiểu học Thực hành ĐH Sài Gòn chính thức nhận quyết định thành lập từ UBND TP.HCM. Đây là trường tiểu học công lập trực thuộc trường đại học đầu tiên tại TP.HCM đặc biệt tuyển sinh không theo phân tuyến quận huyện.

Thứ sáu, 28/06/2019 - 05:12

Khánh thành Thành phố Giáo dục quốc tế Quảng Ngãi
Khánh thành Thành phố Giáo dục quốc tế Quảng Ngãi

(Dân trí) - Ngày 28/6, ông Võ Văn Thưởng - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; bà Nguyễn Thị Nghĩa - Thứ trưởng Bộ GD&ĐT tham dự, cắt băng khánh thành Thành phố Giáo dục quốc tế - IEC Quảng Ngãi. Đây là một trong những công trình chào mừng kỷ niệm 30 năm tái lập tỉnh Quảng Ngãi.

Thứ sáu, 28/06/2019 - 04:46

FPT Edu nhận liên tiếp 2 giải quốc tế dành cho đơn vị giáo dục có tầm ảnh hưởng
FPT Edu nhận liên tiếp 2 giải quốc tế dành cho đơn vị giáo dục có tầm ảnh hưởng

(Dân trí) - Tối 27/6, tại Thủ đô Kualalumpur của Malaysia, trong Lễ trao giải Thương hiệu có tầm ảnh hưởng BrandLaureate 2018-2019, Tổ chức Giáo dục FPT và ĐH FPT đồng thời được xướng tên nhận 2 giải thưởng cho hạng mục thương hiệu có sức ảnh hưởng trong lĩnh vực giáo dục năm 2018-2019.

Thứ sáu, 28/06/2019 - 04:30

Trường ĐH Công nghệ Thông tin TP.HCM công bố 361 thí sinh đầu tiên trúng tuyển
Trường ĐH Công nghệ Thông tin TP.HCM công bố 361 thí sinh đầu tiên trúng tuyển

(Dân trí) - Ngày 28/6, trường ĐH Công nghệ Thông tin (ĐH Quốc gia TP.HCM) đã công bố danh sách thí sinh trúng tuyển diện tuyển thằng, ưu tiên xét tuyển năm nay với tổng cộng 361 thí sinh.

Thứ sáu, 28/06/2019 - 03:59

Bí quyết nói 18 từ vựng tiếng Anh chuẩn như người Anh
Bí quyết nói 18 từ vựng tiếng Anh chuẩn như người Anh

(Dân trí) - Bạn có biết nhà văn Anh William Shakespeare đã “phát minh" ra hơn 1700 từ tiếng Anh mà chúng ta đang dùng hiện nay? Đúng vậy, đó là lý do người Anh luôn nổi tiếng và tự hào với khả năng sử dụng ngôn từ tài tình của họ. Vì vậy, muốn nói tiếng Anh hay như người Anh, đừng bỏ lỡ 18 từ vựng độc đáo sau đây chỉ có tại xứ sở sương mù nhé!

Thứ sáu, 28/06/2019 - 03:57

“Vá lỗ hổng” trong ngăn chặn xâm hại tình dục học đường
“Vá lỗ hổng” trong ngăn chặn xâm hại tình dục học đường

(Dân trí) - “Quan trọng vẫn là phụ huynh dạy dỗ, theo sát con trẻ thường xuyên và tuyệt đối không quá tin hay giao phó con mình cho bất kỳ ai, nếu không tình trạng xâm hại tình dục học đường sẽ ngày càng có cơ hội gia tăng”.

Thứ sáu, 28/06/2019 - 03:51