Bạn đọc viết:

Làm thế nào để tăng cường tư duy phản biện cho giới trẻ?

Dân trí Bài viết “Học sinh Việt Nam sợ bị hỏi và lười phản biện” trên báo Dân trí một lần nữa lật mở điểm yếu của giới trẻ Việt, đó là sự nhút nhát, rụt rè trong giao tiếp và lười phản biện, ngại đặt câu hỏi trong mọi vấn đề cần quan tâm. Điều này đã được cảnh báo khá nhiều nhưng dường như sau một thời gian dài vẫn chẳng mấy đổi thay, cải thiện.
>>Học sinh Việt Nam sợ bị hỏi và lười phản biện

Tại buổi tạo đàm Câu chuyện giáo dục, TS Trần Nam Dũng - phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông năng khiếu - ĐHQG TP.HCM đã chia sẻ về việc thường xuyên tiếp xúc với những học sinh thụ động, ngại trao đổi, ít đặt câu hỏi và tranh luận. Đồng quan điểm với TS Trần Nam Dũng, nhiều người tham dự tọa đàm đã vạch ra một vài lý do khiến học sinh Việt sợ bị hỏi và lười tranh luận.

Dưới góc độ cá nhân, tôi muốn đề cập đến những khía cạnh khác trong phương pháp giáo dục trẻ hiện nay của chúng ta đã và đang khiến bọn trẻ đi vào lối mòn “ngại phản biện”. 

Một điều dễ dàng bắt gặp trong nhiều trường học Việt Nam là phương pháp giáo dục cào bằng cá tính người học. Một lớp học với nhiều đối tượng học sinh có năng lực, sở thích, cá tính khác nhau. Vậy nhưng chúng ta vẫn cứ áp một cái “khuôn” chung về chuẩn kiến thức kỹ năng cần đạt và buộc tất cả mọi trẻ đều phải thuộc lòng bài thơ đó, giải được bài toán kia theo mẫu…

Cá biệt còn có hiện tượng thầy bắt buộc trò phải viết bài văn theo đúng yêu cầu của thầy, tả cây hoa phải là hoa thầy đã chọn chung cho cả lớp, tả bà ngoại phải đeo kính, mắt nheo nheo… Cá biệt còn có hiện tượng trò giải toán không theo cách giải mà thầy đã dạy trên lớp là không được điểm, dù đáp án đúng thế nào đi chăng nữa… Khi mà tư duy tôn trọng cá tính người học vẫn đang còn mơ hồ, chúng ta mong chờ gì vào những “tiếng nói” riêng mang đậm sự hoài nghi, chất vấn của trò?

Xưa nay, khoảng cách thầy trò xa vời trong trường học Việt vô hình trung tạo ra một hố sâu ngăn cách khiến nhiều bạn trẻ không dám nêu ý kiến, không muốn phản biện. Điều này xuất phát từ truyền thống “tôn sư trọng đạo”, luân lý “tam cương, ngũ thường” ăn sâu vào tiềm thức khiến nhiều thế hệ học trò tôn trọng thầy tuyệt đối, thầy dạy không dãm cãi, thầy làm sai không dám phản bác.

Dần dà, chính kiến của bản thân dường như bị đồng hóa vào cái chung của tập thể, cái “tôi” hòa vào cái “ta” và xóa nhòa ranh giới. Đã quen với nếp sống và nếp nghĩ ấy, nhiều đứa trẻ lớn lên bị bào mòn nhẵn tư duy phản biện. Bởi vậy mới xảy ra một số hiện tượng cá biệt đáng tiếc trong thời gian qua như chuyện cô giáo bắt 23 học sinh trong lớp tát bạn 230 cái mà không cháu nào làm trái lời cô hoặc là cô giáo lên lớp suốt nhiều tháng không giảng bài và mọi việc chỉ vỡ lở khi có cuộc đối thoại với lãnh đạo thành phố.

Bên cạnh đó, chúng ta đã duy trì khá lâu phương pháp dạy học truyền thống thầy đọc - trò chép nên khi chuyển sang phương pháp dạy học hiện đại chú trong phát triển năng lực người học, lấy học trò làm trung tâm vẫn còn nhiều bỡ ngỡ. Phương pháp dạy học liên tục được đổi mới, hình thức học tập trao đổi nhóm, thảo luận nhóm, thuyết trình, hùng biện… luôn được chú trọng sử dụng nhằm cải thiện chất lượng.

Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều người khá ngần ngại trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Các hình thức thảo luận nhóm, thuyết trình vẫn còn mang tính hình thức và thường được sử dụng nhiều trong các tiết dự giờ, thao giảng, thi giáo viên giỏi. Và lẽ tất nhiên, những đứa trẻ có chút “vốn liếng” về kiến thức, nhiệt tình, dạn dĩ vẫn là “át chủ bài” trong các buổi trình diễn đó. Còn đa số học sinh còn lại vẫn chưa được chú trọng trui rèn kỹ năng hợp tác, giao tiếp, trình bày vấn đề và kỹ năng phản biện, chất vấn là chuyện khá lạ lẫm.

Mặt khác, chúng ta phải thừa nhận một cách thẳng thắn rằng sự thụ động của học sinh Việt không chỉ là “sản phẩm” riêng của giáo dục trong nhà trường. Thử nhìn lại cách giáo dục trong mỗi gia đình Việt còn nặng về lễ giáo với những định kiến kiểu như “áo mặc không qua khỏi đầu”, “cá không ăn muối cá ươn/con cãi cha mẹ trăm đường con hư”…

Có vô số đứa trẻ được nuôi lớn trong cái nôi là gia đình vốn bị cấm tiệt chuyện cãi lời người lớn dẫu bố mẹ nói sai, không được nêu chính kiến bởi mọi việc trong nhà đều do người lớn quyết định, thậm chí là dùng lời lẽ mắng mỏ, roi vọt đánh đập mỗi khi trẻ có ý kiến trái chiều… Đừng đòi hỏi những đứa trẻ im như thóc ở nhà phải biết cách lên tiếng trước đám đông, phải tự tin hỏi ngược lại câu hỏi của nhà tuyển dụng hay dám tranh luận đến cùng để bảo vệ chính kiến của mình!

Tăng cường tư duy phản biện cho trẻ, yêu cầu này không mới nhưng chưa bao giờ là cũ. Muốn vậy, phải thay đổi phương pháp giáo dục trẻ từ trong gia đình đến nhà trường!   

Thùy Mai

Mọi thông tin, bài viết đóng góp cho chuyên mục Giáo dục, quý độc giả có thể gửi ban Giáo dục báo điện tử Dân trí theo địa chỉ email giaoduc@dantri.com.vn.

Xin trân trọng cảm ơn!

MỚI NHẤT
Hội thảo FMA 2019: Sẽ hội tụ nhiều giáo sư nổi tiếng thế giới tới dự
Hội thảo FMA 2019: Sẽ hội tụ nhiều giáo sư nổi tiếng thế giới tới dự

(Dân trí) - Hội thảo về Quản trị tài chính Khu vực Châu Á-Thái Bình Dương 2019 là nơi kết nối các nhà giáo dục, nhà nghiên cứu và chuyên gia thực hành trên toàn thế giới để trao đổi kiến thức và thảo luận về những vấn đề phát sinh trong lĩnh vực tài chính toàn cầu và khu vực.

Thứ bảy, 22/06/2019 - 02:28

Học sinh được học gì trong chương trình làm quen Tiếng Anh lớp 1, lớp 2?
Học sinh được học gì trong chương trình làm quen Tiếng Anh lớp 1, lớp 2?

(Dân trí) - Thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới, môn Tiếng Anh - ngoại ngữ 1 sẽ được dạy và học bắt buộc trong 10 năm, từ lớp 3 đến lớp 12 thay vì 7 năm (bắt đầu từ lớp 6) như hiện nay.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 06:40

Thi THPT quốc gia 2019: Hà Nội công khai nhận dạng thiết bị gian lận
Thi THPT quốc gia 2019: Hà Nội công khai nhận dạng thiết bị gian lận

(Dân trí) - Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Chử Xuân Dũng đề nghị bộ phận an ninh đưa đường link trình chiếu nhận dạng thiết bị gian lận phòng thi lên trang web của Sở GD&ĐT Hà Nội để mọi người có thể truy cập và nghiên cứu thêm.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 04:38

Đắk Lắk công bố điểm trúng tuyển lớp 10
Đắk Lắk công bố điểm trúng tuyển lớp 10

(Dân trí) - Sở GD-ĐT Đắk Lắk vừa công bố các quyết định về điểm trúng tuyển và số lượng học sinh trúng tuyển lớp 10 trường THPT Dân tộc nội trú Nơ Trang Lơng và THPT Chuyên Nguyễn Du năm học 2019-2020.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 02:44

Vị chua sau những bài thi điểm 0 vào lớp 10
Vị chua sau những bài thi điểm 0 vào lớp 10

(Dân trí) - Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại các tỉnh thành ghi nhận có hàng trăm bài thi môn Toán bị 0 điểm, trong khi đề thi luôn có những câu có thể nói là "dễ như cho".

Thứ sáu, 21/06/2019 - 02:14

Thi THPT quốc gia 2019 Hà Nội: Đề phòng “coi lỏng, coi chặt”
Thi THPT quốc gia 2019 Hà Nội: Đề phòng “coi lỏng, coi chặt”

(Dân trí) - Hiện nhân sự 125 điểm thi của Hà Nội đã được rà soát chi tiết, hoàn tất. Công tác in sao đề thi đã được triển khai 4 ngày. Địa phương này cũng lập 13 đoàn kiểm tra điểm thi, tiến hành giải pháp chống “coi lỏng, coi chặt”.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 02:11

Chinh phục ước mơ học thạc sĩ ở Mỹ nhờ tấm bằng Cử nhân quốc tế học tại Việt Nam
Chinh phục ước mơ học thạc sĩ ở Mỹ nhờ tấm bằng Cử nhân quốc tế học tại Việt Nam

(Dân trí) - Giữa muôn vàn lựa chọn cho tương lại, để chọn cho mình một con đường phù hợp người ta không chỉ cần may mắn mà còn từ chính nỗ lực của bản thân. Từ một chàng trai giản dị từ vẻ bề ngoài tưởng như không có gì đặc biệt, Phí Kim Hưng – cựu sinh viên Đại học Greenwich (Việt Nam) đã có những bước đi rất xa, đúng hướng và chạm tới ước mơ của mình.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 11:00

Tuyển sinh lớp 10 Hà Nội: Có 17 thí sinh trúng 5 nguyện vọng vào THPT công lập
Tuyển sinh lớp 10 Hà Nội: Có 17 thí sinh trúng 5 nguyện vọng vào THPT công lập

(Dân trí) - Thống kê sau ngày đầu tiên xác nhận nhập học vào lớp 10 THPT của Hà Nội, có 68.474 học sinh đỗ ít nhất 1 nguyện vọng vào trường THPT công lập. Có 17 học sinh trúng đến 5 nguyện vọng vào trường THPT công lập.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 09:58

Hành trình ba lần đạt IELTS 9.0 của thầy giáo 9X Hà Nội
Hành trình ba lần đạt IELTS 9.0 của thầy giáo 9X Hà Nội

(Dân trí) - Ba lần đạt kết quả IELTS 9.0, lần đầu từ năm 24 tuổi, Đặng Trần Tùng hay “Thầy Tùng IELTS” không chỉ là gương mặt quen thuộc của các chương trình truyền hình về IELTS, mà còn gây ấn tượng với năng lượng tích cực, sự nhiệt huyết và hành trình chinh phục kết quả tuyệt đối của kì thi quốc tế này.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 09:50

Quảng Bình: Thí sinh lỡ thi vì không được thông báo sẽ vào học trường đúng nguyện vọng
Quảng Bình: Thí sinh lỡ thi vì không được thông báo sẽ vào học trường đúng nguyện vọng

(Dân trí) - Thí sinh lỡ buổi thi lại môn Văn kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 ở Quảng Bình do không được thông báo lịch thi sẽ được tuyển vào học ở trường đúng với nguyện vọng. Để đảm bảo đúng quy định, thí sinh này sẽ nộp hồ sơ vào trường nguyện vọng 2, lập học bạ ở đây và chuyển sang trường nguyện vọng 1 sau khai giảng.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 09:06

“Theo chân cô trò vùng cao vượt núi đi khai giảng” đoạt giải B báo chí tỉnh Đắk Nông
“Theo chân cô trò vùng cao vượt núi đi khai giảng” đoạt giải B báo chí tỉnh Đắk Nông

(Dân trí) - Ngày 20/6, UBND tỉnh Đắk Nông tổ chức buổi gặp mặt và trao giải Báo chí nhân kỷ niệm 94 năm Ngày báo chí cách mạng Việt Nam. Tác phẩm “Theo chân cô trò vùng cao vượt núi, băng rừng đi khai giảng” được Ban tổ chức đánh giá và cho điểm cao nhất thể loại Phóng sự ảnh.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 06:28

9 điều quan trọng thí sinh dự thi THPT quốc gia 2019 cần lưu ý khi vào phòng thi
9 điều quan trọng thí sinh dự thi THPT quốc gia 2019 cần lưu ý khi vào phòng thi

(Dân trí) - Chỉ còn vài ngày nữa hơn 886.000 thí sinh cả nước sẽ bước vào kỳ thi THPT quốc gia 2019, để giúp thí sinh làm bài thi tốt, Tiến sĩ Trần Thạc Phó trưởng phòng đào tạo trường ĐH Thủy Lợi đã đưa ra 9 điều quan trọng, thí sinh cần lưu ý khi bước vào phòng thi.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 06:15

ĐÁNG QUAN TÂM
Nhức nhối thị trường SGK lậu đầu năm học mới
Nhức nhối thị trường SGK lậu đầu năm học mới

(Dân trí) - Sáng 20/6 tại Hà Nội, NXB Giáo dục Việt Nam phối hợp với Đại sứ quán Anh tại Việt Nam tổ chức hội thảo “Chống xuất bản phẩm lậu đối với xuất bản phẩm”. Theo ông Lê Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc NXB Giáo dục Việt Nam, in lậu là vấn nạn nhức nhối, diễn ra trong nhiều năm, có xu hướng ngày càng gia tăng nhưng chưa có giải pháp hiệu quả.

Thứ sáu, 21/06/2019 - 12:42

Chủ tịch Hội khuyến học Việt Nam chúc mừng báo Dân trí nhân dịp 21/6
Chủ tịch Hội khuyến học Việt Nam chúc mừng báo Dân trí nhân dịp 21/6

(Dân trí) - Nhân ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6, Chủ tịch TW Hội Khuyến học Việt Nam Nguyễn Thị Doan đã tới chúc mừng Đảng bộ, Công đoàn, Ban biên tập và toàn thể phóng viên, biên tập viên báo điện tử Dân trí.

Thứ năm, 20/06/2019 - 08:36

Khen thưởng nam sinh cứu 3 người bị sóng biển cuốn
Khen thưởng nam sinh cứu 3 người bị sóng biển cuốn

(Dân trí) - Chiều ngày 20/6, Sở GD&ĐT Hà Tĩnh cho biết Sở vừa trao Giấy khen của Giám đốc Sở đến em Tô Đức Quốc (lớp 11A3, Trường THPT Nguyễn Đình Liễn) đã có hành động dũng cảm cứu người đuối nước.

Thứ năm, 20/06/2019 - 06:23

Phú Yên công bố điểm chuẩn lớp 10 năm học 2019-2020
Phú Yên công bố điểm chuẩn lớp 10 năm học 2019-2020

(Dân trí) - Sở GD&DT tỉnh Phú Yên vừa công bố điểm chuẩn vào lớp 10 năm học 2019-2020 của các trường THPT, THCS và THPT của tỉnh.

Thứ năm, 20/06/2019 - 06:17

Con trẻ không sợ thi rớt, chỉ sợ... bố mẹ
Con trẻ không sợ thi rớt, chỉ sợ... bố mẹ

(Dân trí) - Có lẽ không lúc nào mà những con số lại quyết định niềm vui, tiếng cười và cả đau khổ, nước mắt nhiều gia đình như... sau khi có điểm thi.

Thứ năm, 20/06/2019 - 11:38

Nam sinh lớp 12 được kết nạp Đảng trước ngày thi THPT quốc gia
Nam sinh lớp 12 được kết nạp Đảng trước ngày thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Ngay trước kỳ thi THPT quốc gia, em Trần Duy Thanh, học sinh lớp 12A1, Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, TPHCM chính thức được kết nạp Đảng.

Thứ năm, 20/06/2019 - 09:59

Hà Giang: Đặt camera giám sát hoạt động 24/24h khu vực làm thi
Hà Giang: Đặt camera giám sát hoạt động 24/24h khu vực làm thi

(Dân trí) - Phó giám đốc Phụ trách Sở GD&ĐT Hà Giang Nguyễn Thế Bình đã yêu cầu các điểm thi THPT quốc gia trên địa bàn tỉnh đảm bảo nguồn điện phục vụ tại các điểm thi, nguồn điện phục vụ camera giám sát phải đảm bảo hoạt động 24/24h.

Thứ năm, 20/06/2019 - 08:55

2 đại học Việt Nam tiếp tục lọt top 1000 thế giới
2 đại học Việt Nam tiếp tục lọt top 1000 thế giới

(Dân trí) - Ngày 19/6 Tổ chức Giáo dục Quacquarelli Symonds (QS) Anh quốc công bố Bảng xếp hạng QS World 2020 cho 1.001 trường đại học hàng đầu của 82 quốc gia. Theo đó, Việt Nam có 2 trường đại học tiếp tục xuất hiện trong bảng xếp hạng này là ĐH Quốc gia T.HCM và ĐH Quốc gia Hà Nội.

Thứ năm, 20/06/2019 - 08:11

Nỗi niềm trường chuyên, lớp chọn
Nỗi niềm trường chuyên, lớp chọn

(Dân trí) - Áp lực kì thi cuối cấp THCS đã qua, nhưng đến bây giờ thì tôi vẫn mãi trăn trở về cô học trò nhỏ - cháu gái của tôi, khi con đang đứng trước băn khoăn giữa việc lựa chọn: học hay không học ở lớp chọn, trường chuyên?

Thứ năm, 20/06/2019 - 07:43

Sinh viên ĐH Kinh tế quốc dân trở thành nhà vô địch cuộc thi Accor Takeoff! 2019
Sinh viên ĐH Kinh tế quốc dân trở thành nhà vô địch cuộc thi Accor Takeoff! 2019

(Dân trí) - Ngày 18/6 tại Paris, dự án BlindMatch (iMEN) của nhóm 3 sinh viên Chương trình Cử nhân Quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân đã chính thức được lựa chọn và trở thành nhà vô địch thi quốc tế Accor Takeoff 2019 .

Thứ năm, 20/06/2019 - 07:42

Lợi thế khi học ngành Kỹ thuật tại Trường Đại học Phenikaa
Lợi thế khi học ngành Kỹ thuật tại Trường Đại học Phenikaa

(Dân trí) - Tập đoàn Phenikaa cam kết tuyển dụng kỹ sư các ngành Công nghệ vật liệu, Kỹ thuật cơ điện tử, Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa tốt nghiệp từ Trường Đại học Phenikaa đúng hạn và đạt loại Khá trở lên

Thứ năm, 20/06/2019 - 07:30

Học viện MIT năm thứ 8 liên tục đứng đầu bảng xếp hạng đại học tốt nhất thế giới QS
Học viện MIT năm thứ 8 liên tục đứng đầu bảng xếp hạng đại học tốt nhất thế giới QS

(Dân trí) - Tổ chức giáo dục Quacquarelli Symonds (QS) của Anh vừa công bố bảng xếp hạng các trường đại học thế giới QS World 2020, trong đó Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ tiếp tục soán ngôi đầu bảng. Các vị trí trong top 10 không có nhiều biến động so với năm ngoái.

Thứ năm, 20/06/2019 - 06:00