GS.TS Trình Quang Phú và hành trình nhiều thập kỷ đi tìm tư liệu về Bác Hồ

Trong đội ngũ những người cầm bút dành nhiều tâm huyết viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, GS.TS - nhà văn Trình Quang Phú là một trong những gương mặt tiêu biểu với hành trình lao động bền bỉ suốt nhiều thập kỷ. Có thể nói, ông là một trong những nhà văn có số lượng tác phẩm viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều nhất hiện nay. Nhiều đầu sách của ông đã được tái bản qua nhiều lần và dịch sang nhiều ngôn ngữ khác nhau. 

Trong số những tác phẩm nổi bật của ông, Người đi muôn trùng non nước và truyện ký Theo dấu chân Người được xem là hai công trình tâm huyết, kết tinh nhiều năm nghiên cứu, sưu tầm tư liệu và chiêm nghiệm lịch sử. Ở đó, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên không chỉ với tầm vóc của một lãnh tụ vĩ đại mà còn là một con người giàu tình cảm, trải qua nhiều mất mát, hy sinh trong hành trình cứu nước.

Mới đây, GS.TS Trình Quang Phú tham gia tọa đàm “Chủ tịch Hồ Chí Minh qua tác phẩm của GS.TS - Nhà văn Trình Quang Phú” tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (TPHCM), đúng dịp kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. 

Dành nhiều năm nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ở tuổi 86, GS.TS Trình Quang Phú vẫn nhớ như in những câu chuyện đời thường đầy xúc động về Bác. Ông cho rằng cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là “một huyền thoại”, bởi mỗi câu chuyện về Người đều để lại những ấn tượng và cảm xúc đặc biệt sâu sắc.

Nhắc đến một trong những ký ức khiến mình xúc động nhất, GS.TS Trình Quang Phú kể lại quãng thời gian ông tìm tư liệu để viết Người đi muôn trùng non nước. Trong hành trình ấy, ông từng đến căn nhà ở đường Mai Thúc Loan (Huế) - nơi gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh từng sinh sống suốt 5 năm. Chính tại nơi này, ông đặc biệt day dứt khi tìm hiểu về biến cố mẹ của Bác qua đời.

Theo lời kể của GS.TS Trình Quang Phú, vào thời điểm ấy, thân phụ của Bác là cụ Nguyễn Sinh Sắc đang đi chấm thi ở Thanh Hóa, người anh trai cũng đi theo. Ở nhà chỉ còn một mình Nguyễn Tất Thành khi ấy mới khoảng 10 tuổi, vừa lo tang lễ cho mẹ, vừa chăm em nhỏ chưa đầy một tuổi trong hoàn cảnh gần như không còn tiền bạc.

“Đó là giai đoạn vô cùng đau thương và điêu đứng trong cuộc đời của Bác Hồ”, GS.TS Trình Quang Phú nói.

Một câu chuyện khác cũng khiến ông suy nghĩ nhiều là thời khắc Người vào Sài Gòn (nay là TPHCM) để chuẩn bị ra đi tìm đường cứu nước. Trước lúc chia tay, cụ Nguyễn Sinh Sắc hỏi con trai: “Trong túi con có được bao nhiêu?”, ý muốn hỏi Người có tiền để đi đường hay không.

Theo lời kể của GS.TS Trình Quang Phú, Nguyễn Tất Thành khi ấy đã nói mình có “một gia tài rất lớn”. “Cái gia tài ấy chính là sự trao gửi của cha ông, của truyền thống dân tộc, của các lớp tiền bối đi trước”, GS.TS Trình Quang Phú lý giải.

Và rồi, từ hai bàn tay trắng, Nguyễn Tất Thành đã ra đi, vượt qua nhiều quốc gia, nhiều thử thách để tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam.

Trong quá trình nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh, GS.TS Trình Quang Phú cho biết việc tìm kiếm tư liệu không hề dễ dàng bởi ngay cả với những người thân cận, Bác cũng rất ít khi nói về cuộc đời mình.

Ông kể, đồng chí Vũ Kỳ - thư ký của Bác - nhiều khi chỉ tình cờ nghe được những câu chuyện Bác trao đổi với các đồng chí thân thiết như Nguyễn Lương Bằng hay Đại tướng Võ Nguyên Giáp, rồi sau này kể lại.

Bên cạnh đó, ông còn tìm đọc nhiều nguồn tư liệu từ nước ngoài như Mỹ, Anh, Nga, Trung Quốc… Theo ông, mỗi quốc gia có một góc nhìn khác nhau về Chủ tịch Hồ Chí Minh, vì vậy người nghiên cứu phải biết chọn lọc, đối chiếu để tìm ra những giá trị xác thực.

Ở tuổi 86, GS.TS Trình Quang Phú vẫn tiếp tục viết, nghiên cứu và tham gia các hoạt động học thuật. Ông cho biết mình nhận được “rất nhiều nguồn năng lượng” để tiếp tục làm việc.

Nguồn động viên lớn nhất, theo ông, chính là tình cảm của bạn đọc dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhu cầu tìm hiểu, đọc sách, nghiên cứu về Bác vẫn luôn rất lớn và điều đó tiếp thêm động lực cho ông tiếp tục cầm bút.

Với GS.TS Trình Quang Phú, thiên chức của người cầm bút là phải có trách nhiệm với cuộc sống và với thời đại mình đang sống.

“Cuộc sống hôm nay đang đổi thay từng ngày, đang phát triển mạnh mẽ, nên nó tạo cho mình một sức hút rất lớn để tiếp tục làm việc”, ông nói.

Ở tuổi ngoài 80, nhà nghiên cứu vẫn giữ cho mình tinh thần lao động không ngơi nghỉ. Ông cho rằng điều quan trọng nhất là phải luôn năng động, luôn làm việc và không cho phép bản thân dừng lại, dù tuổi tác ngày một cao hơn.