Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể lễ hội Kỳ Cùng - Tả Phủ của Lạng Sơn

Từ nhiều năm nay, lễ hội Kỳ Cùng - Tả Phủ, một trong những lễ hội lớn nhất của tỉnh Lạng Sơn đã trở thành ngày lễ thu hút đông đảo người dân và khách thập phương tới tham dự.

Đây là lễ hội được tổ chức hằng năm và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2015.

Ngày hội là sự gắn kết về các nghi thức tế lễ, rước kiệu và các trò chơi, diễn xướng dân gian đặc sắc của bà con nhân dân. Đây cũng là dịp thể hiện sự tri ân, tưởng nhớ công lao to lớn của hai vị quan đã góp phần xây dựng và phát triển đất nước nói chung, Lạng Sơn nói riêng vào cuối thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XVIII.

Đó là quan Hán Quận công Thân Công Tài (được thờ tại đền Tả Phủ). Ông vốn là vị quan dưới thời vua Lê, có công lao trong việc mở mang buôn bán trên mảnh đất Lạng Sơn, thúc đẩy giao thương giữa Việt Nam - Trung Quốc vào giai đoạn cuối thế kỷ 17. Vị quan này còn có công lập nên phố chợ Kỳ Lừa.

Cũng trong khuôn khổ buổi lễ, một trong những hoạt động đáng chú ý nhất là màn rước kiệu quan lớn Tuần Tranh từ đền Kỳ Cùng về đền Tả Phủ.

Lễ hội năm nay diễn ra vào 19/2 đến 24/2, thu hút hơn 820.600 lượt khách về dự hội, tăng gần 300.000 lượt khách so với cùng kỳ năm 2024. Qua đó, doanh thu ước đạt 985 tỷ đồng.

Trong đó, chỉ tính riêng ngày cuối cùng của lễ hội là 24/2, thành phố Lạng Sơn đón 356.200 lượt khách, tăng hơn 71.000 lượt khách so với cùng kỳ năm trước, doanh thu ước đạt 534 tỷ đồng.

Bà Phạm Thị Thuận, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin, nhận định, có rất nhiều yếu tố khiến lễ hội năm nay mang lại sức lan tỏa lớn, tạo ra doanh thu khả quan. Có thể thấy, con số gần 1.000 tỷ đồng chỉ trong 6 ngày là tín hiệu rất đáng mừng với ngành du lịch của địa phương.

Trong khuôn khổ lễ hội, Lạng Sơn tổ chức nhiều hoạt động quảng bá giới thiệu sản phẩm của địa phương như hội thi quay lợn, vịt, thi giã bánh giày, bánh ngải... Cùng với đó, các doanh nghiệp, nhà hàng, cơ sở kinh doanh ăn uống khi tham gia hoạt động lễ hội được quảng bá sản phẩm và nhận về lượng doanh thu rất cao.

Bên cạnh đó, việc người dân địa phương hưởng ứng tham gia bằng cách mặc những bộ trang phục truyền thống dân tộc tạo ra sắc màu văn hóa sống động, mới mẻ và hấp dẫn du khách.

Để có được những con số ấn tượng kể trên, nhiều năm qua, tỉnh Lạng Sơn đã có nhiều nỗ lực để gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế, du lịch, bảo đảm hài hòa, hợp lý giữa bảo tồn di tích lịch sử văn hóa với yêu cầu phát triển kinh tế; tạo động lực trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Ông Nguyễn Đặng Ân - Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh - cho biết, Sở đã tham mưu UBND tỉnh xây dựng các chương trình, kế hoạch, đề án và triển khai các hoạt động để phát huy giá trị di sản văn hóa.

Đồng thời, hướng dẫn các địa phương đẩy mạnh giáo dục, tuyên truyền sâu rộng nội dung các văn bản pháp luật bao gồm Luật Di sản văn hóa Việt Nam; nghị quyết về bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của tỉnh cùng nhiều văn bản liên quan khác đến cộng đồng dân cư để người dân hiểu rõ vai trò, trách nhiệm của mình đối với vấn đề bảo tồn di sản văn hóa.

Đặc biệt, từ năm 2019 đến nay, ngành Văn hóa Thể thao và Du lịch Lạng Sơn đã lồng ghép, đẩy mạnh một số hoạt động trong Tuần Văn hóa Thể Thao và Du lịch, đề án bảo tồn, phát huy cùng một số hoạt động khác dọc sông Kỳ Cùng.

Năm 2021, UBND tỉnh ban hành quyết định số 741 về việc phê duyệt đề án "Bảo tồn, phát huy giá trị múa sư tử dân tộc Tày, Nùng tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2021-2030".

Năm 2022, địa phương ban hành kế hoạch số 42 về thực hiện đề án "Bảo tồn, phát huy giá trị dân ca, dân vũ, dân nhạc của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021-2030" với tổng kinh phí hơn 80 tỷ đồng.

Có thể thấy, các loại hình di sản văn hóa phi vật thể thường xuyên được lưu giữ, trao truyền và phát huy giá trị.  

Cũng vì thế đến nay, tỉnh Lạng Sơn đã có 9 di sản được Bộ VH-TT&DL ghi vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia (trong đó phần lớn là những di sản của cộng đồng các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh); 2 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (thực hành Then của người Tày, Nùng và tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt).