Xôn xao thông tin trùng tu sai một trong những nhà hát cổ xưa nhất Việt Nam

Mất 2 ô cửa?

Thời gian qua, nhiều thông tin trên mạng xã hội cho rằng quá trình trùng tu nhà hát Minh Khiêm Đường trong lăng vua Tự Đức (phường Thủy Xuân, thành phố Huế) có những yếu tố không đúng với nguyên gốc của di tích so với thời điểm hạ giải để trùng tu.

Nhiều ý kiến cho rằng đơn vị trùng tu đã tự ý dùng ván gỗ bịt kín 2 cửa lớn ở phần chái phía Đông của nhà hát (phía điện Hòa Khiêm). Trước khi hạ giải trùng tu, vị trí này có 5 ô cửa, gồm 2 cửa lớn và 2 cửa nhỏ 2 bên, 1 cửa nằm chính giữa.

Các chi tiết trang trí vẽ những vì sao tinh tú, mặt trăng, mặt trời trên trần gỗ bên trong nhà hát cũng bị cho là không đúng theo nguyên gốc công trình.

Ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban quản lý dự án di tích Cố đô Huế, thuộc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết trong quá trình tu bổ, phục hồi nếu có tư liệu mới hay điều chỉnh phương án, đơn vị sẽ lấy ý kiến, đảm bảo hoàn thành theo đúng quy định trước khi đưa công trình vào sử dụng.

Theo phương án phê duyệt ban đầu, Minh Khiêm Đường sẽ được trùng tu nguyên vẹn như trước khi hạ giải. Tuy nhiên, đến tháng 9/2024 (sau thời điểm khởi công 5 tháng), đơn vị tư vấn thiết kế công trình tiếp nhận nhiều tư liệu ảnh mới về lăng vua Tự Đức chụp vào khoảng thời gian 1920-1929. 

Dựa vào các tư liệu này, chủ đầu tư đã họp, lấy ý kiến hội đồng tham vấn khoa học để thông qua việc điều chỉnh trùng tu, trong đó có điều chỉnh các hạng mục ở nhà hát Minh Khiêm Đường và đã được Cục Di sản văn hóa chấp thuận.

Trả lại nguyên bản cho di tích

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty cổ phần tu bổ di tích Huế (đơn vị thi công), cho biết 2 ô cửa đã được bịt kín sau quá trình trùng tu thực chất chỉ mới được trổ ra sau này, không phải yếu tố nguyên gốc của di tích. Việc đơn vị thi công dùng ván bằng gỗ lim bịt 2 cửa này lại nhằm đưa công trình trở lại nguyên bản.

Ông Hành lý giải, dưới thời triều Nguyễn khi vua mất, các bà vợ không được ở trong cung tại Đại nội Huế mà phải lên lăng để hương khói. Khi vua Tự Đức mất, phần lớn các bà phi tần đều phải lên Khiêm Lăng để ở. Do không đủ chỗ, các bà đã tận dụng không gian bên trong nhà hát và một số công trình khác để ở và sinh hoạt. Họ đã chia nhỏ không gian bên trong công trình, dùng ván vách để ngăn phòng riêng, trổ thêm cửa ra vào.

Ông Hồ Hữu Hành cho biết, trong quá trình hạ giải, tu bổ di tích Minh Khiêm Đường, đơn vị thi công phát hiện nhiều yếu tố được làm mới trên công trình trong thời gian sau năm 1975. Đáng chú ý, bản lề các bộ cánh cửa ở chái phía Đông đều là sản phẩm của thời hiện đại.

Ông Hành cũng cho rằng cái gác nhỏ ở chái phía Đông trong nhà hát Minh Khiêm Đường là nơi vua Tự Đức thường ngồi xem hát, được gọi là “long đình”. Điều này trái ngược hoàn toàn thông tin lâu nay nhận định đây là một phần của sân khấu để các diễn viên biểu diễn.

"Chả có ông vua nào lại ngồi thấp hơn người khác rồi ngước mắt lên để xem cả. Tôi nghĩ cái gác đó phải là nơi để vua ngồi, chứ không phải sân khấu hay nơi thờ ông tổ hát bội. Khi vào nhà hát, vua phải đi qua cửa rộng, cao nhất nằm ngay bên dưới “long đình”, còn cửa nhỏ hai bên là nơi những người hầu cận qua lại nên phải thấp hơn cửa chính”, ông Hành nói.

Theo ông, đơn vị thi công cũng đã vẽ lại hệ thống sao trời bên trên trần nhà hát. Trước khi hạ giải, trần nhà hát có 143 ngôi sao trang trí, hiện nay đơn vị thi công đã vẽ lại thành 183 ngôi sao trên ba gian theo ảnh tư liệu mới và khảo tả của các nhà nghiên cứu.