Tranh vẩy sơn giá 181 triệu USD, lọt top tác phẩm đắt nhất lịch sử đấu giá

Theo ArtNews, mức giá khởi điểm dành cho bức tranh là 82 triệu USD. Trong phiên đấu giá, tác phẩm nhận hơn 60 lượt trả giá liên tiếp. Sau hơn 10 phút cạnh tranh, bức tranh được gõ búa ở mức 157 triệu USD (hơn 4.100 tỷ đồng), thuộc về một khách hàng do Chủ tịch toàn cầu của Christie's - Alex Rotter - đại diện tham gia đấu giá.

Sau khi cộng thêm các loại thuế và phí, tổng giá trị giao dịch của tác phẩm lên tới 181,2 triệu USD. Hiện, danh tính người mua chưa được công bố.

Giới chuyên môn ban đầu chỉ ước tính bức Number 7A, 1948 có giá hơn 100 triệu USD. Tuy nhiên, mức giá cuối cùng đã vượt xa kỳ vọng, đồng thời lập kỷ lục mới trong sự nghiệp đấu giá của Jackson Pollock.

Trước đó, tác phẩm đắt nhất của họa sĩ từng được bán công khai là Number 17, 1951 với mức giá khoảng 61 triệu USD tại nhà đấu giá Sotheby's năm 2021.

Theo Artnet, Pollock sáng tác Number 7A, 1948 vào năm 1948 trong một căn nhà kho gần khu East Hampton, New York. Khi đó, họa sĩ 36 tuổi và đang ở giai đoạn đỉnh cao sáng tạo.

Đây cũng là thời kỳ Pollock phát triển mạnh kỹ thuật “drip painting” (vẩy sơn) - phong cách đã làm nên tên tuổi của ông trong lịch sử hội họa hiện đại.

Để tạo nên tác phẩm, Pollock trải tấm canvas xuống sàn thay vì đặt trên giá vẽ truyền thống. Sau đó, ông dùng que, cọ hoặc trực tiếp đổ, nhỏ giọt và vẩy sơn dầu lên mặt tranh. Những lớp màu đan xen tạo thành mạng lưới đường nét phức tạp, giàu chuyển động và cảm xúc.

Kỹ thuật này về sau được xem là nền tảng của trường phái “action painting” (hội họa hành động). Khi đó, quá trình sáng tác mang ý nghĩa quan trọng không kém thành phẩm cuối cùng.

Theo đánh giá của Christie's, bức tranh nổi bật với những nét sơn đậm tạo điểm nhấn mạnh mẽ trên nền các đường nét mảnh như sợi chỉ. Một số mảng đỏ được Pollock thêm vào nhằm tăng tính kịch tính cho bố cục.

Nhà đấu giá nhận xét: “Với tác phẩm này, Pollock đã giải phóng bản thân khỏi những ràng buộc của hội họa truyền thống và tạo ra một trong những tác phẩm trừu tượng thực sự đầu tiên trong lịch sử mỹ thuật”.

Jackson Pollock từ lâu được xem là biểu tượng của hội họa trừu tượng Mỹ thế kỷ 20. Với phong cách “drip painting” (vẩy sơn) đầy ngẫu hứng, ông không chỉ thay đổi cách con người nhìn về hội họa mà còn đưa nghệ thuật Mỹ bước lên vị trí trung tâm của thế giới nghệ thuật sau Thế chiến II.

Sinh năm 1912 tại bang Wyoming (Mỹ), Jackson Pollock lớn lên trong một gia đình lao động bình thường. Tuổi trẻ của ông nhiều biến động, thường xuyên phải chuyển nơi sinh sống cùng gia đình. Những trải nghiệm đó phần nào hình thành tính cách nổi loạn, phóng khoáng và đầy bất ổn của Pollock sau này.

Từ nhỏ, Pollock đã bộc lộ niềm đam mê với hội họa. Ông theo học tại trường nghệ thuật Art Students League ở New York (Mỹ) dưới sự hướng dẫn của họa sĩ Thomas Hart Benton. Tuy nhiên, thay vì đi theo lối vẽ truyền thống, Pollock sớm tìm kiếm con đường riêng, chịu ảnh hưởng mạnh từ nghệ thuật siêu thực, tranh tường Mexico và tư tưởng phân tâm học.

Những năm 1940 đánh dấu bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của Jackson Pollock. Đây là giai đoạn ông bắt đầu phát triển kỹ thuật vẽ độc đáo mang tính cách mạng, chính là đặt toan tranh xuống sàn rồi dùng que, cọ hoặc trực tiếp đổ, vẩy sơn lên bề mặt.

Phong cách này sau đó được gọi là “action painting” - hội họa hành động. Với Pollock, việc sáng tạo không chỉ nằm ở bức tranh hoàn chỉnh mà còn ở chính quá trình di chuyển, cảm xúc và năng lượng của người nghệ sĩ khi sáng tác.

Khác với hội họa truyền thống vốn chú trọng hình khối hay bố cục rõ ràng, tranh của Pollock gần như không có trung tâm cố định. Những đường sơn chồng chéo, hỗn loạn nhưng đầy nhịp điệu tạo nên cảm giác vừa bản năng vừa cuốn hút.

Năm 1947-1950 được xem là thời kỳ đỉnh cao của Pollock. Ông liên tiếp cho ra đời nhiều tác phẩm nổi tiếng như No. 5, 1948, Autumn Rhythm hay Blue Poles.

Ngoài Number 7A, 1948, nhiều tác phẩm khác của Pollock cũng đạt giá trị rất cao trên thị trường nghệ thuật như Number 19 (58 triệu USD), Composition with Red Strokes (55,4 triệu USD) hay Number 13 (54 triệu USD).

Năm 2015, nhà sưu tập kiêm tỷ phú quỹ đầu cơ Ken Griffin từng mua bức Number 17A với giá khoảng 200 triệu USD thông qua một thương vụ tư nhân.

Tạp chí Life từng đặt câu hỏi nổi tiếng về ông vào năm 1949: “Jackson Pollock có phải là họa sĩ vĩ đại nhất còn sống của nước Mỹ?”. Dù gây tranh cãi, câu hỏi này cho thấy sức ảnh hưởng mạnh mẽ của Pollock đối với nghệ thuật đương đại.

Tuy nhiên, cuộc đời của Pollock cũng đầy bi kịch. Danh tiếng đến quá nhanh khiến ông chịu áp lực lớn. Họa sĩ vật lộn với chứng nghiện rượu, khủng hoảng tâm lý và đời sống cá nhân bất ổn.

Năm 1956, Jackson Pollock qua đời trong một vụ tai nạn xe hơi khi mới 44 tuổi. Sự ra đi đột ngột của ông khiến giới nghệ thuật tiếc nuối, nhưng cũng góp phần biến Pollock trở thành biểu tượng huyền thoại của nghệ thuật hiện đại.

Dù đã qua đời gần 70 năm, ảnh hưởng của Jackson Pollock vẫn hiện diện mạnh mẽ trong lịch sử hội họa. Các tác phẩm của ông hiện được trưng bày tại nhiều bảo tàng danh tiếng trên thế giới.

Ngày nay, Pollock không chỉ được nhớ đến như một họa sĩ tài năng mà còn là người mở ra cách tư duy mới về nghệ thuật, đó là hội họa không nhất thiết phải mô tả thế giới thực, mà có thể là sự bùng nổ của cảm xúc, chuyển động và tự do sáng tạo.