Đại tá Tư Cang: "Tôi mang ơn nghĩa tình người dân TPHCM"

Cuộc thi do Báo Dân trí cùng Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM tổ chức, hướng tới kỷ niệm 50 năm Quốc hội khóa VI ban hành Nghị quyết đổi tên Thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh (2/7/1976-2/7/2026).

Là một trong những khách mời tại chương trình, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu (bí danh Tư Cang), bày tỏ sự xúc động khi là một trong những nhân chứng lịch sử có nhiều kỷ niệm với những giai đoạn đặc biệt của thành phố.

Sinh ra tại tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu (cũ), ông từng lặn lội từ quê đến Sài Gòn để theo học tại trường cấp 3 Petrus Ký (nay là trường THPT chuyên Lê Hồng Phong). Chiến tranh nổ ra, sự học của ông dang dở. Ông tham gia cách mạng, trải qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chứng kiến giây phút lịch sử của ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Nhắc về con người thành phố, nhà tình báo huyền thoại nhiều lần khẳng định lòng biết ơn đối với đồng bào Sài Gòn - Gia Định trong những năm tháng chiến tranh. "Tôi mang ơn đồng bào thành phố này. Người dân có tinh thần yêu nước, đồng lòng chống giặc ngoại xâm mạnh mẽ", ông nói.

Đại tá Tư Cang kể, năm 1962, ông được Phòng Tình báo Miền giao nhiệm vụ chỉ huy Cụm tình báo H.63, cụm tình báo phục vụ hoạt động của điệp viên Phạm Xuân Ẩn. Thời gian đầu, ông thường xuyên bám trụ Củ Chi. Sau này, ông vào Sài Gòn hoạt động bí mật, sống dưới vỏ bọc con nuôi của gia đình bà Tám Thảo (tức Thượng úy Nguyễn Thị Mỹ Nhung, thành viên Cụm H.63) tại con hẻm đường Gia Long (nay là đường Lý Tự Trọng).

Gia đình bà Tám Thảo là một gia đình tư sản nhưng có cảm tình đặc biệt với cách mạng. Khi tổ chức bố trí Đại tá Tư Cang vào ở trong nhà bà Tám Thảo để dễ hoạt động chỉ huy lưới điệp viên nội thành, cha của Tám Thảo đồng ý nuôi giấu cán bộ cách mạng, dù biết có thể phải đánh đổi cả tài sản và sự an toàn của gia đình nếu bị phát hiện.

"Cha của Tám Thảo nói với tôi: "Ba biết con vào đây là làm cách mạng. Địch mà phát hiện, vào đây bắt các con là tiêu tan tan tài sản hết, mấy đứa nhỏ không được đi học. Nhưng con cứ làm việc, ba thương cách mạng, ba thương con"", Đại tá Tư Cang kể lại.

Nhà tình báo huyền thoại cũng nhắc đến câu chuyện những người dân âm thầm chôn giấu vũ khí, thuốc nổ dưới lòng đất để phục vụ lực lượng Biệt động Sài Gòn trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy. Theo ông, nếu không có tinh thần yêu nước và ý chí kháng chiến mạnh mẽ của đồng bào, sẽ không thể có những chiến công lịch sử để đi đến ngày hòa bình.

Chia sẻ về những ngày tháng cuối cùng trước đại thắng mùa xuân năm 1975, Đại tá Tư Cang nhớ lại cuối năm 1973, ông cùng nhiều cán bộ được cử ra Hà Nội học tập, chuẩn bị cho nhiệm vụ giải phóng miền Nam dự kiến vào năm 1976. Tuy nhiên, trước những thắng lợi liên tiếp trên chiến trường đầu năm 1975, ông cảm nhận ngày giải phóng ngày càng đến gần.

Giữa tháng 4/1975, ông nhận nhiệm vụ trở về miền Nam chiến đấu. Sau hành trình thần tốc, ngày 20/4, Đại tá Tư Cang có mặt tại Lộc Ninh, sau đó trở thành Chính ủy Lữ đoàn 316 Đặc công biệt động. Đây là đơn vị có trận đánh lịch sử bảo vệ cầu Rạch Chiếc trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.

"Tôi tự hào khi được tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Tôi tự hào là người cầm tầm vông đấu tranh giành chính quyền tháng 8/1945, trải qua 2 cuộc kháng chiến, vẫn còn sống đến hôm nay", Đại tá Tư Cang nói.

Những chia sẻ từ Đại tá Tư Cang khiến nhiều học sinh có mặt tại buổi lễ xúc động. Qua câu chuyện lịch sử, thế hệ trẻ càng hiểu và trân trọng hơn những đóng góp, hy sinh của các thế hệ đi trước đối với hòa bình, đối với diện mạo thành phố hôm nay.

Chia sẻ thêm với phóng viên, Đại tá Tư Cang nhận xét, cuộc thi “50 năm Thành phố trong tôi 1976-2026” có nhiều ý nghĩa tích cực về giáo dục truyền thống, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ hiểu về lịch sử, con người TPHCM. 

Ở tuổi 98, Đại tá Tư Cang cũng tràn đầy niềm tin, sự tự hào trước quá trình đổi mới, phát triển của thành phố. Đối với Đại tá Tư Cang, dù năm tháng qua đi, những giá trị tốt đẹp về con người TPHCM vẫn không thay đổi. Tất cả tạo nên thành phố giàu sức sống và luôn hướng về tương lai bằng khát vọng phát triển, sáng tạo và nghĩa tình.

Đại tá Tư Cang sinh năm 1928, tên thật Nguyễn Văn Tàu, quê ở Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ).

Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, đổi tên là Trần Văn Quang và làm Trung đội trưởng trinh sát kiêm chính trị viên đại đội đặc công, Sư đoàn 338.

Năm 1961, ông quay lại hoạt động tại chiến trường miền Nam. Từ năm 1962 đến năm 1972, ông làm Cụm trưởng Cụm tình báo H.63.

Sau ngày ký Hiệp định Paris, cuối năm 1973, ông được cử ra Hà Nội học khóa bổ túc Chính ủy sư đoàn ở Học viện Chính trị. Tháng 4/1975, ông được giao trở lại chiến trường miền Nam, nhận nhiệm vụ Chính ủy cánh Bắc Lữ đoàn 316.

Ông Tư Cang về hưu năm 1980, được xếp thương binh hạng 2/4. Ông được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân năm 2006.

Cuộc thi “50 năm Thành phố trong tôi 1976-2026” dành cho học sinh, học viên, sinh viên, giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục cùng những cá nhân yêu mến TPHCM. Người tham gia có thể dự thi bằng nhiều hình thức như bài viết, ảnh, infographic hoặc video với chủ đề xoay quanh lịch sử, con người, văn hóa, sự đổi thay và khát vọng phát triển của thành phố sau nửa thế kỷ mang tên Bác.

Theo kế hoạch, cuộc thi được triển khai trên quy mô toàn địa bàn TPHCM, dự kiến tiếp cận hơn 3.500 cơ sở giáo dục, hơn 100.000 giáo viên, giảng viên cùng hơn 2 triệu học sinh, sinh viên.

Ban Tổ chức bắt đầu nhận bài từ hôm nay đến hết ngày 15/6. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra vào đúng dịp kỷ niệm 50 năm ngày Quốc hội đổi tên Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh.

Tổng giá trị giải thưởng của cuộc thi dự kiến lên tới 572 triệu đồng với 105 giải cá nhân, nhóm và 10 giải tập thể.

Ngay từ thời điểm này, thí sinh có thể nộp bài tại chuyên trang chính thức của cuộc thi: https://cuocthi50namtphcm.dantri.com.vn.