Ý kiến chuyên gia

Bàn thêm về dạy thêm và học thêm dưới góc nhìn sư phạm

Giáo dục là quốc sách hàng đầu thì ta phải dành ngân quỹ cho quốc sách đó và xin đừng nói chuyện cung - cầu cho vấn đề dạy trẻ: Giáo dục phải thuộc về phúc lợi chứ không thuộc dịch vụ hay hàng hóa trên thị trường.

>> Giáo viên dạy thêm, vì sao lại cấm?


Minh họa: Ngọc Diệp

Minh họa: Ngọc Diệp

Trên nhiều báo gần đây vấn đề học thêm dạy thêm được bàn đến

Đa phần các ý kiến cho rằng cần dạy thêm học thêm vì phụ huynh có nhu cầu đầu tư nhiều nhất và tốt nhất cho việc học của con. Con học thêm để giỏi hơn, để được điểm cao và để thi đậu. Cho con học thêm, nhất là trong lúc hè là cùng lúc tránh cho con lêu lỏng ngoài đường hay không có ai quản lý.

Có ý kiến cho rằng một số trò không đủ thông minh trí tuệ, có những em thiếu tố chất để tiếp thu nhanh trong lớp nên cần học thêm,

Chương trình nặng nên không học thêm giờ thì không hoàn thành được chương trình. Ở lớp không đủ giờ để làm bài tập nên thầy phải tổ chức dạy thêm để … bổ túc và dĩ nhiên khi cho bài kiểm tra thì giáo viên dựa trên những bài tập này.

Học thêm để luyện thi, để tăng khả năng thi đậu.

Giáo viên dạy ngoài giờ là sinh hoạt bằng trí tuệ của họ, cũng như bác sĩ có quyền mở phòng mạch tư, tại sao cấm giáo viên dạy thêm ? Đòi hỏi người đi dạy phải bằng lòng với số lương ít ỏi không đủ sống là một đòi hỏi quá đáng.

Trong tất cả những tranh luận có lẽ vai trò của sư phạm chưa được chú ý đúng mức.

1. Trẻ cần học thêm vì trường học bên ta không dạy trẻ tự học, cứ từ chương mà nhồi nhét vào đầu nên cần lên lớp nhiều giờ, cần học thêm. Cứ như “học nhiều” thì ta sẽ giỏi hơn chứ không phải “học tốt” thì ta sẽ phát triển tối ưu nhất. Montaigne đã nói cách đây năm thế kỷ rằng ta cần “một cái đầu biết suy nghĩ chứ không phải một cái đầu đầy”. Rốt cuộc học nhiều nhưng vẫn thiếu kỹ năng là trường hợp của số đông trong giới trẻ ta hiện nay.

2. Có người khác cho rằng một số trò không ...kịp hiểu ở lớp nên cần học sau giờ. Tại sao không đặt vấn đề ở phương pháp dạy cho tất cả các trò đều theo kịp? Đành rằng có một số trò học chậm hơn các bạn. Nhưng trước nhất, số này không nhiều. Thứ đến, các em này cần những phương pháp giáo dục đặc thù chứ không cần học thêm.

Trẻ cần học thêm, không phải chỉ trẻ mà cả phụ huynh nữa, cần cho con học thêm vì con sẽ được điểm cao hơn, thi đậu chắc hơn. Điều này ai cũng nhắc tới mà không ai lên tiếng rằng học thuộc lòng và chế độ “đánh giá - trả bài” của chúng ta là hoàn toàn lạc hậu, thi xong là bao nhiêu chữ trò cho thẩy hết.

4. Học thêm dạy thêm vì ta cần bằng cấp. Đi học không để phát triển hay hạnh phúc mà đi học là một phương tiện để tiến thân. Cha mẹ đầu tư cho việc học của con, kể cả việc chi trả các lớp học thêm, để hi vọng rằng con mình học xong sẽ kiếm được tiền và có địa vị tốt trong xã hội.

5. Niềm vui của học tập có là một chủ đích hay không? Nhà trường chứ đâu phải nơi quản thúc mà bắt trẻ phải ngày ba buổi, vừa học chính rồi học phụ và học thêm, chạy ...học đến bỏ ăn bỏ ngủ? Philippe Meirieu, một nhà giáo dục người Pháp, cựu giáo sư ở ĐH Lyon, đã bàn về niềm vui của học tập từ hơn mười năm nay.

6. Còn chuyện chót: Một nhà tâm lý học chuyên nghiên cứu về não bộ của trong quá trình học, ông Stanilas Dehaene, kêu gọi cho trẻ ngủ đủ giờ, dùng giấc ngủ của trẻ như một … phương pháp sư phạm. Vì có ngủ đủ giờ trẻ mới có đủ khả năng tiếp thu kiến thức mới và kiện toàn trí nhớ – trong lúc ngủ mơ, REM Sleep, trẻ tổ chức và xếp đặt lại những biến cố trong ngày. Đi học thêm để thiếu ngủ là phản sư phạm.

7. Đó là chưa nói đến nhu cầu chơi của trẻ em.

Thật vậy, trẻ chơi để trải nghiệm, nhất là trải nghiệm một cách an toàn vì chơi là những trò ...”giả”, không bị hậu quả xấu nếu rủi có thất bại. Trẻ chơi để học quyết định, để học sống trong xã hội với những vai trò khác nhau, chơi để phát triển não, để khám phá và thử thách khả năng mình, …

Trẻ chơi là ...học đấy, chơi một mình và chơi với bạn. Chúng cần chơi cũng như cần đến trường.

Ta rất cần một triết lý giáo dục hợp thời, cấu trúc chương trình thích ứng, những phương pháp sư phạm có khả năng thực hiện triết lý giáo dục và nội dung chương trình với những phương thức đánh giá-đào tạo chứ không phải đánh giá trả bài. Đồng thời ta cũng cần áp dụng những mẫu liên hệ thầy trò hợp tình hơp lý. Hợp tình hơp lý ở đây có nghĩa là vừa giữ văn hóa “tôn sư học đạo” vừa tiếp cận những hiểu biết mới về tâm lý học trò và trào lưu dân chủ ở trường học.

Cũng đừng nói vì lương giáo viên ít nên giáo viên phải dạy thêm. Đó là một vấn đề chính sách lương bổng. Phải làm sao cho giáo viên đủ sống để toàn tâm toàn trí lo cho trẻ thay vì bắt trẻ hay cha mẹ trẻ phải … nuôi thầy cô.

Giáo dục là quốc sách hàng đầu thì ta phải dành ngân quỹ cho quốc sách đó và xin đừng nói chuyện cung - cầu cho vấn đề dạy trẻ: Giáo dục phải thuộc về phúc lợi chứ không thuộc dịch vụ hay hàng hóa trên thị trường.

Cuối cùng, một số giáo viên cần dạy thêm để ...gỡ lại vốn đã đầu tư vì đã phải chi phong bì lúc xin việc. Trong sạch hóa việc bồ nhiệm giáo viên có thể là một cách giúp giáo viên không cần phải dạy thêm. Nhưng vấn đề này thuộc về quản lý và vượt khỏi phạm vi giáo dục.

Nguyễn Huỳnh Mai

Ghi chú thêm:

Tác giả bài này nói chuyện về giáo dục và về lương giáo viên từ nhiều năm nay

http://dantri.com.vn/dien-dan/tu-nghe-day-hoc-o-nuoc-ngoai-nghi-ve-nen-giao-duc-nuoc-nha-1328722425.htm

Chi tiết về phương pháp sư phạm trong bài có thể tra cứu thêm:

(1) http://dantri.com.vn/c202/s202-450575/ban-ve-cach-thuc-cham-diem-hoc-tro.htm

2) https://huynhmai.org/2014/09/02/philippe-meirieu-va-niem-vui-cua-hoc-tap/

3) https://huynhmai.org/2016/01/25/stanilas-dehaene-nao-bo-va-day-toan-cho-tre-o-tieu-hoc/

(4) https://huynhmai.org/2015/10/22/lang-thang-tre-choi-de-lam-gi/

CÁC BÀI MỚI
Bàn về thi bằng trắc nghiệm?
Bàn về thi bằng trắc nghiệm?

Tác giả bài này không chống thi trắc nghiệm. Trắc nghiệm có thể áp dụng cho Sinh vật học, cho Vật lý hay Hóa học với những công thức ngắn gọn, hay cho Y khoa với những tình thế bệnh lý hiển nhiên, … Nhưng không cho thi tốt nghiệp Trung học phổ thông vì nếu theo như UNESCO thì Trung học phổ thông có mục đích là dạy học trò một số tri thức để sống và để làm người trong xã hội.

Thứ bảy, 10/09/2016 - 11:43

Nghĩ về việc truy thu thuế doanh nghiệp “khủng” HABECO, SABECO
Nghĩ về việc truy thu thuế doanh nghiệp “khủng” HABECO, SABECO

Từ chính chính sách Thuế chưa thống nhất của Nhà nước không chỉ riêng cho HABECO, SABECO mà còn cho tất cả các doanh nghiệp có mặt hàng thuộc diện chịu thuế TTĐB trong cả nước sẽ lâm vào hoàn cảnh kiệt quệ về kinh tế. Đứng trước viễn cảnh 2 doanh nghiệp đang tiến hành Cổ phần hóa, chắc chắn “cú sốc” này sẽ làm thiệt hại hàng ngàn tỷ giá trị thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường.

Thứ sáu, 09/09/2016 - 08:16

Anh là anh hùng giữa đời thường
Anh là anh hùng giữa đời thường

Người anh hùng giữa đời thường mà tôi đang nói đến đây là lái xe Phan Văn Bắc, cái tên được cộng đồng nhắc đến nhiều nhất trong ngày hôm nay với sự ngưỡng mộ sâu sắc trước hành động dũng cảm quên mình cứu người của anh.

Thứ năm, 08/09/2016 - 07:00

Đi học là hạnh phúc
Đi học là hạnh phúc

Học tập là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam. Những giá trị của truyền thống học tập của dân tộc được kết tinh trong nhân cách và tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhân năm học mới (2016 - 2017) với nhiều hứa hẹn mới, ôn lại và tôn vinh những giá trị hiếu học của dân tộc ta, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng chính là lời chào mừng năm học mới với những kỳ vọng mới ở thế hệ tương lai của đất nước.

Thứ tư, 07/09/2016 - 08:09

Gốc là nhân cách
Gốc là nhân cách

Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước đã hun đúc tạo nên tâm hồn và cốt cách của người Việt Nam. Do đó, mọi người chúng ta cùng chung tay gạt bỏ đi cái xấu, xây nên cái đẹp, để nhân cách, đạo đức và lòng vị tha của người Việt Nam mãi mãi tỏa sáng.

Thứ ba, 06/09/2016 - 12:14

Không “con dòng cháu giống" thì sao mà giỏi đến vậy
Không “con dòng cháu giống" thì sao mà giỏi đến vậy

Việc bố trí, sắp xếp nhân sự như vầy theo ông cục trưởng khẳng định "đều đúng quy trình, làm theo quy trình của ngành và được anh em tập thể tín nhiệm".

Thứ ba, 06/09/2016 - 07:00

Nghĩ về giá trị đích thực của người nghệ sỹ chân chính
Nghĩ về giá trị đích thực của người nghệ sỹ chân chính

Cái tin nghệ sĩ Hán Văn Tình vừa qua đời khiến người yêu mến nghệ nặng trĩu nỗi buồn. Nhưng câu buồn hơn bởi đằng sau sân khấu, nay nhiều người mới biết gia cảnh của người nghệ sĩ cả đời gắn bó với nghệ thuật tuồng không lung linh hào nhoáng.

Thứ hai, 05/09/2016 - 07:00

Từ chức ư? - "Bao giờ cho đến tháng Mười"?
Từ chức ư? - "Bao giờ cho đến tháng Mười"?

Dân gian có câu: "Hết quan hoàn dân". Nhưng xem ra không ít quan chức chẳng bao giờ muốn thế. Tại sao?

Chủ nhật, 04/09/2016 - 06:00

Phát triển từ quỹ khuyến học tự phát của một nhóm trong dòng họ
Phát triển từ quỹ khuyến học tự phát của một nhóm trong dòng họ

Nhằm động viên, khích lệ học sinh bước vào năm học mới, Chi Hội khuyến học thôn Trại Phúc Mãn, xã Xuân Hương huyện Lạng Giang (Bắc Giang) vừa tổ chức trao 144 suất quà cho các em có thành tích xuất sắc trong học tập trong ngày Quốc khánh.

Thứ bảy, 03/09/2016 - 02:48

Nghĩ về giá trị bất diệt ngày Quốc khánh
Nghĩ về giá trị bất diệt ngày Quốc khánh

71 năm trôi qua, nhưng mỗi năm, khi thời gian chạm vào cái khoảng khắc ngày 2/9 thì dường như người dân đất Việt dù ở nơi đâu, dều rạo rực, nhân lên gấp bội niềm tự hào về Tổ quốc thân yêu.

Thứ sáu, 02/09/2016 - 02:37

Lẽ nào lại đuổi việc giáo viên vi phạm lệnh cấm dạy thêm?
Lẽ nào lại đuổi việc giáo viên vi phạm lệnh cấm dạy thêm?

Rõ ràng là chữa bệnh đàng ngọn, không chữa từ gốc, lại còn chữa bằng những cách thiếu tính nhân bản...

Thứ năm, 01/09/2016 - 01:00

Sự vô cảm đáng sợ
Sự vô cảm đáng sợ

Em Sôn chết vì không có một bộ quần áo mới với giá chỉ 130.000 đồng. Đấy là số tiền mà bố mẹ em vừa vay mượn để may quần áo mới cho em kịp tới trường. Vậy mà, đau xót thay, em đã vội ra đi khi đời đang chớm nụ.

Thứ tư, 31/08/2016 - 05:00

CÙNG CHUYÊN MỤC
Làm quan - nghề "nguy hiểm"
Làm quan - nghề "nguy hiểm"

Lỗi tại cái thân mình, hoặc là ít học, hoặc là không chịu thuộc bài hay học một đường hành một nẻo, để cho tam độc "tham sân si" vận vào tim óc cho nên sớm hay muộn cũng sẽ vướng vào quả báo.

Thứ hai, 29/08/2016 - 12:00

Giáo viên dạy thêm, vì sao lại cấm?
Giáo viên dạy thêm, vì sao lại cấm?

Vấn đề dạy thêm, học thêm đang tạo hai nhóm ý kiến tranh luận trong xã hội: (1) nhóm duy ý chí cho rằng phải “kỷ cương” của ngành “cao quý” và (2) nhóm thực tế theo kinh tế thị trường cho rằng có thực mới vực được đạo. Để rộng đường dư luận,Tòa soạn giới thiệu ý kiến riêng của TS.BS Trần Bá Thoại, giảng viên lâu năm ngành y, về vấn đề này…

Chủ nhật, 28/08/2016 - 12:00

Nên dịch cụm từ “chính phủ kiến tạo” như thế nào?
Nên dịch cụm từ “chính phủ kiến tạo” như thế nào?

Tectonic, ngoài nghĩa kiến tạo (địa chất) còn có nghĩa là kiến tạo thông thường, tức là xây dựng, kiến trúc, (nhưng hay hơn, biểu cảm hơn), là một lựa chọn phù hợp.

Thứ bảy, 27/08/2016 - 11:09

Đừng để thành phố Đà Nẵng như người “Đãng trí”
Đừng để thành phố Đà Nẵng như người “Đãng trí”

Thành phố có thể xây, phá và xây lại, càng về sau càng nguy nga. Tòa thiên nhiên và di sản để hoài niệm về một ký ức thật xa xôi mà cha ông đã phải đánh đổi bằng máu, xương thì không như vậy.

Thứ sáu, 26/08/2016 - 12:00

Học sinh bỏ học đâu phải là chuyện bình thường?
Học sinh bỏ học đâu phải là chuyện bình thường?

Trẻ em là tương lai của đất nước. Ta đã hãnh diện xóa mù chữ từ thập niên 80 của thế kỷ trước, chả nhẽ bây giờ nhắm mắt để thế hệ sau thất học?

Thứ năm, 25/08/2016 - 08:00

Nghĩ về một số quan chức "ăn" và "chơi"
Nghĩ về một số quan chức "ăn" và "chơi"

Ai nói quan chức thời nay ít người sành điệu trong lĩnh vực "ăn" và "chơi" là tôi cãi lại đấy

Thứ tư, 24/08/2016 - 07:18

Nghĩ về vài điều ngược nhau giữa Olympic tin học và Olympic thể thao 2016
Nghĩ về vài điều ngược nhau giữa Olympic tin học và Olympic thể thao 2016

(Dân trí) - Cùng một thời điểm, có cùng với Olympic thể thao 2016 là cuộc thi Olympic tin học quốc tế, nhưng tại sao mọi người chỉ chăm chú theo dõi Olympic thể thao mà rất ít quan tâm đến Olympic tin học quốc tế?

Thứ ba, 23/08/2016 - 08:37

Lo tai bay vạ gió chứ đâu phải là ham học
Lo tai bay vạ gió chứ đâu phải là ham học

(Dân trí) - Câu hỏi của bạn tôi khó thật. Tôi chịu. Nhiều người cũng chịu. Vậy ai trả lời được câu hỏi ấy nhỉ? hu.hu...

Thứ hai, 22/08/2016 - 12:00

Chủ tịch thị trấn Tân Túc có phải đang thách thức dư luận?
Chủ tịch thị trấn Tân Túc có phải đang thách thức dư luận?

Dư luận đặt câu hỏi: Đằng sau cái quyết định lạ đời này của chủ tịch thị trấn Tân Túc là gì?

Chủ nhật, 21/08/2016 - 02:13

Cỏ ơi!
Cỏ ơi!

Cỏ ơi! Lão chắp tay lạy. Mày phù hộ tao nhé. Tao thề là nếu được việc, tao sẽ cắt êm lắm, không làm mày đau đâu!

Thứ bảy, 20/08/2016 - 12:00

“Không chấp nhận Giám đốc mổ giỏi nhưng quản lý kém”
“Không chấp nhận Giám đốc mổ giỏi nhưng quản lý kém”

Hi vọng là bà Bộ trưởng Y tế tiếp tục nói hết ý và cải tổ việc quản lý các bệnh viện để công tác Y tế ngày càng hoàn thiện.

Thứ bảy, 20/08/2016 - 12:00

Chống tội phạm bắt cóc trẻ em -Trông người lại ngẫm đến ta
Chống tội phạm bắt cóc trẻ em -Trông người lại ngẫm đến ta

(Dân trí) - Tôi thích sự nghiêm khắc của Tòa án Trung Quốc trong vụ tuyên án xử tử hình kẻ cấm đầu đường dây buôn bán hàng chục trẻ em Việt Nam và mong Tòa án nước ta cũng nghiêm khắc như Tòa án nước họ trước tội ác trời không dung đất không tha của những kẻ bắt cóc trẻ em.

Thứ sáu, 19/08/2016 - 12:00