Tưởng đã xóa hết dấu vết AI, sinh viên bất ngờ khi bị phát hiện (Kỳ 1)

“Giờ không có AI không làm được gì nữa”

Đầu tiên, người dùng sử dụng Google Gemini để viết bản nháp, sau đó chuyển sang OpenAI ChatGPT nhằm diễn đạt lại nội dung. Cuối cùng, văn bản tiếp tục được xử lý qua Undetectable AI (công cụ giúp văn bản AI tạo ra giống con người hơn) để xóa sạch mọi dấu vết.

Đó là “quy trình ba bước” do T.H. (21 tuổi, sinh viên ngành Quan hệ quốc tế) tự thiết kế nhằm che giấu việc sử dụng AI trong các bài tập, tiểu luận của mình.

Từng bị giảng viên phát hiện sử dụng AI trong một bài tiểu luận và phải làm lại toàn bộ, nhưng thay vì xem đó là lời cảnh báo để hạn chế lạm dụng công nghệ, T.H. lại hướng đến việc tìm cách gian lận AI tinh vi hơn để tránh giảng viên phát hiện.

Đây chỉ là một trong những cách mà T.H. cùng một bộ phận sinh viên khác đang sử dụng để qua mắt giảng viên của mình.

M.N. (22 tuổi, sinh viên ngành Báo chí) chia sẻ: “AI giờ đây đã tham gia tới 80% các bài tiểu luận của tôi. Tôi dùng AI ở mọi khâu, từ lên dàn ý, tìm tài liệu đến viết nội dung”.

20% còn lại chủ yếu là những quan điểm được lồng thêm vào nhằm khiến giảng viên tin rằng kết quả này do M.N. tự làm ra.

Để bài làm mang dáng dấp của con người hơn, M.N. còn tìm hiểu và xóa đi các dấu vết thường gặp ở AI như dấu ngoặc kép, gạch ngang dài, tinh chỉnh lại văn phong. Thậm chí, sinh viên này còn cố tình viết sai chính tả và sử dụng chèn thêm các từ ngữ có vẻ ngô nghê để bài trông tự nhiên hơn.

“Có nhiều lúc tôi cố viết bớt mượt đi trông giống người thật hơn”, M.N. thừa nhận.

Cũng giống như M.N., N.T. (21 tuổi, sinh viên ngành Quản trị kinh doanh) sử dụng AI trong hầu hết các bài tập được giao. N.T. cho biết: “Tôi rất sợ bị giảng viên phát hiện dùng AI nhiều trong bài bởi khi đó có thể bị trừ điểm hoặc phê bình trước lớp. Nhưng việc sử dụng AI đã trở thành một thói quen khi làm bài, giờ không dùng AI tôi không biết bắt đầu từ đâu”.

Trước áp lực này, N.T. thường sử dụng kết hợp ít nhất 4 công cụ AI với suy nghĩ rằng việc pha trộn nhiều nền tảng sẽ khiến văn phong trở nên khó nhận diện hơn. 

Ngay sau khi hoàn thiện nội dung bằng AI, T. tiếp tục chỉnh sửa thủ công, thay đổi cách diễn đạt và thêm các lỗi nhỏ để bài viết tự nhiên hơn.

Từ một công cụ hỗ trợ học tập, AI đang dần trở thành “người làm hộ” trong mắt nhiều sinh viên. T.H. nhận định rằng: “Không có AI thì tôi không biết làm gì nữa. Thậm chí ngoài học tập trên lớp, ở trong công việc tôi sử dụng AI cũng rất nhiều”.

M.N. cũng cho biết hiện nay phản xạ đầu tiên khi gặp bài khó là mở AI lên hỏi. “Đầu óc không suy nghĩ được nữa rồi. Tôi tự nhận thấy đang bị lười suy nghĩ đi so với trước đây”, M.N. bộc bạch.

Thực chất, tình trạng khó tách rời AI đã và đang biểu hiện ngày càng rõ rệt trong môi trường đại học.

“Vào năm nhất, các đề bài do giảng viên đưa ra thường tạo ra các cuộc tranh luận sôi nổi giữa các bạn trong lớp, mỗi người đều đưa ra ý kiến mới mẻ. Nhưng kể từ năm ba, tôi thấy khi giảng viên đặt vấn đề, mọi người lại răm rắp gõ lia lịa vào chatbot AI đang mở sẵn để hỏi”, Quỳnh Hoa (21 tuổi, sinh viên ngành Ngân hàng) giãi bày.

Chính sự phụ thuộc vào AI trong mọi đề bài được giao khiến cho sinh viên phải tìm đủ cách để che giấu kết quả do AI tạo ra trước giảng viên. 

M.N. cho biết bản thân luôn cảm thấy bứt rứt vì kết quả đạt được là sản phẩm của AI nhiều hơn công sức cá nhân. Tuy nhiên, trong bối cảnh áp lực deadline, khối lượng bài tập lớn và tốc độ cạnh tranh ngày càng cao, sinh viên này cho rằng rất khó để quay lại cách học cũ.

Giảng viên “vạch trần” sinh viên gian lận AI như thế nào?

X.H. (20 tuổi, sinh viên ngành Khoa học quản lý) kể về khoảnh khắc bị phát hiện gian lận AI: “Có một lần, giảng viên yêu cầu thử tự làm bài tập ở nhà và không sử dụng AI. Nhưng tôi vẫn sử dụng cho phần lớn bài làm, bất chấp yêu cầu đó”.

Kết cục là X.H. bị trừ đi một nửa số điểm của bài tập. Và đến nay, sinh viên này vẫn không hiểu vì sao giảng viên lại có thể nhận ra dấu vết AI chỉ sau một lần đọc lướt qua bài làm ngay tại lớp.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ThS. Lê Đại Minh, giảng viên ngành Tâm lý học chia sẻ về trường hợp phát hiện sinh viên gian lận AI: “Trong một lần, chấm tiểu luận của một học phần về nghiên cứu khoa học, tôi đã đọc lướt các trang và kéo đến phần tài liệu tham khảo. Tôi để ý thấy hầu hết các tài liệu mà sinh viên trích dẫn đều không có link DOI để truy cập”.

Nghi ngờ có dấu hiệu bất thường, ThS. Minh đã sao chép nguyên tên bài báo cùng tên tác giả lên các trang tìm kiếm. Kết quả đúng như dự đoán, những tài liệu đó hoàn toàn không tồn tại.

Giống như ThS. Minh, TS. Trịnh Khánh Vân, giảng viên ngành Thông tin - Thư viện chia sẻ: “Có trường hợp sinh viên nộp bài niên luận với văn phong rất mượt mà, câu chữ trau chuốt, trích dẫn đầy đủ và tham khảo nhiều tài liệu quốc tế. Bài làm đó ban đầu khiến tôi khá ấn tượng”.

Mặc dù vậy, khi kiểm tra lại một số nguồn tham khảo, giảng viên này phát hiện nhiều nguồn thực chất không hề tồn tại. Khi đọc kỹ hơn và đối chiếu trên mạng, TS. Vân còn nhận ra nhiều số liệu và thông tin trong bài không đúng với thực tế. 

Đáng chú ý, một số đường dẫn tài liệu tham khảo còn giữ nguyên phần đuôi “?utm_source=chatgpt.com” cho thấy nội dung có khả năng được sao chép trực tiếp từ kết quả do AI tạo ra mà chưa qua kiểm chứng hay chỉnh sửa.

(Còn nữa)