Đỗ xe trên vỉa hè: Những quy định cần biết tránh mất tiền, điểm bằng lái

Theo luật sư Quách Thành Lực, Giám đốc Công ty Luật Pháp Trị (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), việc dừng, đỗ xe hiện nay được thực hiện theo các quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025.

Trong đó, Điều 18 của luật này đã đưa ra định nghĩa cụ thể, giúp người tham gia giao thông phân biệt rõ hai khái niệm thường bị hiểu nhầm là dừng xe và đỗ xe.

Cụ thể, dừng xe là trạng thái phương tiện đứng yên tạm thời trong khoảng thời gian cần thiết để cho người lên, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật hoặc thực hiện một số hoạt động khác. Khi dừng xe, người điều khiển không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái, trừ một số trường hợp bắt buộc nhưng vẫn phải áp dụng biện pháp an toàn như phanh đỗ xe.

Trong khi đó, đỗ xe được xác định là trạng thái đứng yên không giới hạn thời gian. Người điều khiển chỉ được rời khỏi xe sau khi đã sử dụng phanh đỗ hoặc biện pháp an toàn khác. Đối với xe đỗ trên đoạn đường dốc, luật yêu cầu phải đánh lái về phía lề đường và chèn bánh để phòng ngừa sự cố.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ cũng liệt kê chi tiết các vị trí cấm dừng, đỗ xe. Danh mục này bao gồm bên trái đường một chiều, đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc bị che khuất tầm nhìn, trên cầu, gầm cầu vượt không được phép, song song cùng chiều với xe khác đang dừng đỗ, trước cổng cơ quan, tại điểm đón trả khách, phần đường dành cho người đi bộ qua đường và trên vỉa hè trái quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, từ ngày 1/1/2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168) chính thức có hiệu lực, quy định rõ ràng và nghiêm khắc hơn đối với hành vi đỗ xe trái phép trên vỉa hè.

Lỗi đỗ xe ô tô trên vỉa hè được quy định tại điểm e khoản 3 Điều 6 Nghị định 168.

Theo đó, hành vi này mặc định là vi phạm pháp luật giao thông đường bộ, bởi vỉa hè được ưu tiên dành cho người đi bộ.

Nghị định nêu rõ, xe ô tô đỗ trên vỉa hè trái quy định sẽ bị phạt từ 800.000 đến 1 triệu đồng; đối với xe máy, mức phạt là từ 400.000 đến 600.000 đồng.

Ngoài phạt tiền, người điều khiển ô tô còn có thể bị trừ điểm giấy phép lái xe. Trường hợp hành vi vi phạm gây ùn tắc giao thông, mức phạt có thể tăng lên từ 4 đến 6 triệu đồng.

Nghị định 168 cũng nêu rõ hai trường hợp ngoại lệ được phép đỗ xe trên vỉa hè.

Trường hợp thứ nhất là khu vực có biển báo hoặc tổ chức giao thông cho phép, thể hiện bằng ký hiệu "P", mũi tên chỉ xuống vỉa hè hoặc vạch kẻ trắng được cơ quan chức năng phê duyệt.

Trường hợp thứ hai là những khu vực có quy định riêng, thường áp dụng tại các tuyến phố có vỉa hè đủ rộng và được chính quyền địa phương cho phép sử dụng một phần làm nơi đỗ xe, với điều kiện không cản trở người đi bộ.

Tuy nhiên, luật sư Quách Thành Lực nhấn mạnh đây là những trường hợp rất hạn chế. Người điều khiển phương tiện phải quan sát kỹ biển báo, vạch kẻ đường và tuân thủ đúng quy định cụ thể.

"Nếu không có chỉ dẫn rõ ràng, tốt nhất là không nên đỗ xe trên vỉa hè để tránh vi phạm và bị xử phạt", luật sư khuyến cáo.

Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ cũng cấm nghiêm ngặt việc đỗ xe tại miệng cống thoát nước, điểm dừng xe buýt, trên cầu, trong hầm đường bộ hay trong phạm vi 5 mét tính từ ngã tư.

Theo luật sư, đây là những vị trí không chỉ dễ bị xử phạt nặng mà còn có nguy cơ gây cản trở giao thông và mất an toàn.

Để hạn chế nguy cơ bị phạt, luật sư khuyến cáo người dân nên nắm rõ quy định về khoảng cách đỗ xe hợp lệ. Khi đỗ sát lề đường, bánh xe phải cách mép vỉa hè không quá 0,25 mét, đồng thời phải chừa lại ít nhất 1,5 mét cho người đi bộ.

Ngoài ra, việc tìm hiểu trước các khu vực được phép đỗ xe, sử dụng ứng dụng tìm bãi đỗ công cộng hoặc bãi xe thông minh cũng là giải pháp thiết thực.

Theo quan điểm của luật sư, giải pháp không chỉ mỗi xử phạt xong đâu lại vào đấy. Thành phố cần đầu tư quy hoạch bài bản các bãi đỗ xe tập trung, có chính sách xã hội hóa hợp lý và kiên quyết dẹp bỏ bãi xe tự phát.

"Câu chuyện không đỗ xe trên vỉa hè thực chất là nhận thức giản đơn mà ai cũng có thể hiểu, không cần viện dẫn quá nhiều quy định pháp luật phức tạp.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc xử phạt hành chính thì mới giải quyết phần ngọn. Vấn đề chỗ gửi xe đòi hỏi những giải pháp căn cơ, quyết liệt nhưng cũng cần thực tế để giải quyết tận gốc vấn đề chỗ gửi xe", luật sư nêu ý kiến.

Quan trọng hơn, theo chuyên gia pháp lý, quy hoạch đô thị phải đặt con người vào trung tâm, bảo đảm vỉa hè thực sự thuộc về người đi bộ, đồng thời bố trí những điểm đỗ xe phù hợp để người dân có thể chấp hành pháp luật mà vẫn thuận tiện trong sinh hoạt hằng ngày.