Vụ án oan của ông Chấn tiêu biểu cho kiểu “suy đoán buộc tội”

Dân trí “Có thông tin ông Chấn có mặt ở nhà bà Hoan lúc 9h tối, nếu là suy đoán vô tội, đáng ra phải nghĩ người này đến đấy vì có việc chính đáng chứ đừng nghĩ ông ấy đến với ý định hiếp, giết nạn nhân rồi sau đó cứ củng cố hồ sơ theo hướng suy đoán có sẵn đó”…
>>Bắt buộc ghi âm, ghi hình để chống bức cung, nhục hình (?!)
>>Đại biểu "đối" nhau về quy định buộc ghi âm, ghi hình lúc hỏi cung

Chủ nhiệm UB Pháp luật Phan Trung Lý phân tích như vậy trong phiên thảo luận về dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự (sửa đổi) tại UB Thường vụ Quốc hội chiều 13/8. Sau lần đầu cho ý kiến tại kỳ họp thứ 9 của Quốc hội giữa năm nay, dự thảo bộ luật đã có nhiều tiếp thu, chỉnh sửa.

Không buộc được tội thì phải tuyên vô tội

phan-trung-ly-2-24b94
Chủ nhiệm UB Pháp luật Phan Trung Lý dẫn chứng vụ án oan Nguyễn Thanh Chấn để nói về nguyên tắc suy đoán vô tội.

Nói về nội dung nguyên tắc “suy đoán vô tội” trong dự thảo bộ luật, Chủ nhiệm UB Tư pháp Nguyễn Văn Hiện khái quát, nhiều đại biểu Quốc hội nhận định các quy định còn chung chung, chưa đáp ứng yêu cầu cụ thể hóa Hiến pháp.

Tiếp thu ý kiến các đại biểu Quốc hội, để làm rõ hơn nội dung các nguyên tắc này, đáp ứng yêu cầu bảo đảm tôn trọng quyền con người, quyền công dân, nâng cao chất lượng tranh tụng trong xét xử, UB Tư pháp đã bổ sung thêm nội dung vào Điều 13.

Cụ thể, quy định hiện hành “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự, thủ tục quy định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật” được nhắc lại.

Bên cạnh đó, luật cũng nhấn mạnh: “Khi không đủ và không thể làm sáng tỏ căn cứ để buộc tội, kết tội theo quy định thì cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kết luận người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo không có tội”.

Góp ý thêm nội dung này, Chủ nhiệm UB Pháp luật Phan Trung Lý đặt vấn đề, thực hiện nguyên tắc suy đoán vô tội phải xuất phát từ việc mọi người tham gia tố tụng, từ điều tra viên tới công tố viên, thẩm phán… phải có tinh thần tìm hướng gỡ tội cho bị can, bị cáo, chú ý khai thác các tình tiết ngoại phạm, các chứng cứ theo hướng để khẳng định người đó không phạm tội chứ không phải là đi theo hướng tìm cách buộc tội người đó.

“Vụ án oan của ông Chấn là ví dụ tiêu biểu. Có thông tin ông Chấn có mặt ở nhà bà Hoan lúc 9h tối thì nếu là suy đoán vô tội, đáng ra phải nghĩ người này đến đấy vì có việc chính đáng chứ đừng nghĩ ông ấy đến với ý định hiếp rồi giết bà Hoan rồi sau đó cứ đi củng cố hồ sơ theo hướng suy đoán có sẵn đó” – ông Lý phân tích.

Đồng ý quan điểm này, Phó Trưởng Ban chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương Lê Thị Thu Ba nhận định, suy đoán vô tội không chỉ ở chỗ quy định người bị tình nghi được suy đoán là không có tội cho đến khi có bản án có hiệu lực của tòa mà ý nghĩa của nguyên tắc này còn ở chỗ, trong khi tiến hành tố tụng, phải định hướng đi theo hướng có lợi cho bị can, bị cáo.

Thực tế hiện nay, theo bà Thu Ba, thậm chí là những trường hợp không chứng minh được tội của một người nhưng vì lỡ bắt tạm giam rồi nên các cơ quan tố tụng phải cố buộc 1 tội nào đó (có thể là nhẹ hơn tội điều tra ban đầu) hoặc áp dụng quy định để hợp lý hóa thời gian đã bắt giam. Phổ biến là khi không chứng minh được tội phạm, VKS, tòa án hay áp dụng khoản 1 Điều 25 trong bộ luật để miễn trách nhiệm hình sự cho bị can, bị cáo với lý do chung chung “hành vi phạm tội đến giờ không còn nguy hiểm cho xã hội nữa”. Bà Thu Ba khuyến cáo cần chấm dứt tình trạng này.

Về quy định bắt buộc ghi âm, ghi hình hoạt động hỏi cung bị can (Điều 188), phân xử các hướng tranh luận, Thường trực UB Tư pháp nhận định, việc này là cần thiết để vừa đảm bảo minh bạch quá trình hỏi cung, vừa bảo vệ bị can, chống bức cung, dùng nhục hình, bảo vệ người hỏi cung, tránh bị vu cáo. Trong điều kiện hiện nay, việc trang bị ghi âm, ghi hình đối với hoạt động hỏi cung tại các cơ sở giam giữ hoặc tại trụ sở Cơ quan điều tra là khả thi.

Tiếp thu ý kiến của đa số đại biểu Quốc hội, thường trực UB Tư pháp đã chỉnh lý quy định này: “Việc hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc tại trụ sở Cơ quan điều tra được ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp do trở ngại khách quan mà không thể ghi âm, ghi hình được thì phải nêu rõ lý do trong biên bản hỏi cung”.

Ông Phan Trung Lý thì tiếp tục gợi ý, nên chăng mở rộng quy định này, không chỉ ở cơ sở giam giữ, trụ sở cơ quan điểu tra mới tổ chức ghi âm, ghi hình mà nơi nào tiến hành điều tra, nơi nào có hoạt động hỏi cung đều phải ghi âm, ghi hình.

Chỉ “duyệt” 3 biện pháp điều tra đặc biệt

nguyen-hoa-binh-8bfd4

Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Hòa Bình đề nghị giữ biện pháp điều tra đặc biệt có tên "cơ sở bí mật". 

Vấn đề khác nhận nhiều tranh luận là quy định về biện pháp điều tra đặc biệt, đa số đại biểu Quốc hội tán thành quy định nhưng đề nghị phân biệt những biện pháp trực tiếp hạn chế quyền con người, quyền công dân với biện pháp nghiệp vụ trinh sát. Ý kiến khác vẫn đề nghị không quy định biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt vì nhạy cảm, phức tạp.

Chủ nhiệm UB Tư pháp tán thành quy định về việc này để tạo điều kiện cho Cơ quan điều tra chủ động thu thập chứng cứ làm căn cứ khởi tố, điều tra đối với các vụ án phức tạp, có tổ chức, đặc biệt nghiêm trọng, không nên quy định cả biện pháp nghiệp vụ trinh sát thông thường là biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt.

Theo hướng này, UB Tư pháp chỉ đồng ý đưa vào bộ luật 3 biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt trực tiếp liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân gồm: ghi âm, ghi hình bí mật; nghe điện thoại bí mật; thu thập bí mật dữ liệu điện tử.

Về thời điểm áp dụng biện pháp điều tra đặc biệt, cơ quan chỉnh lý vẫn giữ 2 phương án trong dự thảo bộ luật là thời điểm kể từ khi khởi tố vụ án và thời điểm kể tử khi xác minh nguồn tin về tội phạm.

Chủ nhiệm UB Pháp luật nhận xét, vì các hoạt động nghe lén điện thoại, bí mật theo dõi, ghi âm, ghi hình… liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, chỉ nên sử dụng trong phạm vi hạn chế, không thể để các biện pháp này được áp dụng một cách phổ biến mà nguyên tắc là chỉ áp dụng sau khi đã tiến hành các biện pháp khác không hiệu quả.

Giải trình thêm, Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, thực tế ghi nhận có 11 biện pháp điều tra khách nhau nhưng vì yêu cầu đảm bảo quyền con người, quyền công dân, khi soạn thảo luật, VKS chỉ trình 5 biện pháp, cơ quan thẩm tra tiếp tục gạt đi 2, chỉ cho giữ 3 biện pháp như trên, dù khi lấy ý kiến, Bộ Công an cũng ủng hộ với danh mục 5 biện pháp. Trong khi đó “cơ sở bí mật” là biện pháp điều tra áp dụng thường xuyên của công an, cần cân nhắc việc bỏ đi.

Viện trưởng Nguyễn Hòa Bình cũng thuyết phục, nếu khởi tố vụ án mới được áp dụng biện pháp điều tra đặc biệt thì không phù hợp vì phải bằng biện pháp đó mới phát hiện được tội phạm, đợi sau khi khởi tố mới được dùng thì không còn nhiều ý nghĩa. Ông Bình lấy ví dụ, một người báo với công an là con họ bị bắt cóc, vụ án rõ ràng chưa khởi tố nhưng nếu không cho ghi âm điện thoại của người ấy lúc đó, không cho theo dõi bí mật bố mẹ, người thân cháu bé khi đi giao tiền thì làm sao “đón lõng”, bắt được kẻ tống tiền.

P.Thảo  

MỚI NHẤT
Suýt vứt 140 triệu đồng vì tưởng... túi rác
Suýt vứt 140 triệu đồng vì tưởng... túi rác

(Dân trí) - Nhìn thấy túi ni lông màu đen, anh tài xế nghĩ khách xả rác trên xe nên cầm lên định vứt đi thì phát hiện bên trong có rất nhiều tiền. Báo với tổng đài taxi, anh tài xế hay tin có hành khách vừa gọi điện nói bỏ quên 139 triệu đồng trên xe…

Thứ sáu, 14/08/2015 - 10:20

Vụ thảm sát 4 người: Lần cuối được nghe tiếng con là trong cuộc gọi cầu cứu!
Vụ thảm sát 4 người: Lần cuối được nghe tiếng con là trong cuộc gọi cầu cứu!

(Dân trí) - Nhận cuộc gọi cầu cứu của con gái báo tin chồng đang bị đánh, ông Chung tức tốc cùng công an lên lán đưa con rể đi cấp cứu. Nào ngờ lên đến nơi chỉ thấy xác con gái và cháu ngoại. Sợ ông không chịu nổi, công an bắt ông quay về...

Thứ sáu, 14/08/2015 - 09:14

Nhớ nhà báo Hữu Thọ
Nhớ nhà báo Hữu Thọ

(Dân trí) - Trong ký ức của ông Nguyễn Túc, nhà báo Hữu Thọ ngoài đời giản dị, khiêm tốn bao nhiêu thì trang viết của ông lại đầy lửa, sắc bén và thâm thúy bấy nhiêu.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 09:06

TPHCM yêu cầu công an điều tra việc tung tin cầu Phú Mỹ nứt
TPHCM yêu cầu công an điều tra việc tung tin cầu Phú Mỹ nứt

(Dân trí) - Cho rằng việc đăng tải thông tin sai sự thật về chất lượng công trình cầu Phú Mỹ đã gây tâm lý hoang mang, lo lắng trong xã hội và ảnh hưởng đến uy tín của thành phố, Chủ tịch UBND TPHCM yêu cầu Công an thành phố điều tra, xử lý theo quy định.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 08:27

Cá Mặt trăng nặng gần 300kg mắc lưới ngư dân
Cá Mặt trăng nặng gần 300kg mắc lưới ngư dân

(Dân trí) - Đang đánh bắt ở vùng biển Trường Sa, tàu cá của một ngư dân ở thị xã Sầm Sơn (Thanh Hóa) phát hiện một con cá cực lớn sa lưới.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 08:20

Bốn ô tô đâm nhau, hàng chục hành khách hốt hoảng
Bốn ô tô đâm nhau, hàng chục hành khách hốt hoảng

(Dân trí) - Khoảng 16h40 chiều 13/8, tại km32+200 cao tốc TPHCM – Trung Lương (thuộc địa bàn huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An) hướng về miền Tây đã xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa 4 xe ô tô làm nhiều hành khách đi trên các phương tiện được phen hoảng loạn.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 07:30

18 quả lựu đạn M67 nằm dưới đầm Mai Hương
18 quả lựu đạn M67 nằm dưới đầm Mai Hương

(Dân trí) - Trong lúc đập hàu tại đầm Mai Hương, một số người dân xã Nhơn Hải (TP Quy Nhơn, Bình Định) phát hiện 18 quả lựu đạn M67, còn gọi là đạn mỏ vịt quả na, đã gỉ sét và không có khả năng gây nổ.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 07:14

TPHCM: 74 cây xanh có thể bị chặt để xây nhà ga metro
TPHCM: 74 cây xanh có thể bị chặt để xây nhà ga metro

(Dân trí) - Nhà ga Bến Thành và đường hầm nối với nhà ga Nhà hát Thành phố được thi công theo phương pháp đào hở và lấp lại nên buộc phải đốn hạ, di dời 74 cây xanh tại công viên 23/9, đường Lê Lợi và vỉa hè vòng xoay Quách Thị Trang.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 07:03

Cây đổ kéo theo hàng loạt trụ điện, cả khu phố mất điện
Cây đổ kéo theo hàng loạt trụ điện, cả khu phố mất điện

(Dân trí) - Trong cơn mưa chiều tối 13/8, một cây phượng trước nhà số 35 đường số 18 (phường 11, quận 6, TPHCM) đã bất ngờ bật gốc đổ ra đường, kéo đổ hàng loạt trụ điện. Sự cố khiến cả khu phố chịu cảnh mất điện suốt đêm.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 06:52

“Người hay cãi” Hữu Thọ đã “về giời” cãi với… trời xanh!
“Người hay cãi” Hữu Thọ đã “về giời” cãi với… trời xanh!

(Dân trí) - Từ khi còn ở Thái Bình, một trong những mơ ước của tôi khi lên Hà Nội làm báo là được gặp trực tiếp Nhà báo Hữu Thọ, một người mà tôi kính trọng đặc biệt là nhân cách và tài năng qua những trang viết. Và lần đầu tiên tôi gặp ông ở một quán bún ngan trên đường Quán Thánh.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 06:52

Tham vọng quyền lực và sự tha hóa
Tham vọng quyền lực và sự tha hóa

Trong buổi bình minh của nhân loại, khi con người còn hoang sơ, cuộc sống còn phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên, người ta đã nghĩ và tin rằng, quyền lực thuộc về tự nhiên, do các thần linh nắm giữ. Sau đó, nhờ trình độ nhận thức tăng lên, con người đã dần dần nhận ra và phân biệt được sức mạnh của tự nhiên và sức mạnh của con người, biết chế ngự tự nhiên và quản lý xã hội. Từ đó, quyền lực bắt đầu xuất hiện.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 06:34

Hai học sinh cấp 3 chết đuối ngay trong ngày nhận lớp
Hai học sinh cấp 3 chết đuối ngay trong ngày nhận lớp

(Dân trí) - Sau khi đến trường nhận lớp, 4 học sinh trường THPT Phạm Văn Đồng (huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên) rủ nhau đi tắm mương. 2 trong số 4 học sinh bị đuối nước thương tâm.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 03:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Đưa ngư dân gặp nạn tại biển Hoàng Sa vào bờ an toàn
Đưa ngư dân gặp nạn tại biển Hoàng Sa vào bờ an toàn

(Dân trí) - Chiều 13/8, Trung tâm phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải khu vực II cho biết, ngư dân Huỳnh Ngọc Châu (sinh 1967) gặp nạn ở biển Hoàng Sa đã được tàu tàu SAR 412 đưa vào bờ và đã qua cơn nguy kịch.

Thứ sáu, 14/08/2015 - 12:03

Cháy lớn tại trường tiểu học
Cháy lớn tại trường tiểu học

(Dân trí) - Một vụ cháy lớn đã xảy ra vào chiều 13/8, tại khu vực phòng học vụ, thư viện của trường tiểu học Nhị Xuân (số 8B, Nguyễn Văn Bứa, ấp 5, xã Xuân Thới Sơn, huyện Hóc Môn, TPHCM) khiến nhiều tài sản bị thiêu rụi.

Thứ năm, 13/08/2015 - 11:55

Cháy ở xưởng chưng cất nhựa thông, khói bốc lên ngùn ngụt
Cháy ở xưởng chưng cất nhựa thông, khói bốc lên ngùn ngụt

(Dân trí) - Khu xưởng của một cơ sở sản xuất, chưng cất nhựa thông trên địa bàn giáp ranh giữa hai xã Nghi Liên (TP Vinh) và xã Nghi Vạn (huyện Nghi Lộc), tỉnh Nghệ An bất ngờ bốc cháy làm nhiều người dân tại đây hoảng hốt.

Thứ năm, 13/08/2015 - 11:06

Tang lễ nhà báo Hữu Thọ được tổ chức theo nghi thức cấp cao
Tang lễ nhà báo Hữu Thọ được tổ chức theo nghi thức cấp cao

Nhà báo Hữu Thọ đã từ trần vào hồi 7 giờ 40 phút ngày 13/8. Tang lễ nhà báo Hữu Thọ được tổ chức Nhà tang lễ Quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội, theo nghi thức lễ tang cấp cao.

Thứ năm, 13/08/2015 - 09:41

Hà Nội: Nỗ lực khắc phục sự cố vỡ “kép” đường ống nước sông Đà
Hà Nội: Nỗ lực khắc phục sự cố vỡ “kép” đường ống nước sông Đà

(Dân trí) - Công ty Cổ phần kinh doanh nước sạch Vinaconex đang huy động hàng trăm công nhân, máy móc để nỗ lực khắc phục sự cố vỡ “kép” tuyến đường ống dẫn nước sạch từ nhà máy nước sông Đà – Hòa Bình về Hà Nội…

Thứ năm, 13/08/2015 - 07:26

Bé trai lớp 4 bị sét đánh tử vong khi đi chăn bò
Bé trai lớp 4 bị sét đánh tử vong khi đi chăn bò

(Dân trí) - Vào 15h30 chiều 12/8, tại cánh đồng xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh), một bé trai đi chăn bò đã bị sét đánh chết.

Thứ năm, 13/08/2015 - 06:30

Hà Nội: Gặp tai nạn trên đường, người đàn ông được CSGT đưa về
Hà Nội: Gặp tai nạn trên đường, người đàn ông được CSGT đưa về

(Dân trí) - Do mặt đường phủ đầy cát sỏi trong quá trình thi công, trong lúc điều khiển xe máy qua đoạn đường này, ông H. bị trượt ngã, chấn thương và đã được các chiến sỹ Đội CSGT số 3 (Phòng CSGT - CATP Hà Nội) giúp đỡ, đưa về nhà.

Thứ năm, 13/08/2015 - 05:30

Cứu tàu cá mắc cạn ở vùng biển Cửa Đại
Cứu tàu cá mắc cạn ở vùng biển Cửa Đại

(Dân trí) - Chiều ngày 13/8, trao đổi với PV Dân trí, lãnh đạo Đồn biên phòng Cửa Đại (Hội An, Quảng Nam) xác nhận vừa cứu hộ thành công một tàu cá bị mắc cạn ở vùng biển Cửa Đại.

Thứ năm, 13/08/2015 - 05:00

Nhà báo Hữu Thọ qua đời
Nhà báo Hữu Thọ qua đời

(Dân trí) - Đại diện Hội Nhà báo Việt Nam cho biết, nhà báo Hữu Thọ, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, nguyên Tổng Biên tập báo Nhân Dân, đã qua đời sáng nay ngày 13/8.

Thứ năm, 13/08/2015 - 04:55

Gỡ bỏ phần quảng cáo “đè” lên kính thoát hiểm xe buýt
Gỡ bỏ phần quảng cáo “đè” lên kính thoát hiểm xe buýt

(Dân trí) - Trung tâm Thương mại và Dịch vụ thuộc Tổng công ty vận tải Hà Nội (Transerco) đang thực hiện việc gỡ bỏ phần quảng cáo “đè” lên phần kính thoát hiểm của xe buýt để chờ ý kiến đồng thuận của cơ quan chức năng.

Thứ năm, 13/08/2015 - 04:21

Biết tin nữ giáo sư mất, cả cơ quan không ngủ
Biết tin nữ giáo sư mất, cả cơ quan không ngủ

Ít ai biết vị nữ GS nổi tiếng, tác giả nghiên cứu ra vắc xin ngừa tiêu chảy do rotavirus vẫn ngày ngày đạp xe tới cơ quan, chỉ khi cần kíp lắm bà mớimiễn cưỡng bắt taxi để đi... ngoại giao.

Thứ năm, 13/08/2015 - 04:17

Tổng cục Đường bộ kiểm tra "cầu tiền tỷ phục vụ 2 hộ dân"
Tổng cục Đường bộ kiểm tra "cầu tiền tỷ phục vụ 2 hộ dân"

(Dân trí) - Sáng nay (13/8), Tổng cục Đường bộ Việt Nam, Sở GTVT Hà Tĩnh đã tiến hành kiểm tra thực tế và có buổi làm việc với chính quyền xã Sơn Thọ về vụ việc cây cầu treo Khe Tây trị giá 3,5 tỷ đồng chỉ phục vụ cho 2 hộ dân.

Thứ năm, 13/08/2015 - 04:09