Việt Nam “dẫn đầu” và “nhất thế giới”?

Năm 2013, Ngân hàng Thế giới chỉ ra: Việt Nam thuộc nhóm nước dẫn đầu thế giới về xây dựng pháp luật nhưng lại thuộc nhóm nước yếu kém nhất thế giới về thực thi pháp luật.

Năm 2013, Ngân hàng Thế giới đã phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường triển khai chương trình đánh giá chỉ số quản trị đất đai của Việt Nam. Một kết luận không mới nhưng đủ cơ sở thực tiễn để chứng minh:Việt Nam thuộc nhóm nước dẫn đầu thế giới về xây dựng pháp luật nhưng lại thuộc nhóm nước yếu kém nhất thế giới về thực thi pháp luật (Khảo sát đã công bố năm 2013 của WB và Bộ TN&MT - Xemtại đây).

Mới đây nhất, chuyện sửa Luật BHXH ngay khi vừa được QH thông qua, và hàng loạt văn bản pháp luật... trên trời khác buộc phải điều chỉnh đã cho thấy, rất nhiều chính sách được xây dựng xa cách đời thực, thiếu ý kiến khách quan từ người dân.

Chúng ta rất cố gắng đưa pháp luật vào cuộc sống nhưng còn rất nhiều khó khăn vì chưa đưa được cuộc sống vào pháp luật trong quá trình xây dựng.

Ảnh
minh họa. Nguồn: duthaoonline.quochoi.vn

Ảnh minh họa. Nguồn: duthaoonline.quochoi.vn

Ngay trong Luật Đất đai, có những điều không bao giờ được thực hiện, ví dụ như quy định“giá đất của Nhà nước phải phù hợp với giá đất trên thị trường”.

Quy định này không được thực hiện theo đúng nghĩa vì Luật giao cho cơ quan hành chính nhiệm vụ định giá đất, vừa khó khăn và vừa lạ lẫm. Người dân biết nhưng các cơ quan hành chính ở địa phương vẫn muốn nắm giữ thẩm quyền này...

Cho đến nay, Chính phủ và Quốc hội cũng đã có nhiều lần quyết định lấy ý kiến của dân đối với một số Luật quan trọng. Chi phí lấy ý kiến của dân cũng được quyết định ở mức khá cao, triển khai rộng khắp, bố trí đủ nhân lực để thực hiện. Ví dụ như vừa qua thực hiện việc lấy ý kiến của dân đối với Hiến pháp và Luật Đất đai sửa đổi, hay như Bộ luật Dân sự hiện nay.

Thứ nhất, việc lấy ý kiến của dân chưa được thực hiện đối với tất cả các văn bản quy phạm pháp luật, việc này chỉ được thực hiện đối với một số Luật khi lãnh đạo đất nước thấy cần thiết. Thứ hai, cách lấy ý kiến vẫn chủ yếu dựa vào hội thảo với chuyên gia và giao cho chính quyền cấp xã tổ chức họp dân.

Trên thực tế, không phải chuyên gia nào cũng sát với đời thực và không phải chính quyền cấp xã nào cũng biết thực nghe nguyện vọng của dân. Nghe rồi song tiếp thu ra sao, có khách quan hay vẫn chủ quan.

Cảm giác của nhiều người vẫn là văn bản pháp luật tiếp tục được phát hành từ các văn phòng có máy lạnh theo tư duy chủ quan của người quản lý, kể cả các văn bản đã được lấy ý kiến “cẩn thận” của dân.

Đây là lý do chính làm cho các văn bản quy phạm pháp luật có đời sống không dài, phải sửa đổi liên tục. Luật Đất đai trước năm 2003 cứ 2,5 năm phải sửa một lần, sau đó Luật Đất đai 2003 cũng phải sửa 2 lần mới tới được Luật Đất đai 2013, nay Luật Đất đai 2013 vừa có hiệu lực thi hành hơn nửa năm thì đã có quy định vênh với Luật Nhà ở 2014.

Làm gì để các văn bản quy phạm pháp luật không chỉ đi ra từ các phòng có máy lạnh mà phải tiếp nhận được sức nóng khách quan từ đời thực. Một cơ hội tuyệt vời để giải quyết tận gốc việc này đã đến: Quốc hội hiện đang xem xét để thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi trong kỳ họp sắp của tới Quốc hội. Đây là đạo luật gốc để ban hành mọi văn bản pháp luật, tầm quan trọng chỉ kém có Hiến Pháp.

Vấn đề thứ nhấtđược đặt ra là việc lấy ý kiến của dân đối với các văn bản quy phạm pháp luật có cần được coi như một nguyên tắc xuyên suốt trong quy trình xây dựng luật pháp hay không? Điều này dễ thấy là cần thiết. Từ năm 1945, Bác Hồ đã nói “mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân”, có nghĩa là nhân dân có quyền tham gia quyết định luật pháp, hạ tầng trụ cột của Nhà nước pháp quyền. Hiến pháp 2013 đã đưa tinh thần này vào thành quy định tại Điều 28 “Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước. Nhà nước tạo điều kiện để công dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội; công khai, minh bạch trong việc tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân”.

Vấn đề thứ hailà việc lấy ý kiến của nhân dân cần được thực hiện như thế nào để bảo đảm người dân có cơ hội được phát biểu thực lòng, ý kiến được thành tâm lắng nghe để tiếp thu hợp lẽ và Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm kinh phí phù hợp, tạo điều kiện hợp lý để thực hiện hiệu quả nhất.

Trước hết, nội dung quy định của pháp luật phải được chuyển tải giản dị nhất tới dân. Sau đó, người dân mong được phát biểu ý với các tổ chức xã hội gần gũi với mình để ý kiến của mình được chuyển trung thực đến các cơ quan xây dựng luật pháp. Cuối cùng, người dân muốn nhận được ý kiến phản hồi mang tính trách nhiệm giải trình từ các cơ quan xây dựng pháp luật với lý lẽ hợp lý về việc tiếp thu hay không tiếp thu ý kiến của dân. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi cần có những quy định chi tiếp để việc lấy ý kiến của dân là thực.

Vấn đề thứ balà trách nhiệm thẩm định dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật nên đặt vào tay cơ quan nào? Cho đến nay ở Việt Nam, mọi việc thẩm định đều do các cơ quan nhà nước thực hiện, giữ nguyên như thời kỳ bao cấp. Như vậy, cơ quan nhà nước nghiên cứu, cơ quan nhà nước dự thảo, cơ quan nhà nước thẩm định và cơ quan nhà nước ban hành đã trở thành chuỗi quy trình thiếu vắng những ý kiến mang tính khách quan để chỉ ra các quy định sinh ra từ cách suy nghĩ mang tính lối mòn quản lý (vẫn gọi là quan liêu), và cũng để kiểm soát việc quy định thẩm quyền quản lý không hợp lý (vẫn gọi là nguy cơ tham nhũng).

Đây chính là nguồn cơn để xây ra tình trạng các Bộ xây dựng luật pháp vẫn vun vén quyền cao nhất cho mình. Để giải quyết vẫn đề chủ quan quản lý trong quy trình xây dựng pháp luật, cơ chế thẩm định nằm giữa dự thảo và quyết định là điểm chốt của vấn đề. Như vậy, có thể đổi mới cơ chế thẩm định dựa trên nguyên tắc: bên cạnh nhiệm vụ thẩm định giao cho cơ quan hay hội đồng của Nhà nước, cần giao nhiệm vụ thẩm định độc lập cho một hội đồng gồm các tổ chức xã hội ngoài nhà nước là đại diện cho lợi ích của các cộng đồng cư dân. Hội đồng thẩm định độc lập sẽ chỉ ra những bất cập trong dự thảo đối với việc bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân và của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Việc lấy ý kiến thực chất của các tổ chức xã hội, của người dân và việc tổ chức thẩm định độc lập với dự thảo văn bản quy phạm pháp luật sẽ làm cho Nhà nước phải chi phí nhiều hơn, thời gian mất nhiều hơn và đòi hỏi nguồn nhân lực tham gia cũng nhiều hơn. Những tốn kém này nhằm đánh đổi lấy các văn bản pháp luật phù hợp hơn với cuộc sống, tuổi thọ pháp luật dài hơn, hiệu lực thi hành cao hơn. Hơn nữa, đây là quá trình thực thi dân chủ, mang lại bền vững xã hội cao. Tổng lại thì lợi ích vẫn lớn hơn chi phí, nên đó là việc cần làm. Nhìn sang các nước công nghiệp mới, các luật đều có đời sống tới vài chục năm; ở các nước phát triển, các luật đã được hình thành vài trăm năm mà vẫn giữ nguyên hiệu lực.

Việc giải quyết tất cả mọi vấn đề nêu trên đều trông chờ vào Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi. Việc cần làm ngay là phải lấy ý kiến thật đầy đủ, chi tiết, thành tâm của các tổ chức xã hội, của mọi công dân về dự thảo Luật này để cùng nhau có được một quy trình xây dựng pháp luật đạt hiệu suất, hiệu quả và hiệu lực cao. Đây là nền tảng để tạo dựng một Nhà nước pháp quyền bền vững, của dân, do dân và vì dân.

Gs. TsKh. Đặng Hùng Võ

(Theo Vietnamnet)

CÁC BÀI MỚI
Ô tô "đại náo" trên đường sau khi gây tai nạn
Ô tô "đại náo" trên đường sau khi gây tai nạn

(Dân trí) - Sau khi gây hai vụ tai nạn liên tiếp, chiếc xe con đã cố tình chạy trốn nhưng vẫn không thoát do xe bị gãy bánh trước.

Thứ bảy, 11/04/2015 - 05:56

Thủ tướng thúc hoàn thành cổ phần hoá gần 300 doanh nghiệp nhà nước
Thủ tướng thúc hoàn thành cổ phần hoá gần 300 doanh nghiệp nhà nước

(Dân trí) - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu chỉ đạo quyết liệt để hoàn thành cổ phần hóa 289 DNNN theo đúng kế hoạch, xử lý nghiêm trách nhiệm đối với lãnh đạo doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không có kết quả tái cơ cấu, cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước.

Thứ bảy, 11/04/2015 - 02:01

Nhiều phụ huynh tìm cách đối phó với cảnh sát giao thông
Nhiều phụ huynh tìm cách đối phó với cảnh sát giao thông

(Dân trí) - Thấy lực lượng CSGT chốt chặn kiểm tra việc đội mũ bảo hiểm (MBH) phía trước, nhiều phụ huynh đã đối phó bằng cách rẽ vào các con hẻm, quay đầu xe, xuống dắt xe...

Thứ bảy, 11/04/2015 - 02:01

Đưa chó nghiệp vụ huấn luyện từ Mỹ về Việt Nam để bảo vệ tê giác
Đưa chó nghiệp vụ huấn luyện từ Mỹ về Việt Nam để bảo vệ tê giác

(Dân trí) - Đại sứ toàn cầu WildAid cam kết cung cấp chó nghiệp vụ được huấn luyện tại Hoa Kỳ, có thể phân biệt được nguồn hơi từ sản phẩn hổ, tê tê, sừng tê giác, ngà voi… cho Hải quan Việt Nam, nhằm ngăn chặn tốt nạn buôn bán động vật hoang dã.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 11:30

Gần 4 triệu USD vốn ODA để hiện đại hoá hệ thống dự báo thiên tai
Gần 4 triệu USD vốn ODA để hiện đại hoá hệ thống dự báo thiên tai

(Dân trí) - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chính thức đồng ý triển khai dự án Hiện đại hóa hệ thống cảnh báo, dự báo thiên tai tại Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Đông Bắc vào Danh mục dự án sử dụng ODA không hoàn lại của Chính phủ Hàn Quốc.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 10:03

Cá sấu “đi lạc” nằm phơi nắng bên QL1A
Cá sấu “đi lạc” nằm phơi nắng bên QL1A

(Dân trí) - Một con cá sấu nặng khoảng 30kg, dài khoảng 1,5m đang nằm phơi nắng bên đường QL1A, bị người dân vây bắt và bán hơn 1 triệu đồng.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 09:33

Điểm bán dưa đặc biệt, nơi mọi người gọi nhau bằng... nick
Điểm bán dưa đặc biệt, nơi mọi người gọi nhau bằng... nick

(Dân trí) - 10 tấn dưa hấu bán hết veo khi vừa được đưa tới Nghệ An. Đối với người dân xứ Nghệ, dưa có thể ngọt, có thể không nhưng quan trọng nhất là với nghĩa cử này, họ có thể chia sẻ khó khăn với người dân xứ Quảng vừa chịu lũ lụt.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 09:02

Thủ tướng: Làm sao để người dân không sợ bị ngập nữa
Thủ tướng: Làm sao để người dân không sợ bị ngập nữa

(Dân trí) - Ngày 10/4, tại Hậu Giang, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chủ trì Hội nghị tổng kết chương trình xây dựng cụm tuyến dân cư và nhà ở vùng ngập lũ đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) giai đoạn 2.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 08:54

Vụ “gà đi lạc”: Chủ tịch xã xin từ chức
Vụ “gà đi lạc”: Chủ tịch xã xin từ chức

(Dân trí) - Chủ tịch xã, Phó Chủ tịch xã Quế An nhận hình thức kỷ luật cảnh cáo. Bí thư xã, Phó Chủ tịch HĐND xã, Chủ tịch UBMTTQ VN xã và cán bộ phụ trách tài chính - kế toán của xã Quế An bị hình thức kỷ luật khiển trách.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 08:13

Bé sơ sinh “suýt chết trên vỉa hè” đã có bố mẹ nuôi
Bé sơ sinh “suýt chết trên vỉa hè” đã có bố mẹ nuôi

(Dân trí) - Bé gái vừa ra đời bị mẹ bỏ rơi trên vỉa hè suýt chết hiện đã tròn tháng tuổi, sức khỏe ổn định và đang sống trong sự bao bọc chở che của một gia đình khá giả.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 07:53

Hải quân Việt Nam - Hoa Kỳ cùng huấn luyện về quy tắc ứng xử trên biển
Hải quân Việt Nam - Hoa Kỳ cùng huấn luyện về quy tắc ứng xử trên biển

(Dân trí) - Trưa 10/4, Hải quân hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ đã buổi huấn luyện chung trên biển với Hải quân nhân dân Việt Nam về Bộ quy tắc ứng xử cho những cuộc chạm trán ngoài ý muốn trên biển (CUES)

Thứ sáu, 10/04/2015 - 07:36

Công nhân ngày ngày "kẹp 5" đi làm
Công nhân ngày ngày "kẹp 5" đi làm

(Dân trí) - Tình trạng công nhân lao động tại công trường Formosa, KCN Vũng Áng ngang nhiên vi phạm luật giao thông vẫn chưa được xử lý triệt để. Tình trạng kẹp 3, kẹp 4, thậm chí kẹp 5, không đội mũ bảo hiểm vẫn cứ diễn ra hàng ngày.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 07:01

CÙNG CHUYÊN MỤC
Vụ người khiếm thị rơi xuống cống: Kỷ luật 6 cán bộ, công nhân
Vụ người khiếm thị rơi xuống cống: Kỷ luật 6 cán bộ, công nhân

(Dân trí) - Ông Nguyễn Vĩnh Ninh - Giám đốc Khu quản lý Giao thông đô thị số 1 - cho biết, 6 cán bộ, công nhân liên quan đến sự cố người khiếm thị lọt xuống cống không nắp đậy trên công trường phố đi bộ Nguyễn Huệ đã bị kỷ luật, cắt thi đua.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 06:35

Từ hôm nay đổi giấy phép lái xe qua mạng
Từ hôm nay đổi giấy phép lái xe qua mạng

(Dân trí) - Thay vì phải trực tiếp đến các điểm cấp đổi chờ được đăng ký nộp hồ sơ, người dân có thể vào trang web của Sở GTVT Hà Nội kê khai các thủ tục làm giấy phép lái xe qua mạng từ ngày 10/4.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 06:00

Săn, sấy khô “nữ hoàng” linh trưởng rồi đem bán
Săn, sấy khô “nữ hoàng” linh trưởng rồi đem bán

(Dân trí) - Sáng 10/4, Giám đốc Sở NN&PTNT TP Đà Nẵng đã biểu dương và thưởng nóng tập thể Hạt Kiểm lâm liên quận Sơn Trà - Ngũ Hành Sơn vì đã có công trong việc phát hiện, điều tra xử lý vụ vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã quý hiếm.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 04:55

Vụ “nhiễm HIV oan” 10 năm: Nạn nhân gửi hồ sơ lên Bộ Công an
Vụ “nhiễm HIV oan” 10 năm: Nạn nhân gửi hồ sơ lên Bộ Công an

(Dân trí) - Anh Hoàng Khắc Sửu đang hoàn tất hồ sơ để gửi Tổng cục 8 – Bộ Công an đề nghị làm rõ nguyên nhân việc anh bị kết luận nhiễm HIV trong thời gian thụ án tại Trại giam số 3 – Bộ Công an, đồng thời yêu cầu làm rõ trách nhiệm của những người liên quan.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 03:52

Huế: 2 ngày 3 trận động đất
Huế: 2 ngày 3 trận động đất

(Dân trí) - Theo thông báo từ Viện Vật lý địa cầu, tại khu vực huyện miền núi A Lưới (tỉnh Thừa Thiên - Huế) trong 2 ngày qua đã xảy ra liên tiếp 3 trận động đất.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 03:35

Cắt chế độ trợ cấp của 2 "liệt sĩ" giả mạo
Cắt chế độ trợ cấp của 2 "liệt sĩ" giả mạo

(Dân trí) - Sáng 9/4, Giám đốc Sở LĐ-TB&XH TP Cần Thơ, ông Nguyễn Thanh Xuân, cho biết, Sở này đã có quyết định thu hồi và cắt chế độ trợ cấp đối với thân nhân của hai “liệt sĩ” tại huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 03:17

Cô gái người Chứt và đám cưới đặc biệt nhất bản
Cô gái người Chứt và đám cưới đặc biệt nhất bản

(Dân trí) - Bốn năm yêu nhau với biết bao khó khăn, thách thức, sự cản trở từ gia đình, cuối cùng bằng tình yêu chân thành và mãnh liệt, cô gái người dân tộc Chứt và chàng thanh niên người Kinh đã đến với nhau bằng một đám cưới đẹp.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 02:31

Từ ngoại thành nhìn về Thủ đô
Từ ngoại thành nhìn về Thủ đô

(Dân trí) - Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ, quá trình đô thị hóa nhanh chóng khiến cảnh quan đô thị thay đổi liên tục. Từ ngoại thành, trên những con đường hiện đại dẫn về trung tâm, dễ dàng nhận thấy đất nông nghiệp đang nhường chỗ cho nhà cao tầng, không gian đô thị được mở rộng định hình cho một Thủ đô của đất nước.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 02:01

Hàng không Việt Nam đặt mục tiêu đứng thứ 5 ASEAN
Hàng không Việt Nam đặt mục tiêu đứng thứ 5 ASEAN

(Dân trí) - Mục tiêu này được đưa ra trong dự thảo Đề án tái cơ cấu vận tải hàng không giai đoạn đến năm 2020 của Cục Hàng không Việt Nam, trong đó các hãng hàng không truyền thống sẽ xếp hạng 4-5 sao và thị trường vận tải hàng không đứng thứ 5 trong khu vực ASEAN.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 01:27

“Bác sĩ liêm khiết mà lương thấp quá nên cuộc sống rất khổ”
“Bác sĩ liêm khiết mà lương thấp quá nên cuộc sống rất khổ”

(Dân trí) - “Xem xong mà rơi nước mắt. Người ta liêm khiết, minh bạch, không nhận phong bì nhưng tiền lương thấp quá nên cuộc sống rất khổ. Chúng ta cần đổi mới để nâng cao thu nhập chính đáng cho họ”, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh chỉ đạo.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 01:17

Nỗ lực khắc phục những lối ngang “băm nhỏ” quốc lộ nghìn tỷ
Nỗ lực khắc phục những lối ngang “băm nhỏ” quốc lộ nghìn tỷ

(Dân trí) - Sau khi báo Dân trí đăng tải loạt bài phản ánh tình trạng những lối mở "vô tổ chức" trên QL18 (đoạn qua tỉnh Quảng Ninh), Công ty BOT Đại Dương đã thiện chí vào cuộc, tích cực chấn chỉnh tình trạng này.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 12:52

Trao hơn 11 nghìn suất học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo
Trao hơn 11 nghìn suất học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo

(Dân trí) - Sáng nay 10/4, Ban tổ chức Giải Golf từ thiện chính thức công bố kế hoạch tổ chức Giải Golf từ thiện thường niên Vì trẻ em Việt Nam lần thứ 9 - Swing for the Kids 2015, nhằm tiếp tục gây quỹ hỗ trợ các học sinh, sinh viên nghèo hiếu học.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 12:34