“Thu hồi đất cho dự án kinh tế là quy định không văn minh”

Dân trí “Không thể chấp nhận cơ chế nhà nước thu hồi đất vì lợi ích riêng của nhà đầu tư. Việc Nhà nước có quyền rút quyền lợi, tài sản của người này đưa cho người khác nghĩa là xã hội không văn minh, dân chủ, công bằng, là nguyên nhân tạo nguy cơ tham nhũng...”

GS.TSKH Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ TN-MT, phụ trách lĩnh vực đất đai trao đổi về những nội dung được đưa vào dự thảo luật Đất đai sửa đổi sau đợt góp ý kiến vừa qua. Bản dự thảo này sẽ được đưa ra Quốc hội xem xét thông qua trong kỳ họp thứ 5, bắt đầu vào tuần tới.

Bản dự thảo mới nhất luật Đất đai sửa đổi, Bộ TN-MT vẫn đưa ra 2 phương án về vấn đề thu hồi đất đối với các dự án phát triển kinh tế xã hội. Phương án thứ nhất giữ nguyên quan điểm thu hồi đất cho các dự án kinh tế, xã hội. Phương án thứ 2 không quy định việc thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế, xã hội nhưng lại chia các dự án vào các nhóm được thu hồi đất vì mục đích lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phục vụ an ninh, quốc phòng. Theo đó, các dự án như làm khu công nghiệp, khu kinh tế, khu đô thị mới… do Thủ tướng hoặc Chủ tịch UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư … đều được nhà nước thu hồi đất. Nhiều ý kiến lo ngại, luật mới như vậy vẫn để ngỏ “cửa”… chạy dự án cho các nhà đầu tư sau này?

Theo chuẩn mực đưa ra hiện nay, người ta chỉ xem xét thu hồi đất cho 3 mục đích vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phục vụ an ninh quốc phòng… mà không tính cho các dự án thuần túy kinh tế. Dự án phát triển kinh tế xã hội, theo đó, là một khái niệm không mạch lạc. Đã gọi là dự án xã hội, hoặc kinh tế - xã hội kết hợp thì thường sẽ thấy được mục đích vì lợi ích công cộng. Theo tôi, giờ chỉ cần tách ra nhóm dự án vì mục đích thuần túy kinh tế. Viết thêm “vế” xã hội vào làm rối thêm vấn đề.

Trường hợp này, cần loại bỏ hoàn toàn các dự án kinh tế ra khỏi cơ chế Nhà nước thu hồi đất. Còn trường hợp các dự án có thể vì lợi ích của nhà đầu tư nhưng vẫn mang tính công cộng thì khi đó Nhà nước vẫn có thể thu hồi đất.

Phần chúng ta cần chống lại, không chấp nhận là cơ chế Nhà nước thu hồi đất cho lợi ích riêng của nhà đầu tư. Việc Nhà nước có quyền rút quyền lợi, tài sản của người này đưa cho người khác thì xã hội đó là thực sự không phải là một xã hội văn minh, dân chủ và công bằng, ở đó tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng của quản lý và khiếu kiện của dân. Nguy cơ tham nhũng trong trường hợp này luôn luôn tồn tại khi Nhà nước trực tiếp quyết định về tài sản của người này để cho người khác vì thuần túy lợi ích riêng. Trong cái quyết định về tài sản đó, người bị thiệt thòi tài sản luôn có xu hướng khiếu kiện từ nhiều góc nhìn khác nhau.
 
Khi là Thứ trưởng Bộ TN-MT, GS Đặng Hùng Võ phụ trách mảng quản lý đất đai.
Khi là Thứ trưởng Bộ TN-MT, GS Đặng Hùng Võ phụ trách mảng quản lý đất đai.

Trong trường hợp đó, vẫn có không ít ý kiến băn khoăn về khả năng tách bạch, xác định được một dự án như nào là thuần túy kinh tế khi bất cứ dự án, công trình nào cũng đều phải đặt trên nền tảng là sự kết nối với cộng đồng?

Tôi có thể nêu ví dụ ngay. Một dự án gọi là “chỉnh trang đô thị”, nghe có vẻ rất xã hội, nhưng nhà đầu tư lại chỉ cần khoảng một vài nghìn mét vuông đất để xây siêu thị hoặc trung tâm thương mại hoặc vài trăm mét vuông để xây một trạm xăng vì thuần túy cơ hội "làm ăn" của mình. Kiểu dự án đó không thể được xếp là vì mục đích công cộng. Đó là vì mục đích "kiếm ăn" ở một khu dân cư nào đó, khu đô thị nào đó.

Do giá đất đai trong đô thị rất cao, tiềm năng thu lợi lớn nên nhà đầu tư mong muốn Nhà nước thu hồi đất để giao cho mình. Lợi dụng quyền thu hồi đất của Nhà nước để phục vụ lợi ích kinh tế đơn thuần của nhà đầu tư trong trường hợp này là không đúng. Đó chính là ranh giới mà chúng ta phải xác định cho được: Dự án nào là vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.

Nhưng khuôn hẹp phạm vi xác định tính chất thuần túy kinh tế đến mức đó thì ngay những dự án làm khu đô thị mới, xây nhà thương mại để bán mà dư luận bức xúc nhiều thời gian qua vẫn tiếp tục “lọt cửa”. Quy định theo hướng này liệu có khả năng giúp cắt giảm được đáng kể hiện trạng phức tạp của vấn đề?

Đến phần này ta mới đang thảo luận vấn đề cơ chế thu hồi đất hay không thu hồi. Sau khi bàn xong việc này mới tính đến cơ chế bồi thường khi thu hồi.

Để khắc phục việc người dân được bồi thường thấp trong khi nhà đầu tư thu lợi lớn thì cần có cơ chế khác. Nhà nước vẫn thu hồi đất nhưng phải dùng cơ chế chia sẻ lợi ích, tức người mất đất có quyền được chia sẻ lợi ích từ dự án đầu tư. Đây là cách thức bồi thường mà Việt Nam chúng ta chưa đề cập đến. Cơ chế không đồng bộ khi thu hồi đất gây ra nhiều bất bình của người dân mà đôi khi sự bất bình đó cũng vô lý.

Để phát triển khu đô thị mới, các nước họ vẫn sử dụng cơ chế góp đất và điều chỉnh lại đất đai, việc thu hồi đất được gắn với quy hoạch đô thị, người mất đất luôn nhận lại được một phần đất đô thị nhất định. Theo cơ chế này, quyền lợi từ phát triển đô thị được chia sẻ ngay cho cư dân tại chỗ.

Cơ quan soạn thảo cũng lập luận việc không áp dụng cơ chế trưng mua với các dự án kinh tế xã hội là để đảm bảo nguyên tắc sở hữu tập trung, trong đó nhà nước là đại diện chủ sở hữu, để giúp nhà nước chủ động trong việc làm quy hoạch?

Ngay cả việc xác định sở hữu toàn dân thì vẫn phải tôn trọng quyền của người sử dụng đất. Tôi cho rằng không thể lấy lý do đó ra để biện minh. Sự thật, nhiều nước khác còn dùng một từ mạnh hơn từ thu hồi đất để khẳng định quyền lấy đất của Nhà nước, đó là từ “chiếm giữ đất” - Nhà nước có quyền chiếm giữ đất đai của tư nhân.

Tôi cho rằng nhiều người không ưng cách dùng từ “thu hồi” vì nó sẽ tạo nên một môi trường sử dụng đất bất ổn định cho người dân, tức Nhà nước giao đất rồi một ngày nào đó lại quyết định thu lại để giao cho người khác. Cách đó gây ra cảm giác rủi ro cho người đang sử dụng đất. Nên dùng từ cho chuẩn mực hơn, khi Nhà nước thực hiện quyền chiếm giữ đất thì phải có trách nhiệm bồi thường thỏa đáng và chỉ được áp dụng trong những trường hợp thật cần thiết. Từ "thu hồi" dễ bị lạm dụng theo nghĩa quyền lực đương nhiên về đất đai của Nhà nước, dễ dẫn đến lạm quyền, áp dụng sai pháp luật.

Bản dự thảo Hiến pháp được chỉnh lý mới đây nhất đã thể hiện quan điểm rất rõ ràng là không thu hồi đất cho dự án kinh tế, xã hội. Điều này được cho là “vênh” so với quan điểm phân chia các dự án về 3 nhóm mục đích như ông đã đề cập trong luật Đất đai sửa đổi đến thời điểm này?

Tôi cho rằng nếu Hiến pháp thể hiện như thế lại là… quá tay. Chỉ xác định không thu hồi đất cho các dự án kinh tế như phân tích ở trên mới là phù hợp. Nếu ghép cả mục tiêu xã hội vào thì lại "tự mình lấy đá ghè vào chân mình" mất rồi. Mục tiêu xã hội thường gắn với mục đích công cộng, ví dụ như xây dựng bệnh viện, trường học, nơi xử lý chất thải, v.v. Nhà nước thu hồi đất trong trường hợp này là có lý và người dân cũng dễ đồng thuận.

Chính vì vướng chỗ này mà dự thảo luật đất đai sửa đổi đi theo hướng chẻ các dự án này ra để quy về các mục đích công cộng, lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh như cách quan niệm truyền thống trước đây… Theo đó, những thứ có thể áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi còn nhiều hơn so với quy định trong luật Đất đai 2003.

Luật Đất đai sửa đổi dự kiến sẽ được thông qua trong kỳ họp tới đây trong khi Hiến pháp sửa đổi vẫn đang được xây dựng. Với những điểm còn “vướng” nhau như này, việc chỉnh quy định thu hồi đất cho dự án kinh tế - xã hội sẽ là quy trình ngược?

Tôi cho rằng theo quy trình thì cần thông qua Hiến pháp trước những luật có liên quan nhiều tới Hiến pháp. Tôi cũng có chất vấn một câu tương tự với một số cấp vụ của Tổng cục Quản lý đất đai thì được biết là Luật cứ thông qua cho đúng kế hoạch, nếu Hiến pháp được thông qua mà khác với Luật thì lại tiếp tục… sửa Luật cho phù hợp Hiến pháp.

Xin cảm ơn ông!

P.Thảo (thực hiện)

MỚI NHẤT
Nắng nóng kéo dài, người dân đổ ra biển giải nhiệt
Nắng nóng kéo dài, người dân đổ ra biển giải nhiệt

(Dân trí) - Những ngày qua tại Thanh Hóa và các tỉnh Miền Trung đã xảy ra đợt nắng nóng kéo dài trên diện rộng. Cuộc sống của người dân bị đảo lộn vì nắng nóng, nhiều người dân tại Thanh Hóa chọn cách đi biển tắm để giải nhiệt trong những ngày nắng nóng.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 04:50

Long đong đời bán cơm tàu
Long đong đời bán cơm tàu

(Dân trí) – Đã mấy chục năm nay, đoàn tàu chạy tuyến Vinh (Nghệ An) - Đồng Hới (Quảng Bình) đã hấp dẫn hành khách bởi một món ăn khoái khẩu, “độc nhất, vô nhị” của vùng đất Quảng cơm gà Lạc Sơn. Gắn liền với nó, là cuộc mưu sinh nhọc nhằn của bao con người.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 04:38

Một nông dân chết ngoài đồng, nghi do say nắng
Một nông dân chết ngoài đồng, nghi do say nắng

(Dân trí) - Trong lúc gặt lúa ngoài đồng, do thời tiết quá nắng nóng, một nông dân đã ngất xỉu và tử vong trên đường đi cấp cứu.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 03:58

Rút ngắn thời hạn bắt buộc cung cấp thông tin cho báo chí
Rút ngắn thời hạn bắt buộc cung cấp thông tin cho báo chí

(Dân trí) - Mỗi cơ quan hành chính nhà nước có ba người có trách nhiệm phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí; thời hạn bắt buộc cung cấp cũng được rút ngắn.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 03:55

Vinalines: “Các thuyền viên chưa bao giờ bị bỏ đói”
Vinalines: “Các thuyền viên chưa bao giờ bị bỏ đói”

(Dân trí) - “Một số anh em thuyền viên kêu hơi quá chứ thực sự họ chưa bao giờ bị bỏ đói cả, chúng tôi không bao giờ bỏ rơi các thuyền viên. Chúng tôi đang cố gắng bán tàu New Horizon trong tháng 5 này để trả hết lương cho thuyền viên và đưa họ về nước”.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 03:45

Tá hỏa phát hiện bạn chung phòng nằm chết trên giường
Tá hỏa phát hiện bạn chung phòng nằm chết trên giường

(Dân trí) - Thấy trời sáng mà anh Sơn vẫn chưa dậy đi làm, người bạn cùng phòng đến lay gọi. Khi người này lật anh Sơn dậy mới phát hiện anh Sơn đã tử vong.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 03:28

Tăng cường trách nhiệm cá nhân của Thủ tướng, Bộ trưởng
Tăng cường trách nhiệm cá nhân của Thủ tướng, Bộ trưởng

(Dân trí) - “Dự thảo Hiến pháp mới không tiếp thu kiến nghị không quy định Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội nhưng nội dung Thủ tướng, Bộ trưởng có nhiệm vụ báo cáo công tác trước nhân dân đã thể hiện trách nhiệm cá nhân cao hơn trong công tác điều hành”…

Thứ sáu, 17/05/2013 - 03:17

Tìm thấy thi thể 2 học sinh mất tích khi tắm biển
Tìm thấy thi thể 2 học sinh mất tích khi tắm biển

(Dân trí) - Trưa ngày 17/5, thông tin từ Đồn Biên phòng Nhật Lệ, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình, các cán bộ, chiến sĩ vừa tìm thấy thi thể em học sinh cuối cùng mất tích và bàn giao cho gia đình mai táng.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 03:14

Tai nạn liên hoàn do các tài xế… quá hiếu kỳ
Tai nạn liên hoàn do các tài xế… quá hiếu kỳ

(Dân trí) - Nguyên nhân chính dẫn đến các vụ tai nạn giao thông (TNGT) liên hoàn trên cầu Sài Gòn hiện nay là do… tài xế lơ đễnh, hiếu kỳ nhìn ngắm công trình thi công cầu Sài Gòn 2 nên mất tập trung…

Thứ sáu, 17/05/2013 - 02:57

Xưởng ép dầu lạc bốc hỏa sau tiếng nổ lớn
Xưởng ép dầu lạc bốc hỏa sau tiếng nổ lớn

(Dân trí) - Một tiếng nổ lớn phát ra gây chấn động cả khu dân cư, sau đó một ngọn lửa bùng phát thiêu rụi xưởng ép dầu phụng (lạc) trên đường Phan Châu Trinh, TP Tam Kỳ, Quảng Nam vào rạng sáng ngày 17/5.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 02:25

Một cựu chiến binh tố "anh hùng khai man thành tích" bị đe dọa
Một cựu chiến binh tố "anh hùng khai man thành tích" bị đe dọa

(Dân trí) - Ngày 17/5, ông Hoàng Tiến Dũng (trú huyện Phong Điền, TT-Huế), 1 người trong nhóm các cựu chiến binh làm đơn tố cáo nguyên Bí thư Tỉnh ủy TT-Huế khai man thành tích, cho biết ông vừa nhận được tin nhắn dọa giết qua điện thoại.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 02:19

Lễ hội thả diều đặc sắc dành cho các công dân nhí
Lễ hội thả diều đặc sắc dành cho các công dân nhí

Chào đón ngày Quốc tế Thiếu nhi (1/6), từ 15h-19h30 ngày 1/6/2013, một lễ hội thả diều với chủ đề “Bay cùng Vincom Village 2013” cùng nhiều hoạt động vui chơi giải trí sôi động sẽ được tổ chức dành riêng cho các cư dân nhí ở đây.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 12:46

ĐÁNG QUAN TÂM
“Một nắm đất đen cũng quý hơn vàng”
“Một nắm đất đen cũng quý hơn vàng”

(Dân trí) - Trên cao nguyên Xiêng Khoảng (nước bạn Lào), ước tính có hơn 11.000 chiến sĩ tình nguyện Việt Nam đã ngã xuống. Từng tấc đất, từng khoảnh rừng đều có thể là nơi yên nghỉ của bác, các anh.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 11:17

Bộ Y tế dung dưỡng sai phạm của giám đốc BVĐKTƯ Cần Thơ?
Bộ Y tế dung dưỡng sai phạm của giám đốc BVĐKTƯ Cần Thơ?

(Dân trí) - Bị báo chí phanh phui nhiều sai phạm nhưng giám đốc Đặng Quang Tâm cho đến nay chỉ bị kiểm điểm rút kinh nghiệm. Dư luận đang đặt nghi vấn, phải chăng Bộ Y tế dung dưỡng ông Tâm?

Thứ sáu, 17/05/2013 - 11:09

Chìm thuyền đánh cá, 2 vợ chồng cùng chết đuối
Chìm thuyền đánh cá, 2 vợ chồng cùng chết đuối

(Dân trí) - Chiếc thuyền đánh cá về gần bờ thì bị nước tràn đầy khoang rồi chìm dần. Người chồng bơi ra vớt lưới bị chìm theo, người vợ bơi ra cứu chồng cũng tử vong.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 10:30

Xe đạp điện cháy rụi trên cầu Rồng
Xe đạp điện cháy rụi trên cầu Rồng

(Dân trí) - Khi đang lưu thông giữa cầu Rồng, chiếc xe đạp điện của một em học sinh bỗng dưng cháy rụi. Sự việc xảy ra vào khoảng gần 7 giờ sáng nay 17/5.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 09:42

Ký ức thảm nạn Sêrêpôk chưa thể xóa nhòa!
Ký ức thảm nạn Sêrêpôk chưa thể xóa nhòa!

(Dân trí) - Một năm sau ngày chiếc xe khách rơi xuống dòng sông Sêrêpôk khiến 34 người chết thảm, ký ức đêm kinh hoàng ấy vẫn chưa thể xóa nhòa trong nhiều nhân chứng.
 >> 34 người chết thảm trong vụ tai nạn kinh hoàng

Thứ sáu, 17/05/2013 - 09:00

Trốn nóng ở hồ bơi miễn phí khổng lồ giữa thủ đô
Trốn nóng ở hồ bơi miễn phí khổng lồ giữa thủ đô

(Dân trí) - Đã bao năm nay, đến hẹn lại lên, mỗi khi hè đến, hồ Tây lại biến thành hồ bơi miễn phí khổng lồ và người tham gia bơi lội có thể phải trả giá đắt vì những tai nạn đáng tiếc luôn rình rập.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 08:53

Yêu cầu Trung Quốc rút toàn bộ tàu thuyền khỏi vùng biển Việt Nam
Yêu cầu Trung Quốc rút toàn bộ tàu thuyền khỏi vùng biển Việt Nam

(Dân trí) - Trước những hành động ngang ngược của Trung Quốc đưa 32 tàu cá ra đánh bắt trái phép ở Trường Sa của Việt Nam, Hội Nghề cá Việt Nam yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay hành hành động này và rút toàn bộ tàu thuyền ra khỏi vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 08:46

Xe đầu kéo “làm loạn” xa lộ Hà Nội
Xe đầu kéo “làm loạn” xa lộ Hà Nội

(Dân trí) - Trong cơn mưa, chiếc xe đầu kéo chạy với tốc độ nhanh rồi bất ngờ thắng gấp đã bị sự cố gãy nhíp, “quậy” tan nát xa lộ.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 08:41

TPHCM: Nhiều tuyến đường ngập nặng sau mưa lớn
TPHCM: Nhiều tuyến đường ngập nặng sau mưa lớn

(Dân trí) - Cơn mưa lớn kéo dài hàng giờ vào tối 16/5 khiến nhiều khu vực ở TPHCM ngập nặng. Rất nhiều phương tiện chết máy phải dắt bộ trong dòng nước đen ngòm.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 08:36

8 kỷ lục Phật giáo 2013 chào mừng đại lễ Phật đản
8 kỷ lục Phật giáo 2013 chào mừng đại lễ Phật đản

(Dân trí) - Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam sơ kết giai đoạn 1 Hành trình tìm kiếm Kỷ lục Phật giáo, công bố 8 kỷ lục Phật giáo năm 2013.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 07:54

“Bất lực” với quy định mới về “cấm” thuốc lá?!
“Bất lực” với quy định mới về “cấm” thuốc lá?!

(Dân trí) - “Ngay tại nơi tiếp xúc cử tri, người hút thuốc vẫn “hun mù mịt” hội trường. Giờ nghỉ, có ĐBQH lên tiếng góp ý, người vi phạm chỉ “cười khẩy” hỏi lại: “Đại biểu thử nghĩ xem quy định như vậy có thực hiện được không?”…

Thứ sáu, 17/05/2013 - 07:49

Năm nay khó xảy ra nắng nóng kỷ lục
Năm nay khó xảy ra nắng nóng kỷ lục

(Dân trí) - Miền Bắc, miền Trung đang diễn ra nắng nóng diện rộng. Tuy nhiên, đây chưa phải là nắng nóng kỷ lục như đã diễn ra những năm trước.

Thứ sáu, 17/05/2013 - 06:40