Săn gà chín cựa giữa đại ngàn

Dân trí "Voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao" - món thách cưới độc đáo của Vua Hùng với hai chàng Sơn Tinh và Thủy Tinh vốn dĩ chỉ có trong truyền thuyết. Ấy vậy mà, giữa vùng núi Tân Sơn, Phú Thọ, từ nhiều năm nay, người dân vẫn nuôi được giống gà chín cựa quý hiếm có một không hai này.

Huyền thoại gà chín cựa


Gà 9 cựa đi từ truyền thuyết ra đời thật ở Phú Thọ. (Ảnh: VietNamnet)

Gà 9 cựa đi từ truyền thuyết ra đời thật ở Phú Thọ. (Ảnh: VietNamnet)

Những ngày gần Tết Nguyên đán Đinh Dậu 2017, chúng tôi tìm về vùng đất của những truyền thuyết thời Sơn Tinh và Thủy Tinh ở các xã vùng cao của huyện miền núi Tân Sơn (Phú Thọ). Những con đường xuyên rừng, uốn lượn như dải lụa mềm xen lẫn với những bông hoa Trạng nguyên khoe sắc quanh những đồi núi xanh ngát. Ở xã Xuân Sơn, huyện Tân Sơn, giống gà quý nhiều cựa đang được người dân trong xã gìn giữ như một báu vật quý của các bản, làng.

Ông Bàn Văn Hoàng- một “chủ gà” nhiều cựa ở bản Cỏi, xã Xuân Sơn chia sẻ: Sự tích loài gà chín cựa ở Tân Sơn có rất nhiều điều thú vị. Có nhiều giai thoại và những lời đồn khác nhau về gà chín cựa. Có người thì bảo đây là giống gà rừng nhưng thông minh và thích gần gũi với con người nên về sống với con người từ xa xưa. Có người lại nói giống gà này là gà nhà, được người Dao ở Xuân Sơn chăn nuôi như nhiều loại gia cầm khác, chỉ có điều sức vóc cũng như sự tinh anh đã khiến giống gà chín cựa rất được coi trọng.

Ông Hoàng cũng được ông nội kể lại, cách đây cả trăm năm, người dân trong xã thấy một con gà rừng khá lạ. Lông nó màu trắng toát, tiếng gáy gần giống gà trống nuôi trong chuồng nhưng lại bay như chim. Đặc biệt, chân giống gà này có nhiều cựa, nằm chen chúc trên khẩu chân ngắn chạy theo cựa sừng. Sau đó, con gà rừng phối giống với con gà mái nuôi và ấp trứng nở ra giống gà nhiều cựa như ngày nay.

“Ở Xuân Sơn cách đây khoảng 8 năm về trước giống gà này được nuôi nhiều ở các gia đình, sau vài năm tưởng chừng giống gà này bị mai một thì nay lại được duy trì và phát triển nhiều hơn trước…- ông Hoàng chia sẻ thêm.

Giống gà nhiều cựa vốn rất giỏi bay nên để bắt được chúng không phải chuyện đơn giản. Mất chừng nửa giờ "đánh vật" với con gà , ông Hoàng đã xách ngược được cặp chân gà cho khách ngắm. Con gà này mắt sáng quắc, mào đỏ tươi như máu, đuôi cong vút tựa cầu vồng và rất mảnh. Riêng cặp chân gà to, chắc và mọc đều 4 cựa mỗi bên. Mỗi cựa dài, ngắn khác nhau, mọc nối theo hàng. Đặc biệt, cựa trên cùng hoàn toàn chỉ là sừng, cong vút như lưỡi câu liêm hay nanh lợn lòi.

Ông Hà Đức Minh, Chủ tịch UBND xã Xuân Sơn cho hay, hiện nay, gà nhiều cựa đã được người chăn nuôi ở Xuân Sơn nhân giống, phát triển mạnh. Phần lớn các con gà đều có từ 4 đến 8 cựa mọc ở mỗi chân, còn gà có tới 9 cựa quả thực rất hiếm. Bởi thế, người dưới xuôi lên đây sẵn sàng trả giá cao để mua được con gà có chín cựa.

Gà nhiều cựa ở Xuân Sơn vẫn được người dân nuôi theo phương thức chăn thả tự nhiên, chủ yếu gà lên đồi tự đào bới tìm giun, dế, sâu bọ để làm thức ăn chính. Vì thế gà nuôi lâu lớn, nhưng chắc và ngọt thịt. Trung bình phải từ 6 tháng nuôi trở lên gà mới được 1 kg, con to có thể lên tới 3kg nhưng phải nuôi từ 2 năm trở lên. Chính vì loại gà này hiếm và gắn với truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh nên ngoài tên gọi gà nhiều cựa, nó còn được coi như “linh kê” của núi rừng Xuân Sơn từ nhiều đời nay…

Bảo tồn nguồn gen quý

Những năm trước, người dân chưa biết rõ về giá trị loài gà nhiều cựa, do đó chỉ chăn thả gà tự nhiên, không có ý thức chăm sóc đúng kỹ thuật và phòng bệnh nên giống gà này có nguy cơ bị tuyệt chủng. Tuy nhiên, những năm gần đây, việc bảo tồn, phát triển giống gà quý này được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Thọ triển khai bằng dự án cụ thể, nên đàn gà quý đã được phục hồi, nhân đàn và khẳng định giá trị kinh tế.

Ông Hà Đức Minh, Chủ tịch UBND xã Xuân Sơn cho biết từ đầu năm 2001 xã Xuân Sơn nhân rộng mô hình chăn nuôi gà chín cựa, hiện đã có m ột số hộ nuôi theo mô hình trang trại.

Ông Vũ Tiến Bắc, Phó Chủ tịch UBND huyện Tân Sơn khẳng định, mô hình nuôi gà nhiều cựa đã góp phần giúp người dân có cơ hội nâng cao ý thức bảo tồn loài gà quý hiếm của địa phương, đồng thời góp phần cải thiện đời sống, phát triển kinh tế. Đến nay trên địa bàn huyện đã có trên 50 hộ ở các xã Xuân Sơn, Xuân Đài, Kim Thượng tham gia mô hình chăn nuôi này với tổng đàn ước đạt trên 6.000 con. Ngoài số gà bố mẹ của dự án, hiện các hộ chăn nuôi cũng đã phát triển thêm hơn 800 con gà giống hậu bị và đang tiếp tục nhân lên. Giống gà quý này đang mở ra cơ hội chăn nuôi mới cho người dân các dân tộc ở huyện nghèo Tân Sơn.

Theo ông Nguyên Khắc Khôi, nguyên Chủ tịch Hội Chăn nuôi thú y tỉnh Phú Thọ, gà chín cựa vốn được ghi trong truyền thuyết từ thời đại Hùng Vương. Trải qua mấy ngàn năm lịch sử, giống gà này vẫn tồn tại. Do đó, cần có chiến lược bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm của giống gà nhiều cựa này.

Năm 2012, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Danh mục bổ sung nguồn gen vật nuôi quý hiếm cần được bảo tồn, trong đó có giống gà nhiều cựa Phú Thọ. Giống gà nhiều cựa Phú Thọ chủ yếu tập trung ở 2 xã: Xuân Sơn và Xuân Đài (huyện Tân Sơn), được nuôi chủ yếu trong các gia đình người Dao theo mô hình gia trại và trang trại với hình thức thả rông. Gà trống trưởng thành nặng bình quân khoảng 1,96 kg, gà mái trưởng thành nặng khoảng 1,51 kg; mỗi năm gà đẻ 4,5-5 lứa, sản lượng trứng từ 70-75 quả, trọng lượng trứng 49,5g, tỷ lệ tinh 44,4%...

Việc giống gà nhiều cựa Phú Thọ được xác định là một nguồn gen vật nuôi quý hiếm cần được bảo tồn sẽ góp phần nâng cao chất lượng, thương hiệu gà nhiều cựa, tạo điều kiện cho ngành chăn nuôi ở địa phương phát triển, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho các hộ dân./.

Tạ Văn Toàn

MỚI NHẤT
Phó Thủ tướng: “Không vì bất kỳ áp lực nào để bẻ cong pháp luật”
Phó Thủ tướng: “Không vì bất kỳ áp lực nào để bẻ cong pháp luật”

(Dân trí) - Tại hội nghị trực tuyến tổng kết công tác năm 2016 và triển khai nhiệm vụ năm 2017 của ngành thanh tra sáng 11/1, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hoà Bình yêu cầu kiên quyết xử lý những vi phạm tham nhũng, lãng phí, không ngại va chạm, không vì bất kỳ áp lực nào để bẻ cong pháp luật, đặc biệt trong những dự án có nguy cơ mất vốn, thua lỗ lớn hàng ngàn tỷ đồng.

Thứ tư, 11/01/2017 - 03:53

Ngư dân trúng đậm cá ngừ đại dương trước Tết Nguyên đán
Ngư dân trúng đậm cá ngừ đại dương trước Tết Nguyên đán

(Dân trí) - Hàng chục tàu cá ở các tỉnh Nam Trung Bộ trúng đậm cá ngừ đại dương trước thời điểm Tết Nguyên đán Đinh Dậu. Mỗi tàu cá trung bình đạt 30-40 con cá ngừ “khủng” ở ngư trường Trường Sa, Nhà giàn DK1....

Thứ tư, 11/01/2017 - 03:33

Xuất hiện vùng áp thấp trên Biển Đông
Xuất hiện vùng áp thấp trên Biển Đông

(Dân trí) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, chiều nay (11/1), vùng áp thấp đã vượt qua đảo Pa-La-Oan (Philippines) và đi vào vùng biển phía Đông Nam Biển Đông.

Thứ tư, 11/01/2017 - 03:15

"Hành khách đến sớm 3 tiếng thì có mà ăn, ngủ ở sân bay!"
"Hành khách đến sớm 3 tiếng thì có mà ăn, ngủ ở sân bay!"

(Dân trí) - Khi nghe các hãng hàng không khuyến cáo hành khách có mặt tại sân bay sớm 3 tiếng so với giờ bay, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Lê Đình Thọ cho rằng điều này không phải tốt và thể hiện khâu tổ chức kém. “Phải tính toán lại chứ hãng nào cũng sớm 3 tiếng thì có mà ăn, ngủ ở sân bay”, ông Thọ nói.

Thứ tư, 11/01/2017 - 03:00

Bưởi 200 quả, giá thuê chơi Tết lên tới vài chục triệu đồng
Bưởi 200 quả, giá thuê chơi Tết lên tới vài chục triệu đồng

(Dân trí) - Những cây bưởi cảnh được các chủ vườn tạo thế, ghép cành để tạo cây có hàng trăm quả chín đẹp đúng vào dịp tết Nguyên đán đang được nhiều người chơi quan tâm, dù giá có thể lên tới hàng chục triệu đồng.

Thứ tư, 11/01/2017 - 02:58

Bộ Giao thông trình dự án đường sắt tốc độ cao vào năm 2018
Bộ Giao thông trình dự án đường sắt tốc độ cao vào năm 2018

(Dân trí) - Bộ Giao thông vận tải (GTVT) sẽ trình Chính phủ Đề án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào năm 2018, sau khi Chính phủ thẩm định sẽ trình Quốc hội xem xét. Nếu Quốc hội cho phép đầu tư, dự kiến dự án sẽ được triển khai từ năm 2020.

Thứ tư, 11/01/2017 - 02:43

Nhân viên đường sắt trả lại nhiều tài sản khách nước ngoài bỏ quên
Nhân viên đường sắt trả lại nhiều tài sản khách nước ngoài bỏ quên

(Dân trí) - Trong khi dọn dẹp khoang tàu, nhân viên đường sắt đã phát hiện 1 vali khách nước ngoài bỏ quên, bên trong vali có nhiều tiền mặt và tài sản có giá trị. Tổ tàu đã lập biên bản, liên hệ với hành khách và trao trả lại vào hôm nay 11/1.

Thứ tư, 11/01/2017 - 01:57

Làm rõ sai phạm gây thất thoát, thua lỗ trong 12 dự án lớn
Làm rõ sai phạm gây thất thoát, thua lỗ trong 12 dự án lớn

(Dân trí) - Trao đổi với PV Dân trí sáng 11/1, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc cho biết, năm 2017 cơ quan này sẽ tham mưu Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng chỉ đạo thanh tra, điều tra để làm rõ, xử lý nghiêm minh những tổ chức, cá nhân có sai phạm gây thất thoát, thua lỗ lớn trong 12 dự án đang được dư luận xã hội quan tâm.

Thứ tư, 11/01/2017 - 01:48

Phát hiện quả bom “khủng” khi san lấp công trình
Phát hiện quả bom “khủng” khi san lấp công trình

(Dân trí) - Trong quá trình san lấp mặt bằng thi công đường dẫn công trình điện gió tại xã Hướng Linh, huyện Hướng Hóa, các công nhân đã phát hiện quả bom “khủng” nặng 266kg, nằm sâu dưới lòng đất.

Thứ tư, 11/01/2017 - 01:32

Phó Chủ tịch Quốc hội phê bình “ông lớn” địa phương coi thường giám sát tối cao
Phó Chủ tịch Quốc hội phê bình “ông lớn” địa phương coi thường giám sát tối cao

(Dân trí) - “Nhiều tỉnh thành chưa nghiêm túc khi làm việc với đoàn giám sát tối cao của Quốc hội. Thậm chí ở những địa phương “ông lớn”, giám sát về vệ sinh an toàn thực phẩm mà rõ ràng nơi đó “có chuyện” nhưng lãnh đạo vẫn coi thường. Cần nêu thẳng tên vài ông trước Quốc hội” – Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói.

Thứ tư, 11/01/2017 - 11:07

Chính quyền dỡ chợ trước Tết, tiểu thương đặt quan tài phản đối
Chính quyền dỡ chợ trước Tết, tiểu thương đặt quan tài phản đối

(Dân trí) - Sáng 10/1, UBND huyện Tân Hiệp (Kiên Giang) huy động cả trăm cảnh sát và nhiều lực lượng khác tiến hành tháo dỡ chợ thị trấn Tân Hiệp. Việc tháo dỡ ngôi chợ truyền thống tồn tại trên 60 năm này ngay trước Tết Nguyên đán đã vấp phải sự phản đối quyết liệt của nhiều tiểu thương.

Thứ tư, 11/01/2017 - 10:00

Buýt nhanh bị “giam lỏng” trong cơn mưa sáng
Buýt nhanh bị “giam lỏng” trong cơn mưa sáng

(Dân trí) - Cơn mưa kéo dài trong giờ cao điểm sáng nay (ngày 11/1/2017), khiến một số tuyến đường xe buýt nhanh BRT đi qua bị ùn tắc cục bộ. Để thoát thân, nhiều người điều khiển phương tiện thường xuyên lấn làn xe buýt nhanh hoặc leo lên vỉa hè.

Thứ tư, 11/01/2017 - 09:40

ĐÁNG QUAN TÂM
Nhờ Facebook tìm được tiền đánh rơi ở trụ ATM
Nhờ Facebook tìm được tiền đánh rơi ở trụ ATM

Chỉ đến khi chủ nhân của số tiền bị mất ở cây ATM nhận lại được tiền thì sự hoài nghi của cư dân mạng mới được đánh tan.

Thứ tư, 11/01/2017 - 08:04

Chiêm ngưỡng 16 bảo vật quốc gia lần đầu ra mắt công chúng
Chiêm ngưỡng 16 bảo vật quốc gia lần đầu ra mắt công chúng

(Dân trí) - Lần đầu tiên Bảo tàng Lịch sử Quốc gia trưng bày 16 bảo vật quốc gia đang lưu giữ tại đây. Đây là các bảo vật có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, gắn liền với quá trình hình thành quốc gia, dân tộc xuyên suốt chiều dài lịch sử hàng nghìn năm kể từ thời kỳ văn hoá Đông Sơn.

Thứ tư, 11/01/2017 - 07:07

Chủ tịch TPHCM: "Không có niềm hạnh phúc nào lớn hơn khi thấy dân sống tốt"
Chủ tịch TPHCM: "Không có niềm hạnh phúc nào lớn hơn khi thấy dân sống tốt"

(Dân trí) - Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thành Phong cho rằng người đứng đầu chính quyền cơ sở rất gần dân, phản ánh những nguyện vọng, bức xúc của người dân. Do đó, mỗi Chủ tịch xã, phường, thị trấn phải nêu cao tinh thần trách nhiệm của mình với dân. Không có niềm hạnh phúc nào lớn hơn khi thấy đời sống người dân tốt hơn.

Thứ tư, 11/01/2017 - 07:06

Đề xuất nới quy định "chỉ sinh 2 con": Không có chuyện sinh con thoải mái
Đề xuất nới quy định "chỉ sinh 2 con": Không có chuyện sinh con thoải mái

(Dân trí) - Trong dự thảo luật Dân số, Bộ Y tế trình 2 phương án để điều chỉnh mức sinh, trong đó phương án 1 cho phép các cặp vợ chồng được quyết định có trách nhiệm về số con. Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, nhiều người đang hiểu lầm rằng các cặp vợ chồng sẽ được sinh con thoải mái.

Thứ tư, 11/01/2017 - 06:14

Phát hiện thêm 2 loài hoa Đỗ Quyên trong Vườn quốc gia Hoàng Liên
Phát hiện thêm 2 loài hoa Đỗ Quyên trong Vườn quốc gia Hoàng Liên

(Dân trí) - Đó là loài hoa Đỗ Quyên thân bụi có hoa màu vàng và loài hoa Đỗ Quyên hoa đỏ, mọc ở khe núi đá trong Vườn quốc gia Hoàng Liên (Sa Pa) trên độ cao từ 1.800 - 3.000 mét so với mặt nước biển.

Thứ tư, 11/01/2017 - 06:05

Bộ Tài nguyên và Môi trường lên kế hoạch thanh tra năm 2017
Bộ Tài nguyên và Môi trường lên kế hoạch thanh tra năm 2017

(Dân trí) - Bộ Tài nguyên - Môi trường vừa phê duyệt Kế hoạch thanh tra năm 2017 của 5 đơn vị trực thuộc gồm: Thanh tra Bộ, Tổng cục Môi trường, Tổng cục Quản lý đất đai, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Cục Quản lý tài nguyên nước.

Thứ ba, 10/01/2017 - 08:42

Khẩn cấp làm kè chống sạt lở bờ biển Cửa Đại
Khẩn cấp làm kè chống sạt lở bờ biển Cửa Đại

(Dân trí) - Ngày 9/1, tỉnh Quảng Nam đã tổ chức cuộc họp với các sở, ngành cùng lãnh đạo thành phố Hội An và các nhà nghiên cứu để tìm phương án khẩn cấp xử lý tình trạng sạt lở bờ biển Cửa Đại. Dự kiến, trước mắt tỉnh Quảng Nam sẽ đầu tư số tiền hơn 6 tỉ đồng để làm kè...

Thứ ba, 10/01/2017 - 08:37

Kỷ luật cảnh cáo hai cán bộ để doanh nghiệp xây khu du lịch trái phép
Kỷ luật cảnh cáo hai cán bộ để doanh nghiệp xây khu du lịch trái phép

(Dân trí) - Hai cán bộ địa chính đã bị kỷ luật vì đã để doanh nghiệp xây dựng trái phép khu du lịch hàng ngàn m2 nhưng không xử lý cương quyết.

Thứ ba, 10/01/2017 - 07:00

Tướng Lê Quý Vương nói về những vũ khí sát thương chỉ bằng một nút bấm
Tướng Lê Quý Vương nói về những vũ khí sát thương chỉ bằng một nút bấm

(Dân trí) - Uỷ viên UB Thường vụ Quốc hội đề cập những loại vũ khí tối tân chỉ nhỏ bằng một chiếc bút, thao tác bằng một nút bấm trên gọng kính… Thứ trưởng Bộ Công an – Thượng tướng Lê Quý Vương giải thích, những loại vũ khí laze, vũ khí hoá học như vậy cần điều chỉnh theo một phạm trù riêng…

Thứ ba, 10/01/2017 - 06:21

Hà Nội: Lộ diện tài xế xe Mazda CX-5 “leo” cầu Long Biên
Hà Nội: Lộ diện tài xế xe Mazda CX-5 “leo” cầu Long Biên

(Dân trí) - Quá trình xác minh, Phòng CSGT - CATP Hà Nội đã làm rõ và mời người điều khiển chiếc xe Mazda CX-5 lưu thông qua cầu Long Biên lên làm việc. Cơ quan công an đã xử phạt hành chính tài xế này 1 triệu đồng, tước giấy phép lái xe 2 tháng.

Thứ ba, 10/01/2017 - 05:59

Đình chỉ hoạt động toàn bộ đội tàu của công ty có tàu cháy
Đình chỉ hoạt động toàn bộ đội tàu của công ty có tàu cháy

(Dân trí) - UBND tỉnh Quảng Ninh vừa yêu cầu Công ty TNHH Du lịch Thương mại Ánh Dương 12 dừng hoạt động của toàn bộ đội tàu du lịch sau khi tàu QN 3598 thuộc Công ty này bị cháy lúc sáng nay, 10/1.

Thứ ba, 10/01/2017 - 05:09

Khoán xe công với đại biểu Quốc hội: Để Chính phủ quyết định
Khoán xe công với đại biểu Quốc hội: Để Chính phủ quyết định

(Dân trí) - Chốt lại phiên thảo luận về dự Luật Quản lý, sử dụng tài sản công sáng 10/1, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nêu quan điểm, UB Thường vụ Quốc hội không quyết định việc khoán kinh phí xe ôtô đối với các đại biểu chuyên trách mà thống nhất để Chính phủ quy định chung.

Thứ ba, 10/01/2017 - 04:21