Phá rừng, khai thác khoáng sản trái phép là nguyên nhân gây lũ quét, sạt lở đất

Dân trí Việc khai thác khoáng sản, tàn phá rừng nguyên sinh, rừng phòng hộ, lấn chiếm lòng suối để xây dựng công trình, nhà cửa, làm giảm hoặc thậm chí mất hành lang thoát lũ là nhân tố quan trọng tạo ra nguy cơ nứt núi, lở đất, lũ quét…

Mới đây, tại Hội thảo khoa học Giải pháp công nghệ trong phòng chống lũ quét, sạt lở đất diễn ra tại Hà Nội, bà Đặng Thanh Mai - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia (Tổng cục Khí tượng thủy văn – Bộ Tài nguyên và Môi trường) - cho biết, trung bình mỗi năm tại Việt Nam xảy ra khoảng 10-15 trận lũ quét. Bốn khu vực tại Việt Nam thường xuyên xảy ra lũ quét là vùng núi phía Bắc, Trung Bộ, Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ.

Bà Đặng Thanh Mai – Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia. (Ảnh: Nguyễn Dương).
Bà Đặng Thanh Mai – Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia. (Ảnh: Nguyễn Dương).

Cũng theo bà Mai, nguyên nhân gây sạt lở đất thường liên quan đến những yếu tố gây mất ổn định trong sườn dốc, thường xác định bởi một hoặc nhiều yếu tố nguyên nhân và chỉ một yếu tố kích hoạt.

Yếu tố nguyên nhân (còn gọi được gọi là tác nhân, yếu tố môi trường, yếu tố thành phần, yếu tố khống chế) là những điều kiện làm cho địa chất, địa hình, địa mạo, các điều kiện tự nhiên khác và các yếu tố liên quan đến các hoạt động của con người. Yếu tố kích hoạt là yếu tố chính làm cho sườn dốc bị tổn thương dẫn đến mất ổn định, là sự kiện duy nhất cuối cùng khởi phát sự cố/thảm họa sạt lở đất. Yếu tố kích hoạt có thể là các yếu tố ngoại sinh (mưa, bão, lũ, lụt, các quá trình phong hóa đất đá,…), các yếu tố nội sinh (động đất), hoặc các yếu tố nhân sinh (phá rừng, nổ mìn, khai thác khoảng sản, san lấp, cắt, xẻ sườn đồi, núi,…). Ở Việt Nam, mưa được coi là yếu tố kích hoạt tự nhiên chủ yếu của các thiên tai sạt lở đất.

Bà Mai thông tin tiếp, các tác động của con người vào đất có ảnh hưởng đến đặc tính đất, làm đất xói mòn và do đó ảnh hưởng đến quá trình hình thành lũ quét, sạt lở đất.

“Việc khai thác làm rừng nguyên sinh và phòng hộ bị tàn phá; khai thác khoảng sản, lấn chiếm lòng suối để xây dựng công trình, nhà cửa, đường giao thông làm giảm hoặc thậm chí mất hành lang thoát lũ là nhân tố quan trọng tạo ran guy cơ nứt núi, lở đất, lũ quét. Xây dựng công trình hồ chứa (đặc biệt loại do nhân dân tự làm), đập thủy điện không đủ an toàn tạo ra nguy cơ vỡ đập gây ra dòng lũ quét nhân tạo” – bà Mai cho biết.

Bà Mai cho rằng có nhiều loại hình lũ quét khác nhau. Lũ quét sườn dốc phát sinh chủ yếu do mưa cường độ lớn trên các lưu vực có khả năng tập trung nước nhanh. Lũ quét vỡ dòng phát sinh do vỡ các hồ tự nhiên hoặc nhân tạo trong các thung lũng sông miền núi, thường có dạng sóng với tốc độ đặc biệt cao. Lũ quét nghẽn dòng xuất hiện do cấu trúc địa chất-địa hình đặc thù hoặc mưa lớn gây trượt lở, sập hang, đất đá gỗ cây lấp cửa hang, đường thoát nước. Lũ bùn đá xuất hiện ở nơi có cường độ mưa lớn, tập trung, địa hình dốc, cấu tạo địa chất dễ bị sụp lở như đất hoàng thổ, đất cát pha sét, lớp diện thạch anh và đá vôi dễ gây trượt trọng lực. Lũ quét hỗn hợp là sự kết hợp cùng một lúc hay nhiều loại hình lũ quét khác nhau và tác nhân gây lũ quét hỗn hợp rất đa dạng.

“Mưa lớn là nguyên nhân kích hoạt lũ quét, sạt lở đất. Các hình thế thời tiết điển hình gây mưa lớn, mưa diện rộng, đồng thời yếu tố địa hình ở các lưu vực tạo khả năng hội tụ gió ẩm làm tăng đáng kể lượng mưa và cường độ mưa gây nên lũ quét. Không chỉ mưa cường độ rất lớn trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất mà trường hợp mưa kéo dài nhiều ngày làm bão hòa lớp đất, không còn khả năng trữ nước và kết dính nên chỉ cần một đợt mưa không lớn sẽ cuốn theo cây cối, đất đá cũng có khả năng gây lũ quét, sạt lở đất”- bà Mai chia sẻ thêm.

Đợt mưa lũ lịch sử trên địa bàn tỉnh Lai Châu vừa qua (từ 23/6 đến 28/6) đã làm 17 người chết, 8 người mất tích, thiệt hại hơn 410 tỷ đồng.
Đợt mưa lũ lịch sử trên địa bàn tỉnh Lai Châu vừa qua (từ 23/6 đến 28/6) đã làm 17 người chết, 8 người mất tích, thiệt hại hơn 410 tỷ đồng.

Ngoài ra, biến đổi khí hậu làm tăng xu hướng các trận mưa có cường độ lớn ở Việt Nam, diễn biến mưa phức tạp khó đoán định dẫn đến tăng nguy cơ lũ quét và khó khăn trong công tác dự báo.

Cuối cùng bà Mai đưa ra khuyến cáo, có một số dấu hiệu cảnh báo lũ quét, sạt lở đất trên thực địa như cây cối nghiêng đổ; các vết nứt trên sườn núi, dưới nền, nằm gần đường nước chảy; sự dịch chuyển trên mặt sườn đồi, núi; những khối lở đất nhỏ; sự bất ngờ tăng hoặc giảm lưu lượng dòng chảy, sự thay đổi màu sắc thành phần của nước, có tiếng bục yếu ớt phát ra với cường độ âm thanh tăng dần; tiếng cây đứt, gãy, đổ, các mảnh vỡ di chuyển, hoặc tảng đá va chạm vào nhau có thể báo hiệu sự di chuyển của dòng bùn đá. Tuy nhiên, lũ quét, sạt lở đất có thể xảy ra mà không có bất cứ dấu hiệu nào nên luôn phải sẵn sàng di chuyển một cách nhanh chóng.

Nguyễn Dương

MỚI NHẤT
Thông tin về thân thế lãnh đạo cũng “mật” nên dễ bị xuyên tạc
Thông tin về thân thế lãnh đạo cũng “mật” nên dễ bị xuyên tạc

(Dân trí) - Nhận xét phạm vi thông tin được xác định là “mật” hiện quá rộng, không cụ thể, các uỷ viên UB Thường vụ Quốc hội dẫn chứng, thông tin về thân thế, sự nghiệp của lãnh đạo Đảng, Nhà nước hiện cũng thuộc danh mục “mật”, dễ bị xuyên tạc, hiểu lầm…

Thứ tư, 11/07/2018 - 04:24

Hàng nghìn chai bia phủ kín mặt đường sau khi xe đầu kéo nổ lốp
Hàng nghìn chai bia phủ kín mặt đường sau khi xe đầu kéo nổ lốp

(Dân trí) - Khi đang lưu thông trên đường, chiếc xe đầu kéo chở bia bất ngờ nổ lốp tông vào dải phân cách khiến rơ-moóc bị lật, hàng nghìn chai bia bắn tung tóe ra đường.

Thứ tư, 11/07/2018 - 03:56

Người Việt ở nhà xả rác bừa bãi, sang Singapore tàn thuốc cũng không dám vứt
Người Việt ở nhà xả rác bừa bãi, sang Singapore tàn thuốc cũng không dám vứt

(Dân trí) - Mỗi năm ngân sách TPHCM chi gần 3.000 tỷ đồng để thu gom, vận chuyển rác thải, đó là chưa kể tiền phí thu gom rác mà người dân đóng hàng tháng. Thế nhưng tình trạng xả rác bừa bãi vẫn gây “nhức nhối” vì rác gây ngập. Đại biểu HĐND TP cho rằng dân xả rác bừa bãi, lỗi do chính quyền.

Thứ tư, 11/07/2018 - 03:35

Khi cần bảo vệ tổ quốc, cảnh sát biển được quyền nổ súng
Khi cần bảo vệ tổ quốc, cảnh sát biển được quyền nổ súng

(Dân trí) - Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh, cảnh sát biển là lực lượng vũ trang, khi cần bảo vệ tổ quốc được quyền nổ súng nhưng lại được giao thực thi nhiệm vụ dân sự. Dự thảo luật Cảnh sát biển phải thể hiện được nội dung này, đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế.

Thứ tư, 11/07/2018 - 03:22

Chuyến bay đầu tiên hạ cánh xuống Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn
Chuyến bay đầu tiên hạ cánh xuống Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn

(Dân trí) - Sau 2 năm thi công, vào lúc 10h sáng nay (11/7), chuyến bay hiệu chỉnh đầu tiên xuất phát từ Cảng hàng không quốc tế Nội Bài (Hà Nội) đã hạ cánh xuống Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn (Quảng Ninh) nhằm kiểm tra những hạng mục đã hoàn thiện, chuẩn bị đưa vào vận hành chính thức sân bay này.

Thứ tư, 11/07/2018 - 02:33

Cư dân khu biệt thự chục tỷ kêu cứu vì... “khát nước”
Cư dân khu biệt thự chục tỷ kêu cứu vì... “khát nước”

(Dân trí) - Trái ngược với những gì đã cam kết trước đó của chủ đầu tư là sẽ có đầy đủ cơ sở hạ tầng khi dân đến làm nhà, đã hơn 3 năm qua, hàng chục hộ dân sống trong khu biệt thự chục tỷ vẫn khốn khổ vì “khát nước”.

Thứ tư, 11/07/2018 - 02:28

Thượng úy công an lao xuống thác xoáy cứu hai cha con bị nạn
Thượng úy công an lao xuống thác xoáy cứu hai cha con bị nạn

(Dân trí) - Thấy cha con anh Hội chới với trong khu vực nước xoáy, Thượng úy Quang Trung Thành không ngần ngại lao xuống cứu. Sau khi đưa được cháu bé lên bờ, Thượng úy Thành bơi trở ra cứu thành công người đàn ông sắp kiệt sức giữa xoáy nước.

Thứ tư, 11/07/2018 - 02:14

Mời chủ xe ô tô cản trở xe cứu hỏa lên làm việc
Mời chủ xe ô tô cản trở xe cứu hỏa lên làm việc

(Dân trí) - Cảnh sát giao thông quận 12 (TPHCM) đã xác định được chủ xe ô tô không nhường đường cho đoàn xe chữa cháy làm nhiệm vụ. Đơn vị này đã gửi thư mời chủ phương tiện lên làm việc.

Thứ tư, 11/07/2018 - 01:27

Toàn cảnh khu đất "kim cương" mặt hồ Tây sắp bị thu hồi
Toàn cảnh khu đất "kim cương" mặt hồ Tây sắp bị thu hồi

(Dân trí) - Khu đất rộng gần 2.600 m2 được coi là đất "kim cương" vì có vị trí tuyệt đẹp ngay mặt hồ Tây thuộc diện sắp bị thu hồi để xây dựng trường mầm non công lập.

Thứ tư, 11/07/2018 - 01:17

Cháy tiệm tóc trong chợ, tiểu thương nháo nhào tháo chạy
Cháy tiệm tóc trong chợ, tiểu thương nháo nhào tháo chạy

(Dân trí) - Một tiệm làm tóc bên trong chợ Nguyễn Thiện Thuật (quận 3, TPHCM) bất ngờ xảy ra hỏa hoạn. Vì tiệm tóc này nằm bên trong khu vực họp chợ đông đúc nên khiến nhiều tiểu thương náo loạn, nháo nhào tháo chạy.

Thứ tư, 11/07/2018 - 10:27

Người phụ nữ nghèo tìm đến tận nhà người đánh rơi tiền để trả lại
Người phụ nữ nghèo tìm đến tận nhà người đánh rơi tiền để trả lại

(Dân trí) - Dù hoàn cảnh gia đình rất khó khăn, nhưng khi nhặt được gần 4 triệu đồng, người phụ nữ nghèo đã cố gắng tìm đến tận nhà người đánh rơi tiền để trả lại.

Thứ tư, 11/07/2018 - 10:24

3 xe đâm nhau nát đầu, 3 người thương vong
3 xe đâm nhau nát đầu, 3 người thương vong

(Dân trí) - Sáng sớm 11/7, một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra trên tuyến tránh TP Vinh, tỉnh Nghệ An giữa 3 xe ô tô, làm 1 người chết, 2 người bị thương nặng.

Thứ tư, 11/07/2018 - 09:37

ĐÁNG QUAN TÂM
Đà Nẵng còn 267 dự án đầu tư công dở dang
Đà Nẵng còn 267 dự án đầu tư công dở dang

(Dân trí) - Hiện Đà Nẵng có 267 dự án đầu tư công dở dang. Trong đó có nhiều dự án “treo” hơn 10 năm. Một số dự án hiện chưa triển khai được vì còn các hộ dân chưa được đền bù giải toả, bố trí tái định cư. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân khi chưa thể “an cư lạc nghiệp”; đồng thời cho thấy hiệu quả đầu tư công chưa cao.

Thứ tư, 11/07/2018 - 09:20

Chống ngập cho Bình Tân, nước tràn qua Bình Chánh
Chống ngập cho Bình Tân, nước tràn qua Bình Chánh

(Dân trí) - Đại biểu HĐND TPHCM phản ánh, tuyến quốc lộ 1 đoạn giáp giữa quận Bình Tân với huyện Bình Chánh bị thắt cổ chai. Sau khi quận Bình Tân nâng cốt đường chống ngập thì nước đổ về huyện Bình Chánh.

Thứ tư, 11/07/2018 - 08:53

Hà Nội: Hai ô tô bốc cháy ngùn ngụt, một thai phụ tử vong
Hà Nội: Hai ô tô bốc cháy ngùn ngụt, một thai phụ tử vong

(Dân trí) - Sau cú va chạm với xe container, cả chiếc xe giường nằm và xe container đều bốc cháy dữ dội khiến 1 phụ nữ tử vong và 2 người bị thương. Người nhà nạn nhân xấu số cho biết chị đang trên đường lên Hà Nội khám thai thì gặp nạn thương tâm.

Thứ tư, 11/07/2018 - 08:33

Đà Nẵng: Vội vàng thu hút đầu tư, giao đất ven biển sai luật
Đà Nẵng: Vội vàng thu hút đầu tư, giao đất ven biển sai luật

(Dân trí) - Đà Nẵng đã vội vàng thu hút đầu tư, chưa sàng lọc kỹ năng lực nhà đầu tư và trong nhiều trường hợp đã tạo điều kiện, “rút gọn” về mặt thủ tục cho các doanh nghiệp dẫn đến tình trạng giao đất, cho thuê đất tràn lan, không tuân thủ quy hoạch.

Thứ tư, 11/07/2018 - 08:23

Vùng áp thấp gây mưa giông diện rộng trên Biển Đông
Vùng áp thấp gây mưa giông diện rộng trên Biển Đông

(Dân trí) - Do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới nối với vùng thấp kết hợp với gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh nên trong ngày và đêm nay (11/7), khu vực bắc Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Hoàng Sa); khu vực giữa và Nam biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Trường Sa), vùng biển từ Bình Thuận đến Cà Mau, Cà Mau đến Kiên Giang và vịnh Thái Lan tiếp tục có mưa giông mạnh.

Thứ tư, 11/07/2018 - 07:00

Cứu 9 thuyền viên bị chìm tàu trên vùng biển Cà Mau
Cứu 9 thuyền viên bị chìm tàu trên vùng biển Cà Mau

(Dân trí) - Ngày 10/7, tin từ Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Cà Mau cho biết, lực lượng chức năng tỉnh này vừa cứu được 9 thuyền viên của một tàu cá bị chìm trên vùng biển Cà Mau.

Thứ tư, 11/07/2018 - 05:00

Sở xảy ra vụ bổ nhiệm "bừa": 24 cuộc thanh tra không phát hiện tham nhũng
Sở xảy ra vụ bổ nhiệm "bừa": 24 cuộc thanh tra không phát hiện tham nhũng

(Dân trí) - Qua 5 năm thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát về thanh tra vụ việc, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, phức tạp, tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thanh Hóa không phát hiện vụ việc tham nhũng nào...

Thứ tư, 11/07/2018 - 02:00

Xuất hiện vùng áp thấp trên Biển Đông
Xuất hiện vùng áp thấp trên Biển Đông

(Dân trí) - Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, ngày 10/7, trên dải hội tụ nhiệt đới đã hình thành một vùng áp thấp. Vị trí trung tâm vùng áp thấp (lúc 15h) ở ngay trên vùng biển phía Bắc quần đảo Hoàng Sa.

Thứ tư, 11/07/2018 - 01:00

Tài xế ô tô “giả điếc” quyết không nhường đường cho xe cứu hỏa
Tài xế ô tô “giả điếc” quyết không nhường đường cho xe cứu hỏa

(Dân trí) - Dù xe chữa cháy liên tục hú còi xin đường nhưng chiếc xe ô tô đi phía trước nhất quyết không nhường đường. Sau khi bị "kìm chân" khoảng 3 - 4km, chiếc xe chữa cháy mới vượt lên được.

Thứ tư, 11/07/2018 - 12:10

Công an khám nhà ông Phạm Đình Trọng
Công an khám nhà ông Phạm Đình Trọng

(Dân trí) - Vào lúc 21h20 tối nay (10/7), lực lượng chức năng thực hiện lệnh khám xét nhà ông Phạm Đình Trọng - Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp - Bộ Thông tin và Truyền thông - tại số 31, ngõ 5 Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội. Ông Trọng bị khởi tố, bắt tạm giam do có liên quan vụ án Mobifone mua AVG.

Thứ ba, 10/07/2018 - 10:52

Nhân chứng kể vụ sập tường nhà khiến 3 người thương vong
Nhân chứng kể vụ sập tường nhà khiến 3 người thương vong

(Dân trí) - “Sau tiếng động lớn, một khối lượng gạch đá vỡ tung tóe, một tiếng hét lớn phát ra từ đống gạch vụn. Anh Đạt và anh Bình tử vong tại chỗ, còn anh Hiền bị thương nặng…” - đó là những gì nhân chứng kể lại về vụ sập tường nhà ông Nguyễn Văn Độ (SN 1967) tại xã Vĩnh Sơn, huyện Anh Sơn, Nghệ An.

Thứ ba, 10/07/2018 - 10:26

Bộ GTVT chính thức lấy lại tên trạm thu phí
Bộ GTVT chính thức lấy lại tên trạm thu phí

(Dân trí) - Tổng cục Đường bộ Việt Nam (Bộ GTVT) vừa ra văn bản yêu cầu các doanh nghiệp dự án BOT chuyển tên “trạm thu giá” thành “trạm thu phí” sử dụng dịch vụ đường bộ.

Thứ ba, 10/07/2018 - 10:22