Trước mùa lễ hội: Trở về truyền thống cũng phải cảnh giác!

Đó là ý kiến của GS.TS Nguyễn Quang Ngọc – Nguyên Viện trưởng Viện VN Học và Khoa học Phát triển – trước sự bùng nổ của lễ hội truyền thống.

Theo ông Ngọc, truyền thống có những cái tốt, những cái chuẩn mực cho đến ngày hôm nay, nhưng cũng có cái bảo thủ, lạc hậu, phản tiến bộ. Trở lại với truyền thống không phải là trở về với tất cả những gì cũ kỹ ngày xưa.

Gánh cá đi bán (Lễ hội thi trò đánh cá người tại Lễ hội cầu ngư huyện Phú Vang - TT Huế
Gánh "cá" đi bán (Lễ hội thi trò đánh "cá người" tại Lễ hội cầu ngư huyện Phú Vang - TT Huế

Ông Nguyễn Quang Ngọc cho rằng, lễ hội chính là nhu cầu của cuộc sống từ trong quá khứ cho đến tận ngày hôm nay. Đó là nhu cầu chính đáng của các làng xã trở về với cuộc sống văn hóa, cuộc sống tâm linh. Có một thời kỳ chúng ta hiểu không đúng và dẹp bỏ hết bởi quy về mê tín dị đoan. “Ai ơi mùng chín tháng tư/Không đi hội Gióng thì hư một đời”, “Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba”, “Chết bỏ con bỏ cháu/Sống không bỏ mồng sáu tháng Giêng”… Đó là cách nhắc nhở con cháu trong gia đình tham dự vào các lễ hội làng, như một truyền thống văn hóa không thể không thực hiện. Đi hội là một nhu cầu, người ta cần phải đi để được hòa mình vào trong cộng đồng, để thăng hoa với cộng đồng, quên hết cả những khó khăn đời thường. Thế thì tại làm sao chúng ta lại xóa bỏ những ngày hội đó đi?

Tuy nhiên, có người cho rằng, trở về với truyền thống là trở về với những giá trị truyền thống. Nhưng nói đến giá trị truyền thống là nói đến cái tốt, cái chuẩn mực. Trong khi đó, giá trị truyền thống có cái cũng không phải “nhất thành, bất biến”, mà ít nhiều vẫn có biến đổi trong không gian và thời gian, dưới những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể tác động. Trong điều kiện này giá trị này là chuẩn mực, nhưng trong điều kiện khác đi thì có thể sẽ không còn là chuẩn mực nữa. Có thể nó rất tốt ở điều kiện này, nhưng sang điều kiện khác nó trở thành không tốt, thậm chí có khi lại tiêu cực. Vì thế, trở lại với truyền thống cũng cần phải cảnh giác, cần phải chọn lọc cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh hiện nay.

Bên cạnh đó, trước việc hiện nay nhiều lễ hội đã được mở rộng quy mô quá mức và nhiều địa phương, hay chính cả những người dân địa phương cũng coi đó là một dịp làm ăn trong năm, ông Nguyễn Quang Ngọc cho rằng, đó là truyền thống đã bị lợi dụng, không phải phục vụ cho văn hóa mà phục vụ cho kinh tế. Trên danh nghĩa, người ta gọi là phát triển du lịch, nhưng cũng không phải là du lịch văn hóa mà thực chất đây là một kiểu kiếm tiền. Điều đáng nói là kiểu kiếm tiền này không phải cho Nhà nước, cũng không phải cho nhân dân, mà chỉ cho một số tổ chức, thậm chí là cá nhân. Người ta kiếm tiền bằng mọi cách, bằng mọi giá. Một khi văn hóa bị biến thành một phương tiện kiếm tiền thì đó là một sự phỉ bang, tàn hại và tiêu diệt văn hóa. Khôi phục một lễ hội thì hãy để cho nó trở lại với giá trị truyền thống của nó…

Nếu lễ hội vốn chỉ là của một làng, hay một số làng thôi, thì hãy cứ giữ quy mô truyền thống ấy. Tạo điều kiện cho các làng, xã khôi phục lại lễ hội, thậm chí có cải biên cho phù hợp với hoàn cảnh hiện nay, nhưng phải dựa trên cái nền, cái cốt lõi của lễ hội truyền thống của tổ tiên để lại… không tùy tiện sáng tác tác kịch bản lễ hội, càng không nên tìm kiếm một kịch bản lễ hội chung cho các làng khác nhau, các vùng khác nhau trong cả nước…

Lễ hội Đền Hùng
Lễ hội Đền Hùng
Lễ hội Cổ Loa (Đông Anh Hà Nội)
Lễ hội Cổ Loa (Đông Anh Hà Nội)
Một lễ hội đình làng miền Bắc
Một lễ hội đình làng miền Bắc
Chuẩn bị vật phẩm trước điện thờ Trường Bà cho lễ tế  (Lễ hội Trường Bà ở huyện Trà Bồng, Quảng Ngãi - một lễ hội dân gian mang dặc trưng của nhiều dân tộc khác nhau)
Chuẩn bị vật phẩm trước điện thờ Trường Bà cho lễ tế (Lễ hội Trường Bà ở huyện Trà Bồng, Quảng Ngãi - một lễ hội dân gian mang dặc trưng của nhiều dân tộc khác nhau)

Trương Hoàng (ghi)

Theo Lao Động

MỚI NHẤT
Biên tập viên VTV Thúy Hằng: Người phương Nam đón Tết Hà Nội
Biên tập viên VTV Thúy Hằng: Người phương Nam đón Tết Hà Nội

Nói giọng Nam nhưng lại là người gốc Bắc. Sinh ra ở Hà Nội, nhưng lại coi như mình chưa từng ăn Tết ở Hà Nội, BTV Thúy Hằng của bản tin Thời sự 19h trên VTV chia sẻ với Thể thao & Văn hóa về cái việc mà cô cho rằng là đặc biệt: Đón tết ở Hà Nội.

Thứ tư, 10/02/2016 - 07:47

NSND Lê Khanh: Năm tháng đã qua, một thời kí ức
NSND Lê Khanh: Năm tháng đã qua, một thời kí ức

Nói đến người Hà Nội mặc áo dài đẹp, cốt cách thanh tao, phong thái nhẹ nhàng, khí chất thanh lịch rất riêng được hun đúc từ nhiều đời đặc trưng cho phụ nữ thủ đô, người ta sẽ nghĩ ngay tới NSND Lê Khanh.

Thứ tư, 10/02/2016 - 02:10

Cả nhà “nghiện” bài chòi giữa đảo Cù Lao Xanh
Cả nhà “nghiện” bài chòi giữa đảo Cù Lao Xanh

(Dân trí) - Giữa mênh mông sóng biển, mỗi khi chiều tà, tiếng hô bài chòi lại phát ra từ ngôi nhà nhỏ của ông Trần Hữu Phước (xã Nhơn Châu, TP Quy Nhơn, Bình Định) vang vọng giữa cả làng chài trên đảo Cù Lao Xanh.

Thứ tư, 10/02/2016 - 02:04

Bánh a quát - chiếc bánh tình yêu của người Tà Ôi
Bánh a quát - chiếc bánh tình yêu của người Tà Ôi

(Dân trí) - Tôi ví a quát là chiếc bánh tình yêu của người Tà Ôi là bởi món bánh này không thể thiếu đối với những cô gái trên dãy Trường Sơn hùng vĩ khi về nhà chồng. Mỗi cô gái đều tự tay làm những cặp bánh a quát với tất cả sự cần mẫn, chăm chút cho ngày vui của mình.

Thứ tư, 10/02/2016 - 11:00

Vua Nguyễn tại Huế tổ chức lễ nghi, yến tiệc gì trong dịp Tết? (Kỳ 1)
Vua Nguyễn tại Huế tổ chức lễ nghi, yến tiệc gì trong dịp Tết? (Kỳ 1)

(Dân trí) - Vua Nguyễn trong thời kỳ phong kiến cuối cùng trị vì tại Huế, vào dịp lễ Tết thường hay vui chơi những gì? Đó là một vấn đề thú vị được chúng tôi giới thiệu đến quý độc giả báo Dân trí nhân dịp Xuân Bính Thân 2016.

Thứ tư, 10/02/2016 - 08:45

Đầu năm kể chuyện người viết Giao hưởng Thơ Kiều
Đầu năm kể chuyện người viết Giao hưởng Thơ Kiều

(Dân trí) - Cuối năm 2014, khi sang Varsava - thủ đô Ba Lan tôi may mắn được gặp nhạc sỹ Đặng Hồng Anh. Trong cái rét đêm cuối năm của châu Âu, người phụ nữ Hà nội lớn lên ở cái phố Tô Tịch sát nách Hồ Gươm chậm rãi kể chuyện.

Thứ tư, 10/02/2016 - 06:00

Bố con Trọng Tấn diện đồng phục đi đuổi vịt đầu năm mới
Bố con Trọng Tấn diện đồng phục đi đuổi vịt đầu năm mới

(Dân trí) - Dù được nhiều người tôn vinh “ông hoàng nhạc đỏ” nhưng Trọng Tấn lại có cuộc sống rất giản dị. Tết hàng năm, dù bận rộn đến mấy anh cũng cùng gia đình nhỏ của mình về quê đón Tết với gia đình lớn và họ hàng.

Thứ tư, 10/02/2016 - 01:00

Táo Quân 2016 chưa ngớt lời khen đã gây nhiều tranh cãi
Táo Quân 2016 chưa ngớt lời khen đã gây nhiều tranh cãi

(Dân trí) - Ngay khi chương trình Táo Quân vừa phát sóng vào tối 30 Tết, trên mạng xã hội đã xuất hiện rất nhiều lời khen ngợi dành cho chương trình này.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:31

Lòng trung thực nhận được phần thưởng bằng… vàng
Lòng trung thực nhận được phần thưởng bằng… vàng

(Dân trí) - Bằng một vận may hiếm có và lòng trung thực khó tìm, cô gái 16 tuổi đã nhận được phần thưởng xứng đáng bằng vàng ròng.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:00

Người phụ nữ Tà ôi mang “xưởng dệt” trên vai đưa Zèng ra Thế giới
Người phụ nữ Tà ôi mang “xưởng dệt” trên vai đưa Zèng ra Thế giới

(Dân trí) - Hồ Thị Hợp kín đáo, ít nói, ít cười nhưng rất quyết tâm và bền bỉ khi thưc hiện kế hoạch đã đặt ra. Niềm tự hào về nghề dệt Zèng luôn đi với trăn trở, thúc đẩy chị lặn lội tìm cho được nguyên liệu phù hợp và mẫu mã có tầm sâu ý nghĩa văn hoá dân tộc nhằm giới thiệu với bạn bè thế giới...

Thứ ba, 09/02/2016 - 11:00

Nghệ sĩ tản mạn về năm khỉ
Nghệ sĩ tản mạn về năm khỉ

(Dân trí) - Đầu xuân 2016, PV Dân trí đã kịp ghi lại cảm xúc của giới văn nghệ sĩ khi tản mạn về năm khỉ.

Thứ ba, 09/02/2016 - 10:00

Ngày đầu năm mới, du xuân xin lộc Bà Chúa Thượng Ngàn
Ngày đầu năm mới, du xuân xin lộc Bà Chúa Thượng Ngàn

(Dân trí) - Mùng 1 Tết Bính Thân, hàng nghìn người dân và du khách thập phương đã hành hương về đền Cửa Đạt, xã Xuân Mỹ, huyện Thường Xuân để du xuân và xin lộc Bà Chúa Thượng Ngàn...

Thứ ba, 09/02/2016 - 08:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Nỗi niềm ngày Tết của hai “quý ông” độc thân Minh Quân, Lê Anh
Nỗi niềm ngày Tết của hai “quý ông” độc thân Minh Quân, Lê Anh

(Dân trí) - Được xem là hai quý ông độc thân vui tính của làng showbiz miền Bắc, ca sỹ Minh Quân và MC Trịnh Lê Anh đã có những chia sẻ rất riêng về ngày Tết. Và nếu ca sỹ Minh Quân muốn dành ngày Tết để đi chơi hội thì MC Trịnh Lê Anh lại ở nhà để hoàn thành việc viết luận án.

Thứ ba, 09/02/2016 - 02:00

Bình Định: Mùng 1 Tết đi hội Chợ Gò cầu may
Bình Định: Mùng 1 Tết đi hội Chợ Gò cầu may

(Dân trí) - Chẳng biết phiên chợ Gò họp từ thời nào nhưng hàng trăm năm nay, đúng mùng 1 Tết người dân lân cận huyện Tuy Phước (tỉnh Bình Định) lại nô nức trẩy hội đầu xuân để mua lộc, cầu may mắn ngày đầu năm mới.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:00

Cô gái Việt tham gia phim bom tấn
Cô gái Việt tham gia phim bom tấn

Cô gái ấy là ai mà được ghi tên trong ê-kíp làm phim “bom tấn” Mỹ đang “làm mưa làm gió” và “càn quét” các phòng vé trên khắp thế giới.

Thứ hai, 08/02/2016 - 03:20

Những quan niệm kiêng kỵ trong ngày đầu năm mới
Những quan niệm kiêng kỵ trong ngày đầu năm mới

(Dân trí) - Theo quan niệm, thói quen của một số nước Á Đông trong đó có Việt Nam, để mang lại may mắn trong năm mới, một số điều dưới đây nên và không nên làm trong ngày mồng 1 Tết.

Thứ hai, 08/02/2016 - 12:36

Những nét xưa còn sót lại ở “làng cổ đẹp nhất Việt Nam”
Những nét xưa còn sót lại ở “làng cổ đẹp nhất Việt Nam”

(Dân trí) - Được mệnh danh là một trong những làng cổ đẹp nhất Việt Nam, nhưng đến nay, làng cổ Đông Sơn đang bị chi phối bởi quá trình đô thị hóa, cùng với thời gian đã làm phai nhạt những nét đặc sắc nơi ngôi làng cổ nổi tiếng này...

Thứ hai, 08/02/2016 - 09:50

Đạo diễn Đỗ Thanh Hải chia sẻ về những áp lực khi làm Táo Quân 2016
Đạo diễn Đỗ Thanh Hải chia sẻ về những áp lực khi làm Táo Quân 2016

(Dân trí) - Táo Quân 2016 đã được phát sóng chính thức vào tối qua (7/2) trên sóng VTV sau những mong chờ của khán giả. Tuy nhiên, ít ai biết được để có được chương trình Táo Quân nhiều sự bất ngờ và thú vị như đã phát, êkíp thực hiện đã vấp phải những áp lực gì.

Thứ hai, 08/02/2016 - 09:37

"Ngọc Hoàng" Quốc Khánh cùng các Táo chúc mừng năm mới báo Dân Trí
"Ngọc Hoàng" Quốc Khánh cùng các Táo chúc mừng năm mới báo Dân Trí

(Dân trí) - Nhân dịp Tết Bính Thân, "Ngọc Hoàng" Quốc Khánh cùng các Táo Xã hội - Chí Trung, Táo Giáo dục - Vân Dung, Táo Tinh thần - Tự Long và Thiên Lôi - Bình Minh đã có những lời chúc tốt đẹp đến Ban biên tập và độc giả báo Dân trí.

Thứ hai, 08/02/2016 - 03:00

10 câu nói ý nghĩa cho ngày đầu năm
10 câu nói ý nghĩa cho ngày đầu năm

(Dân trí) - Những ngày đầu năm, người ta thường dành lời hay ý đẹp để gửi tới nhau. Dưới đây là những câu nói đầy ý nghĩa cho ngày đầu năm mà chúng tôi xin gửi tới quý độc giả. Kính chúc quý độc giả một năm mới vạn sự như ý!

Thứ hai, 08/02/2016 - 01:00

Táo Quân 2016 rộn ràng tiếng cười
Táo Quân 2016 rộn ràng tiếng cười

(Dân trí) - 20h tối nay (7/2) tức 29 Tết, theo thông lệ, chương trình Táo Quân 2016 đã được phát sóng để phục vụ khán giả trong đêm giao thừa. Sau hơn 2 tiếng, chương trình đã để lại những tiếng cười sâu sắc tới khán giả màn ảnh nhỏ.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 08:00

Gặp lại "cô bé giúp việc" trong phim Của để dành
Gặp lại "cô bé giúp việc" trong phim Của để dành

Bé Luyến trong phim “Của để dành” đã kết hôn và hiện là cô giáo dạy nhạc.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 04:18

Người Hàn Quốc ăn Tết cổ truyền ngày càng… “Tây” hơn
Người Hàn Quốc ăn Tết cổ truyền ngày càng… “Tây” hơn

(Dân trí) - Tết cổ truyền của người Hàn Quốc đang dần thay đổi diện mạo. Thay vì thực hiện đầy đủ các nghi lễ, phép tắc mỗi dịp Tết đến, giờ đây, người Hàn Quốc càng lúc càng giản tiện mọi lễ nghi và đề cao sự tận hưởng đích thực.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 03:00

Cuối năm, theo chân đội chiếu bóng lên vùng cao phục vụ bà con
Cuối năm, theo chân đội chiếu bóng lên vùng cao phục vụ bà con

(Dân trí) - Để mang ánh sáng văn hóa đến những bản làng hẻo lánh, xa xôi suốt mấy chục năm qua, các thành viên của Đội chiếu bóng của huyện miền núi Tây Giang đã âm thầm vượt biết bao con đường trắc trở mang phim ảnh về phục vụ bà con đồng bào vùng cao.

Chủ nhật, 07/02/2016 - 03:00