Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London

Dân trí Ngay hôm 1/12, khi “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, nghệ sỹ Thanh Phan từ London gọi điện về chia sẻ cùng tôi niềm vui của một Thanh đồng ở tận nước Anh.

Hầu đồng trong đêm chống chiến tranh phá hoại

Những năm chiến tranh chống Mỹ, tôi đưa sinh viên đi sơ tán xuống vùng Đa Cóc, Lương Quan thuộc xã Lê Lợi huyện Chí Linh, Hải Dương. Vùng quê hẻo lánh này nằm ở phía Bắc của núi Côn Sơn. Vì thấy tôi cũng biết tính toán can chi, tương xung tương khắc, võ vẽ dăm ba chữ Hán, thích thú với mấy câu đối thờ, nên các cụ trong thôn cảm tình.

Một đêm cuối năm, có cụ thì thầm: "Tối nay trên đền có hầu thánh, thầy giáo có muốn dự thì tôi dẫn lên, nhưng nhớ chỉ mình thầy thôi đấy nhé". Thú thật, lúc ấy tôi muốn tìm hiểu một vấn đề mà chỉ nghe chứ chưa bao giờ thấy, nhưng sợ nhà trường, sợ địa phương phê bình cán bộ Nhà nước mà mê tín dị đoan. Sợ thì sợ, nhưng sức hút hầu đồng giúp tôi không quản ngại rét mướt, đêm tối trèo núi xuyên rừng lên ngôi đền nhỏ trên đỉnh núi.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 1.

Thủ nhang Điện Thất Linh đang hầu đồng.

Điện thờ trong đêm lạnh được che kín không để ánh sáng lọt ra ngoài vì sợ máy bay địch phát hiện tưởng trận địa cao xạ pháo thì sẽ trút bom xuống. Trong ánh sáng mờ mờ, khói hương nghi ngút, tiếng đàn tranh dìu dặt cùng lối hát hết sức cuốn hút của cung văn làm tôi hết sức bất ngờ! Lân la tìm hiểu mới biết té ra hầu hết các con nhang đệ tử có mặt hôm ấy là từ Hải Phòng, Hải Dương, Hòn Gai, Uông Bí đến.

Là người phụ trách nhóm sinh viên văn nghệ, mỗi dịp có liên hoan với địa phương tôi chạy đôn chạy đáo mới tìm được mấy vuông vải màn nhuộm xanh nhuộm đỏ cho các em lên sân khấu, thế mà ở đây giá đồng nào, trang phục đó.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 2.

Một kỳ hầu đồng vài ba chục giá kéo dài khá lâu.

Nhìn các lớp khăn chầu, áo ngự màu sắc lộng lẫy đính kim tuyến, thêu ren rất công phu, tôi hiểu những con nhang ở đây họ đã vượt qua biết bao khó khăn để lưu giữ cũng như sắm sửa được những trang phục và lễ vật tiến cúng giữa lúc mà gạo phải tính theo gam, vải phải tính tới tấc mua bằng tem phiếu.

Thuốc lá, vị cán bộ nào có tiêu chuẩn thì tháng vài bao, đường tiêu chuẩn cán bộ cũng chỉ có vài ba lạng một tháng. Vậy mà nhìn lên bàn thờ lễ vật vẫn đầy đủ.

Tôi ngồi ở góc tối, thế nhưng khi cô ban tài, ban lộc tôi vẫn được điếu thuốc, chiếc bánh...

Tôi lại càng lạ lùng, rùng mình khi được nhìn tận mắt màn thiên lình, dùng một cây sắt để xuyên qua má rồi cắm quả cau vào mũi nhọn...

50 năm rồi... những ấn tượng của đêm hầu đồng năm ấy cứ thúc giục tôi tìm hiểu cái điều mà ngày ấy người ta gắn cho là mê tín dị đoan. Việc hầu đồng như vậy chỉ dám làm chui .

Hầu đồng trong biệt thự giữa ban ngày ở Hà Nội

Tôi có một anh bạn thân, là nhà khoa học có tiếng, từng là Tổng Giám đốc một công ty rồi lên làm cán bộ quản lý cấp ngành. Vợ anh "có duyên" sớm với cửa Thánh, bỏ "Nhà nước" ra lập công ty và lập điện thờ Thánh, hầu đồng tại gia.

Nhà anh nằm bên bờ sông Tô Lịch đoạn gần cầu Trung Hoà. Gian chính thờ điện với nhiều đồ thờ uy nghi sang trọng, đặc biệt vào dịp lễ tết có những đồ hàng mã to đẹp rực rỡ. Và có lẽ sau các lễ phải hoả thiêu các hàng mã này, nên trong nhà xây một lò đốt vàng mã khá lớn. Một buổi hầu đồng thu hút tới cả dăm bảy chục con nhang, đệ tử.

Bên cạnh gian điện chính có phòng sắp lễ, mỗi giá đồng là một lễ. Lễ bây giờ khác xa những năm tôi thấy ở trên núi Côn Sơn. Hàng vài ba chục mâm lễ toàn là rượu ngoại, bánh cao cấp, chè thuốc hảo hạng. Và, tiền để cô ban tài ban lộc không phải là những đồng tiền lẻ mệnh giá nhỏ 500, 1.000, 2.000 VND như ta thấy bà con đi lễ ở chùa ngày rằm, mồng một, mà là những xấp đầy đặn các tờ 500.000, 200.000, 100.000 và 50.000 VND.

Có lẽ tôi là khách thân tình của ông bà chủ được ngồi hàng đầu, cho nên mỗi lần ban “lộc” thì tôi thường được cô ban cho, tính sơ sơ đêm ấy cũng được vài ba triệu đồng.

Một kỳ hầu đồng vài ba chục giá kéo dài khá lâu, nên chủ điện thường bố trí cho khách ăn và có phòng phát " lộc" cho những người đến dự mang về. Thấy tôi băn khoăn về khoản kinh phí khá lớn cho một kỳ hầu đồng, ông chủ lý giải: Người hầu đồng họ tin sẽ được Thánh phù hộ cho họ ăn nên làm ra thì việc chi phí cho một buổi lễ hầu đồng dẫu có to bao nhiêu thì cũng chỉ là "lễ bạc, lòng thành" thôi, không ai tính toán hơn thiệt cả.

Thú thật, đến với những buổi hầu đồng trong nước tôi mới chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu hình thức lễ bái và thủ tục giữa người ngồi đồng với con nhang, đệ tử, và hình như vẫn láng máng là chuyện mê tín dị đoan.

Nhưng rồi, trong một lần sang London tôi hết sức ngỡ ngàng được dự một buổi hầu đồng giữa kinh thành nước Anh xa lạ.

Cựu nhân viên An ninh London thủ từ Thất Linh điện

Qua một số văn nghệ sĩ Việt Nam cũng như những sinh viên, nghiên cứu sinh ngành văn hoá ở London, tôi được gặp ca sĩ Thanh Phan - một người Anh gốc Việt. Vợ chồng ca sĩ Thanh Phan là một đôi trai tài, gái sắc ở phố cổ Hà Nội, sang định cư ở đây đã gần 40 năm.

Đến thăm nhà, anh dắt tôi ra thăm điện Thất Linh thờ Tứ phủ. Lý do nào anh đến với đạo mẫu? Anh mời tôi ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu hoa trải trước bệ thờ, nhâm nhi chén chè Thái rồi tâm sự: mấy chục năm trước, sang đây lạ nước lạ cái nhớ nhà, nhớ nước day dứt. Lúc đầu tôi tìm về với những khúc hát thân quen một thời, rồi thích dân ca, thích chầu văn... vì chầu văn hay nhắc đến các địa danh mà tôi từng theo gia đình đi lễ ngày bé.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 3.

Ca sĩ Thanh Phan và tác giả.

Thế rồi khoảng những năm đầu 1990 các đoàn văn hoá Việt Nam bắt đầu sang Anh, tôi đươc tiếp đón các nghệ sĩ hát văn hàng đầu như Thanh Ngoan, Thuý Mùi, Vân Quyền... tôi được họ "truyền nghề" rồi mua băng tự luyện, và có lẽ trong người tôi đã có sẵn căn đồng cho nên tôi xin Thánh lập điện thờ Tứ phủ.

Trước điện Thất Linh tuy không hoành tráng như những điện thờ mà tôi được thấy trong nước, nhưng anh hướng dẫn cho tôi biết các ban thờ Tam phủ: Mẫu thượng thiên áo đỏ, Mẫu thượng ngàn áo xanh, Mẫu Thoải áo trắng. Trong 36 giá đồng, khi hầu người ta thường hầu các vị thánh đã biết rõ về thần tích, cũng như vai trò của các vị Thánh đối với người trần. Thường thì khi giáng đồng phải theo thứ tự từ Thánh Mẫu đến hàng quan, hàng chầu, hàng ông Hoàng, hàng Cô, hàng Cậu…

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 4.

Ca sĩ Thanh Phan và các văn nghệ sĩ.

Điều làm tôi hết sức lý thú khi nghe anh lý giải các vị Thánh giáng đó là các vị Thánh thuần Việt có công đánh giặc giữ nước từ đời Bà Trưng là hai nữ tướng Lê Chân, Bát Nàn, ông Hoàng Bơ (nhà Trần), ông Hoàng Bảy (nhà Lý), ông Hoàng Mười (nhà Lê), quan lớn Tuần Tranh (quan thanh tra của các triều đình) đến những danh nhân, danh thần miền xuôi, miền ngược...

Thật xúc động khi ở giữa London mà nghe nhắc tới ông Hoàng Bẩy Bảo Hà, ông Hoàng Mười Nghệ An, cô Chín Sòng Sơn, cô Bơ Hoà Bình...

Hầu đồng là một tín ngưỡng thuần Việt đã được thế giới tôn vinh là Di sản Văn hoá nhân loại... Là một người gốc Việt, ca sĩ Thanh Phan hết sức xúc động, tự hào, anh đăng ngay lên Facebook một clip anh hầu đồng khai quang cho một điện thờ mẫu mới. Anh hẹn tôi, Tết này về nước, anh sẽ đi hầu đồng ở những nơi nổi tiếng như Yên Bái, Lào Cai, Lạng Sơn, Bắc Giang và Hà Nội quê anh.

Những hình ảnh về một buổi lễ hầu đồng

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 5.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 6.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 7.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 8.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 9.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 10.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 11.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 12.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 13.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London - Ảnh 14.

Nguyễn Lương Phán

MỚI NHẤT
Cư dân mạng phát sốt với cặp song sinh… khác màu da
Cư dân mạng phát sốt với cặp song sinh… khác màu da

(Dân trí) - Câu chuyện về hai cô bé song sinh khác màu da, màu mắt hiện đang gây sốt.

Thứ sáu, 27/01/2017 - 03:25

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chúc Tết gia đình NSƯT Thanh Loan
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chúc Tết gia đình NSƯT Thanh Loan

(Dân trí) - Vào sáng 26/1 (tức 29 Tết Nguyên đán), Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cùng ông Vương Duy Biên - Thứ trưởng Bộ VHTTDL đã đến thăm chúc tết một số gia đình nghệ sỹ, trong đó có gia đình NSƯT Thanh Loan - người “để đời” với vai Ni cô Huyền Trang trong bộ phim “Biệt động Sài Gòn”.

Thứ sáu, 27/01/2017 - 03:23

Hình ảnh người dân Châu Á náo nức chuẩn bị đón Tết Đinh Dậu
Hình ảnh người dân Châu Á náo nức chuẩn bị đón Tết Đinh Dậu

(Dân trí) - Năm Bính Thân đã dần khép lại với những giờ khắc cuối cùng, người dân Châu Á đang náo nức, gấp gáp hoàn tất những công việc còn dang dở để chuẩn bị đón năm mới Đinh Dậu đã đến trước thềm.

Thứ sáu, 27/01/2017 - 08:00

Tết này, nhóm Con gái đi “du hí”…
Tết này, nhóm Con gái đi “du hí”…

(Dân trí) - Cả Xuân Nhị, Hằng Nga, Ánh Tuyết đã lên lịch cùng gia đình, bạn bè đi du lịch nước ngoài dịp Tết Nguyên Đán. 3 nữ ca sĩ cũng trải lòng về những khoảnh khắc đón Xuân đáng nhớ…

Thứ sáu, 27/01/2017 - 08:00

Khám phá Tết Huế xưa và nay
Khám phá Tết Huế xưa và nay

(Dân trí) - Ngày 23/1, Bảo tàng Văn hóa Huế đã phối hợp cùng Hội nhiếp ảnh TT-Huế tổ chức triển lãm ảnh với chủ đề “Huế - Sắc màu thời gian” tại 25 Lê Lợi, TP Huế.

Thứ sáu, 27/01/2017 - 06:50

Bí ẩn những chiếc giếng cổ không bao giờ cạn nước ở Vĩnh Phúc
Bí ẩn những chiếc giếng cổ không bao giờ cạn nước ở Vĩnh Phúc

(Dân trí) - Đã từng có rất nhiều câu chuyện mang màu sắc huyền thoại phủ lên những chiếc giếng cổ nằm rải rác ở làng cổ Bá Hạ (xã Bá Hiến, Bình Xuyên, Vĩnh Phúc). Tuy nhiên, cho đến nay, những chiếc giếng cổ này vẫn mang trong mình nhiều bí ẩn không ai ngờ tới.

Thứ sáu, 27/01/2017 - 06:00

Cuộc đời thăng trầm của “công chúa pop” Britney Spears lên phim
Cuộc đời thăng trầm của “công chúa pop” Britney Spears lên phim

(Dân trí) - Bộ phim khai thác cả những giai đoạn thăng hoa và những giai đoạn trượt dốc trong cuộc đời Britney Spears.

Thứ sáu, 27/01/2017 - 02:01

Rộn ràng nghệ sĩ ra MV nhạc xuân
Rộn ràng nghệ sĩ ra MV nhạc xuân

(Dân trí) - Trước thềm năm mới, giữa khung cảnh mùa xuân rét ngọt, thơ mộng, các ca sĩ như Hoàng Tùng, Thành Lê, Ngọc Anh…ra mắt MV nhạc xuân với nhiều cung bậc cảm xúc.

Thứ năm, 26/01/2017 - 02:28

Siết chặt các hoạt động mê tín dị đoan trong các lễ hội đầu năm
Siết chặt các hoạt động mê tín dị đoan trong các lễ hội đầu năm

(Dân trí) - Bộ VHTTDL cùng các Sở VHTTDL các tỉnh sẽ thường xuyên thanh kiểm tra các khu di tích để kiểm tra công tác tổ chức lễ hội đầu năm Đinh Dậu. Theo đó, Bộ chủ trương xiết chặt các hoạt động mê tín dị đoan và lễ hội phản cảm.

Thứ năm, 26/01/2017 - 11:50

Hollywood rúng động vì kết cục buồn thảm của một diễn viên trẻ
Hollywood rúng động vì kết cục buồn thảm của một diễn viên trẻ

(Dân trí) - Một nam diễn viên trẻ đang tìm kiếm cơ hội ở kinh đô điện ảnh đã vừa qua đời trong một vụ việc gây chấn động Hollywood.

Thứ năm, 26/01/2017 - 11:22

NSND Như Quỳnh kể chuyện đám cưới nghẽn phố cổ
NSND Như Quỳnh kể chuyện đám cưới nghẽn phố cổ

Đám cưới của “Ngọc nữ màn ảnh Việt” một thời, NSND Như Quỳnh từng khiến phố Hàng Đào tắc nghẽn không phải vì độ giàu sang mà do sự nổi tiếng cùng những nét độc đáo một thời.

Thứ năm, 26/01/2017 - 07:05

Lựa chọn địa điểm vui chơi để Tết trọn vẹn bên gia đình
Lựa chọn địa điểm vui chơi để Tết trọn vẹn bên gia đình

Tết này bạn đã biết đi đâu để vừa gần, vui, rẻ mà lại phù hợp với cả gia đình nhiều thế hệ hay chưa? Tết này hãy tới Bao Son Garden Festival 2017 để người già thì hướng về nguồn cội, phong cảnh hữu tình, người trẻ lại được sôi động với hoạt động náo nhiệt của lễ hội…

Thứ năm, 26/01/2017 - 03:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Vị khách đặc biệt của gia đình Á hậu Trịnh Kim Chi trong ngày cuối năm
Vị khách đặc biệt của gia đình Á hậu Trịnh Kim Chi trong ngày cuối năm

(Dân trí) - Trong không khí chuẩn bị đón Tết trong những ngày cuối năm, Á hậu Trịnh Kim Chi ngoài việc chuẩn bị đón năm mới cùng gia đình, cô còn vinh dự khi được hướng dẫn bà Mary Etta Tarnowka - Tổng lãnh sự Mỹ tại TPHCM gói bánh chưng truyền thống của người Việt.

Thứ năm, 26/01/2017 - 12:18

Ngừng xuất bản sách ngôn tình, xuất bản phẩm có nội dung thô tục
Ngừng xuất bản sách ngôn tình, xuất bản phẩm có nội dung thô tục

(Dân trí) - Cục Xuất bản, In và Phát hành yêu cầu các nhà xuất bản phải kiên quyết loại bỏ những xuất bản phẩm có nội dung thô tục, phản cảm, không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam.

Thứ tư, 25/01/2017 - 06:22

Khoảnh khắc cầu hôn kỳ diệu nhất dưới dải Ngân Hà
Khoảnh khắc cầu hôn kỳ diệu nhất dưới dải Ngân Hà

(Dân trí) - Bức ảnh dưới đây được mệnh danh là khoảnh khắc cầu hôn kỳ diệu nhất khi sự cam kết gắn bó của tình yêu đôi lứa được dải Ngân Hà trở thành chứng nhân.

Thứ tư, 25/01/2017 - 05:59

“Truyện cổ tích” - một cách tỏ tình độc đáo
“Truyện cổ tích” - một cách tỏ tình độc đáo

(Dân trí) - Trong nghiệp chướng “Trời bắt làm thi sĩ”, Nguyễn Bính đã để lại cho kho báu văn học Việt Nam nhiều bài thơ tình nổi tiếng được lưu truyền rộng rãi trong dân gian. Đó như là “Mưa xuân”, “Chân quê”, “Người hàng xóm”, “Cô lái đò”, “ Tương tư”, “Cô hái mơ”, “Hoa với rượu”, “Một trời quan tái”...Trong số đó, “Truyện cổ tích” là một phong cách thơ tài hoa, một lối tỏ tình độc đáo

Thứ tư, 25/01/2017 - 05:06

Ngắm đường hoa Nguyễn Huệ rực rỡ trước giờ khai hội
Ngắm đường hoa Nguyễn Huệ rực rỡ trước giờ khai hội

Chỉ còn ít giờ nữa, đường hoa Nguyễn Huệ sẽ chính thức khai mạc đón khách tham quan. Chiều 28 Tết, các công đoạn hoàn thiện cuối cùng đang được gấp rút thực hiện nhằm mang đến một không gian nghệ thuật đặc sắc, mới lạ cho khách du xuân khi đến với đường hoa Tết đã có 14 năm truyền thống.

Thứ tư, 25/01/2017 - 01:58

Cảm động bộ ảnh “Di sản quý giá” của Việt Nam
Cảm động bộ ảnh “Di sản quý giá” của Việt Nam

(Dân trí) - Bộ ảnh “Di sản quý giá” được thực hiện bởi một nhiếp ảnh gia người nước ngoài - Rehahn, người dành nhiều tình cảm với di sản văn hóa truyền thống của 54 dân tộc Việt Nam. Rehahn đã thực hiện một cuộc hành trình 10 năm để đến với các bản làng xa xôi nhất…

Thứ tư, 25/01/2017 - 11:39

Nguyễn Bính - người “xuất khẩu thành thơ”…
Nguyễn Bính - người “xuất khẩu thành thơ”…

Mỗi lần về quê, qua núi Trang Nghiêm (tên thường gọi là Núi Ngăm), tôi lại nhớ đến nhà thơ Nguyễn Bính, “nhà thơ làng quê” nổi tiếng có một số bài thơ nhắc đến ngọn núi này. Làng quê ông ở cạnh làng tôi. Ông là bạn học và chơi thân với bố tôi. Tôi vẫn gọi là “bác Bính” vì bác Bính hơn bố tôi một tuổi.

Thứ tư, 25/01/2017 - 11:34

Thăm “vương quốc” nuôi gà bán Tết ở xứ dừa
Thăm “vương quốc” nuôi gà bán Tết ở xứ dừa

(Dân trí) - Mấy chục năm trước, vùng đất Bến Tre nức tiếng khắp Nam Bộ với những chú gà chiến “đánh đâu thắng đó”, thú chơi gà trong dịp Tết từ xưa được xem như một trò chơi dân gian không thể thiếu. Ngày nay, nghề nuôi gà vẫn được người dân nơi đây duy trì dù đã trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử.

Thứ tư, 25/01/2017 - 11:00

Con gái ông Obama sẽ làm gì trong một năm sắp tới?
Con gái ông Obama sẽ làm gì trong một năm sắp tới?

(Dân trí) - Con gái lớn của ông Obama - Malia - đã tốt nghiệp trung học. Trong một năm sắp tới, cô gái trẻ chưa vội bước chân vào cánh cửa Đại học mà sẽ dành để trải nghiệm cuộc sống. Kế hoạch mới nhất của Malia đã vừa được hé lộ.

Thứ tư, 25/01/2017 - 10:00

Xem gà Đinh Dậu đậu nóc dinh
Xem gà Đinh Dậu đậu nóc dinh

(Dân trí) - Triển lãm tranh với chủ đề “Gà Đinh Đậu đậu nóc dinh” nhằm mừng xuân Đinh Dậu 2017 đang được diễn ra tại Huế, thu hút nhiều người đến thưởng thức.

Thứ tư, 25/01/2017 - 09:45

Phim đầu tiên của năm 2017 cán mốc doanh số một tỷ đô la Mỹ
Phim đầu tiên của năm 2017 cán mốc doanh số một tỷ đô la Mỹ

(Dân trí) - Điện ảnh 2017 được dự đoán tiếp tục chứng kiến một năm thăng hoa “không tưởng”, tiếp nối hai năm đại thắng 2015-2016. Quả vậy, ngay từ đầu năm đã có tín hiệu cho 12 tháng “ăn nên làm ra” của giới cine.

Thứ tư, 25/01/2017 - 02:00

MV xẩm “Tương tư” lay động khán giả Hà Thành
MV xẩm “Tương tư” lay động khán giả Hà Thành

(Dân trí) - Bài xẩm dựa trên lời thơ đậm chất thôn quê đã từng rất phổ biến ở Hà Nội chính là lý do để khi lồng điệu, các nghệ sĩ nhóm Xẩm Hà Thành chọn Tàu điện vừa trữ tình, dễ nghe lại đậm chất 36 phố phường…

Thứ tư, 25/01/2017 - 01:06