“Nên bỏ hình phạt tử hình đối với tội tham ô tài sản”?

Trao đổi với PLVN về bản án tử hình TAND TP. Hồ Chí Minh đã tuyên phạt gần đây đối với hai bị cáo trong vụ tham nhũng xảy ra tại Công ty Cho thuê Tài chính II thuộc Ngân hàng NN&PTNT Việt Nam, TS. LS. Trịnh Văn Quyết thẳng thắn đề nghị: Quốc hội nên xem xét bỏ hình phạt tử hình trong các tội phạm có liên quan đến kinh tế.

Tử hình là tước đi tính mạng, tước bỏ quyền được sống của người bị kết án – quyền con người thiêng liêng nhất. Nói như vậy để thấy đây là hình phạt rất đặc biệt, và do vậy chỉ được phép áp dụng trong trường hợp rất đặc biệt mà thôi.

Về nguyên tắc, hình phạt đặc biệt nghiêm khắc này chỉ áp dụng trong trường hợp Nhà nước phải loại bỏ hoàn toàn người phạm tội ra khỏi xã hội vì lợi ích chung của cộng đồng. Câu chuyện là phải đánh giá được thỏa đáng trường hợp nào Nhà nước phải, mà tôi muốn nhấn mạnh là “phải” chứ không phải là “nên”, tức không còn cách nào khác, loại bỏ người phạm tội đó ra khỏi xã hội”, Luật sư Trịnh Văn Quyết nói.
Luật sư Trịnh Văn Quyết trả lời PV
Luật sư Trịnh Văn Quyết trả lời PV
 
Thưa luật sư, đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với tội tham ô tài sản của ông trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chống tham ô, tham nhũng có vẻ là ý kiến “gây sốc” thì phải, vì sao ông đưa ra quan điểm này?

Qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung, Bộ luật Hình sự đã rút từ 44 (năm 1985) xuống còn 22 trường hợp “rất đặc biệt” mà người phạm tội có thể bị áp dụng hình phạt tử hình. Hai mươi hai trường hợp này được chia thành sáu nhóm: Nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia như tội phản bội tổ quốc, tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, tội gián điệp; nhóm tội phạm xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe như tội giết người, tội hiếp dâm trẻ em; nhóm tội xâm phạm đến sở hữu như tội cướp tài sản; nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế như tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh; nhóm tội phạm về ma túy như tội sản xuất trái phép chất ma túy, tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy; nhóm tội phạm về chức vụ như tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ.
 
Việc sửa đổi theo hướng giảm những tội có hình phạt tử hình thể hiện sự thay đổi trong nhìn nhận của các cơ quan lập pháp về mức độ, tính chất nguy hiểm của các hành vi phạm tội. Việc sửa đổi giảm bớt tội có hình phạt tử hình cũng hoàn toàn phù hợp với xu thế chung của thế giới, thể hiện sự coi trọng quyền được sống của con người hơn.

Mặc dù đã co gọn các trường hợp được coi là “rất đặc biệt” như vậy, tôi vẫn cho rằng cần tiếp tục co gọn hơn nữa. Cần phải có sự phân biệt, nhìn nhận rõ ràng hơn về lúc nào thì thực sự “phải” loại bỏ tính mạng, tước đi quyền thiêng liêng nhất của một con người và lúc nào thì “phải” dành cho người phạm tội một cơ hội được sống, cải tạo và rồi có thể trở về với cuộc sống bình thường của mình, cống hiến và đóng góp lại cho xã hội.

Tôi cho rằng đối với một số tội danh có liên quan đến kinh tế, nhà nước không nhất thiết phải loại bỏ người phạm tội ra khỏi xã hội. Nói đến tội danh liên quan đến kinh tế, tôi không chỉ muốn đề cập đến các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế như tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh, mà đến cả các tội phạm về chức vụ như tội tham ô, tội nhận hối lộ. Nhiều tội danh khác cũng không nhất thiết phải sử dụng hình phạt tử hình. Chẳng hạn như tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước CHXHCN Việt Nam quy định tại Điều 85 Bộ luật Hình sự, tước đi quyền được sống của người phá hoại tài sản có đáng không.

Thực tế thì có nhiều ý kiến trái chiều với quan điểm của ông?

Có lẽ tôi đang đi ngược lại dư luận khi nói ra quan điểm không ủng hộ việc áp dụng hình phạt tử hình đối với những cá nhân phạm tội tham ô, nhận hối lộ. Tôi hiểu mọi người đang rất phẫn nộ với tệ nạn tham ô, tham nhũng và Đảng và Nhà nước ta cũng đã và đang nghĩ trăm phương ngàn kế để xử lý quốc nạn này.
Tuy vậy, tôi vẫn cho rằng không nên áp dụng hình phạt tử hình đối với các tội này.

 
Trước hết cần phải khẳng định rằng không phải cứ tử hình mới tạo đủ sức răn đe. Nhiều nghiên cứu và khảo sát ở nhiều nước trên thế giới thực hiện bởi Liên hợp quốc và các nhà nghiên cứu nổi tiếng như Thorsten Sellin đã cho thấy không có bằng chứng khoa học về mối liên hệ giữa hình phạt từ hình và giảm tỷ lệ phạm tội. Khoa học tâm lý tội phạm học cũng đã chỉ ra rằng người phạm tội không tin rằng mình sẽ bị truy tố khi thực hiện hành vi phạm tội và họ cũng chẳng tỏ ra sợ sệt khi chưa có súng dí vào đầu tử hình. Ở Việt Nam cũng vậy, Bộ luật Hình sự đã quy định tử hình rồi đấy và trên thực tế cũng đã kết án tử hình nhiều người rồi nhưng tệ nạn tham nhũng có giảm đi đâu. Phản ánh của doanh nghiệp cho thấy tình trạng này vẫn diễn ra thường xuyên, thậm chí còn công khai. Thế mới có chuyện nhiều người bị bắt quả tang nhận hối lộ, nhiều quan chức bị ghi âm công khai yêu cầu hối lộ.
 
Nếu bỏ hình phạt tử hình, rất có thể tham nhũng, tham ô sẽ gia tăng. Theo ông có giải pháp nào để bỏ hình phạt tử hình nhưng vẫn xử lý nghiêm minh được hành vi tham ô, tham nhũng?

 
Tôi cho rằng chúng ta cần phải xem xét gốc của vấn đề tham nhũng là gì. Theo tôi đó là do cơ chế hiện tại của chúng ta. Pháp luật không chặt chẽ, thực thi thì không nghiêm, tạo ra nhiều kẽ hở cho người có chức vụ quyền hạn tham ô tham nhũng. Vấn đề cần làm không phải là đi tử hình người lợi dụng hiểu biết và lợi dụng cơ chế để tham ô tham nhũng mà phải làm tốt cái khâu hoàn thiện thể chế, cơ chế đó.

 
Yếu tố chủ thể và động cơ phạm tội cũng là một lý do mà tôi không ủng hộ quy định hình phạt tử hình đối với các tội này. Chủ thể của tội tham ô, nhận hối lộ thường là những người có hiểu biết, có trình độ, có lý trí rõ ràng. Họ vì một động cơ tiền bạc mà phạm tội chứ không phải vì động cơ đê hèn mất hẳn nhân tính như giết người hay hiếp dâm trẻ em. Cho dù tham ô đến hàng trăm tỷ đồng đi nữa thì họ cũng vẫn còn là con người và chúng ta không nên tước đoạt đi quyền được sống của họ. Nên tạo cơ hội cho họ để họ cải tạo tốt, thay đổi nhận thức để trở thành người có ích cho xã hội, đóng góp và công hiến trở lại. Đây cũng là cơ hội để nhà nước có thể thu hồi lại các khoản đã bị người phạm tội tham ô.

Các tội phạm kinh tế khác hẳn với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe như giết người hay hiếp dâm trẻ em. Phạm tội giết người hay hiếp dâm trẻ em thể hiện sự nguy hiểm đặc biệt, người phạm tội mất nhân tính rồi.
Cuối cùng, cần phải thẳng thắn nhìn vào lực lượng thực thi pháp luật hiện nay. Các vụ án kinh tế thường rất phức tạp, đòi hỏi những người tiến hành tố tụng phải có những trình độ nhất định, phải có hiểu biết sâu về lĩnh vực kinh tế xảy ra tội phạm. Đội ngũ cán bộ các ngành tư pháp hiện nay tôi e sẽ dẫn đến khả năng kết án sai. Tù sai thì còn có thể khắc phục được chứ tử hình sai thì không còn cách cứu vãn rồi.
Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi thú vị này!
Theo Pháp luật Việt Nam
MỚI NHẤT
25 lao động nhà máy xử lý nước thải “bơ vơ”?
25 lao động nhà máy xử lý nước thải “bơ vơ”?

(Dân trí) - Sau khi được Công ty cổ phần quản lý và phát triển hạ tầng đô thị Vinh tuyển dụng, điều chỉnh để chuẩn bị cho việc vận hành nhà máy xử lý nước thải, 25 lao động đang phải “bơ vơ” vì vướng mắc trong chuyển giao nhà máy đi vào hoạt động.

Thứ hai, 06/01/2014 - 06:00

Ngang nhiên rào đường dân sinh, lấn chiếm đất
Ngang nhiên rào đường dân sinh, lấn chiếm đất

(Dân trí) - Ông Đinh Văn Nông, ở Tiểu khu Tam Đồng, thị trấn Đồng Lê, huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình) - nguyên là một Thiếu tá Công an huyện, tuy nhiên khi về hưu ông đã ngang nhiên rào bịt đường dân sinh, lấn chiếm đất.

Thứ bảy, 04/01/2014 - 07:00

Cần xem xét xử lý hình sự việc xây cổng chiếm lối chung, "giam lỏng" nhiều hộ dân
Cần xem xét xử lý hình sự việc xây cổng chiếm lối chung, "giam lỏng" nhiều hộ dân

(Dân trí) - Hành vi ngang nhiên xây cổng chiếm ngõ chung, "giam lỏng" nhiều người dân trong ngõ của gia đình ông Đinh Văn Tuân tại Phú Diễn - Từ Liêm (Hà Nội) là vi phạm pháp luật và cần xem xét xử lý trách nhiệm hình sự", luật sư Vi Văn Diện phân tích.

Thứ sáu, 03/01/2014 - 06:30

Đã bị tắc đường, nhà xe lại tắc trách
Đã bị tắc đường, nhà xe lại tắc trách

(Dân trí) - Sau sự việc bị tắc đường hàng chục km trên QL 1A kéo dài qua hai tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa tối ngày 27/12/2013, đã có một số hành khách phản ảnh sự tắc trách của nhà xe Văn Minh thuộc Cty du lịch Văn Minh.

Thứ sáu, 03/01/2014 - 06:01

Nhận quyết định ''cưỡng chế'', chủ đất khai hoang kêu cứu
Nhận quyết định ''cưỡng chế'', chủ đất khai hoang kêu cứu

(Dân trí) - Cho rằng UBND xã Kim Lũ - Sóc Sơn - Hà Nội ra quyết định “… Buộc khôi phục tình trạng ban đầu trong sử dụng đất đai” thiếu khách quan, ông Lê Văn Vang, chủ hộ khai hoang đất hàng chục năm tá hỏa gửi đơn kêu cứu.

Thứ năm, 02/01/2014 - 08:00

Ban quản trị vô trách nhiệm, đồng loạt cư dân rơi vào cảnh khốn đốn
Ban quản trị vô trách nhiệm, đồng loạt cư dân rơi vào cảnh khốn đốn

(Dân trí) - Chưa có quyết định bãi miễn của quận Long Biên, Ban Quản trị cụm chung cư CT18 Việt Hưng đã không ký hợp đồng với đơn vị cung ứng dịch vụ khiến cuộc sống của hàng ngàn người bị đảo lộn do không có nước, điện công cộng, phải tự bảo quản tài sản.

Thứ năm, 02/01/2014 - 03:10

Xót cảnh bấn cùng của gia đình liệt sĩ bị chính quyền lấy đất
Xót cảnh bấn cùng của gia đình liệt sĩ bị chính quyền lấy đất

(Dân trí) - Kể từ khi bị chính quyền thu hồi nhà và đất không đền bù tiền đất, bố trí tái định canh, định cư khiến gia đình ông A như rơi vào ngõ cụt. Bà Ký bị bệnh tim hành hạ triền miên, con trai bị tai nạn lao động, khó khăn chồng chất khó khăn…

Thứ năm, 02/01/2014 - 07:21

Bùng nhùng chuyện hộ nghèo ở Trù Sơn
Bùng nhùng chuyện hộ nghèo ở Trù Sơn

(Dân trí) - Ở vào thế chẳng đặng đừng người ta mới đành chịu cho người khác đưa mình vào danh sách hộ nghèo. Vậy mà việc xét hộ nghèo vừa qua tại Trù Sơn - Đô Lương (Nghệ An), cái việc đáng lẽ chẳng ai dám nói lớn ấy lại bùng nhùng bao nhiêu điều đáng nói.

Thứ năm, 02/01/2014 - 07:07

Công an huyện Từ Liêm cần khẩn trương trưng cầu định giá tài sản bị hủy hoại
Công an huyện Từ Liêm cần khẩn trương trưng cầu định giá tài sản bị hủy hoại

(Dân trí) - Vụ công nhiên đập phá tài sản nhà hàng xóm xảy ra tại Đông Ngạc -Từ Liêm - TP Hà Nội kéo dài đã gần 2 năm nhưng đang có dấu hiệu "chìm xuồng" khi Quyết định trưng cầu định giá trị tài sản của Công an huyện Từ Liêm vẫn chưa được thực thi.

Thứ tư, 01/01/2014 - 04:35

Người dân phản ứng dự án xây nhà máy xử lý chất thải trên đất "bờ xôi ruộng mật”
Người dân phản ứng dự án xây nhà máy xử lý chất thải trên đất "bờ xôi ruộng mật”

(Dân trí) - Dự án xây dựng Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt của TX Từ Sõn (Bắc Ninh) còn đang “thai nghén” đã vấp phải sự phản ứng quyết liệt từ nhiều ngýời dân do kế hoạch xây dựng trên đất "bờ xôi ruộng mật" và lo ngại nguy cõ ô nhiễm môi trường.

Thứ tư, 01/01/2014 - 07:00

Doanh nghiệp băn khoăn về mức thuế thu nhập mới
Doanh nghiệp băn khoăn về mức thuế thu nhập mới

(Dân trí) - Doanh nghiệp chúng tôi thành lập năm 2013 nhưng do chưa hoàn thiện đầu tư nhà máy nên chưa sản xuất và phát sinh doanh thu. Tới đây, chúng tôi sẽ có sản phẩm bán ra thị trường và sẽ phát sinh thu nhập. Chúng tôi phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bao nhiêu?

Thứ ba, 31/12/2013 - 01:58

Ngang nhiên xây cổng chiếm lối chung, "giam lỏng" nhiều hộ dân trong ngõ
Ngang nhiên xây cổng chiếm lối chung, "giam lỏng" nhiều hộ dân trong ngõ

(Dân trí) - Để lấn chiếm lối đi chung tại xóm Chùa - Phú Diễn - Từ Liêm (Hà Nội), gia đình ông Đinh Văn Tuân đã ngang nhiên xây cổng trái phép khiến nhiều hộ gia đình trong ngõ bỗng dưng bị...giam lỏng, bất lực "gõ cửa" kêu cứu chính quyền suốt một thời gian dài.

Thứ ba, 31/12/2013 - 01:21

ĐÁNG QUAN TÂM
Thăng trầm nghề luật sư ở Việt Nam
Thăng trầm nghề luật sư ở Việt Nam

(Dân trí) - Nghề luật sư đã xuất hiện ở Việt Nam từ rất lâu, những luật sư hành nghề đầu tiên là người có quốc tịch Pháp hoạt động ở Nam kỳ. Với Sắc lệnh ngày 30/1/1911, nhà cầm quyền Pháp đã mở rộng cho người Việt Nam không có quốc tịch Pháp được làm luật sư.

Thứ năm, 10/10/2013 - 08:38

Tư vấn luật miễn phí chào mừng ngày Luật sư 10/10
Tư vấn luật miễn phí chào mừng ngày Luật sư 10/10

(Dân trí) - Ngày 14/1/2013, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 149/QĐ-TTg chính thức lấy ngày 10/10 hàng năm là ngày truyền thống Luật sư Việt Nam. Để tôn vinh nghề, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội kết hợp tổ chức chương trình trợ giúp pháp lý miễn phí trên địa bàn.

Thứ ba, 08/10/2013 - 01:24

Bài 9: Kỳ án oan khuất của gia đình liệt sỹ: Chìm trong  “vòng xoáy” của tòa án
Bài 9: Kỳ án oan khuất của gia đình liệt sỹ: Chìm trong “vòng xoáy” của tòa án

(Dân trí) -Trong khi những gia đình liệt sỹ khác đang chuẩn bị đón ngày 27/7, thì gia đình cụ Mão lại sắp phải hầu tòa. Vụ việc của gia đình mẹ liệt sỹ này đã kéo dài 12 năm vì huyện Thanh Trì cấp sổ đỏ trái pháp luật, các cấp tòa xử "tiền hậu bất nhất".

Thứ năm, 25/07/2013 - 01:20

Loại U13 PVF khi chưa có chứng cứ khoa học là một quyết định sai lầm
Loại U13 PVF khi chưa có chứng cứ khoa học là một quyết định sai lầm

(Dân trí) - Để làm rõ những tranh luận xung quanh quyết định loại đội U13 PVF ra khỏi vòng bán kết mùa giải 2013, PV Dân trí đã có cuộc trao đổi với Luật sư Trương Anh Tú về tính pháp lý của các chứng cứ BTC đưa ra để “gạch tên” U13 PVF.

Thứ hai, 15/07/2013 - 06:47

Cần làm rõ dấu hiệu oan sai trong vụ án giết người ở Đồng Nai
Cần làm rõ dấu hiệu oan sai trong vụ án giết người ở Đồng Nai

(Dân trí) - Sau vụ án người chồng vì đứng ra bảo vệ vợ đang mang thai trước sự tấn công của hai thanh niên bị tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại TP HCM tuyên phạt mức án 14 năm tù, cộng đồng người học luật, dư luận đã cùng nhau lên tiếng.

Thứ hai, 08/07/2013 - 12:06

Cần có cơ chế đảm bảo tối đa quyền lợi cho người dân khi thu hồi đất
Cần có cơ chế đảm bảo tối đa quyền lợi cho người dân khi thu hồi đất

(Dân trí) - Để làm rõ những vấn đề liên quan chế độ hỗ trợ, bồi thường, tái định cư khi thu hồi đất phục vụ các dự án đang diễn ra nóng bỏng hiện nay, PV Dân trí đã có cuộc trao đổi với Luật sư Trịnh Văn Quyết - Tổng Giám đốc Công ty luật SMiC.

Thứ ba, 25/06/2013 - 10:20

Nhái thương hiệu Taxi có thể bị phạt tới 500 triệu đồng
Nhái thương hiệu Taxi có thể bị phạt tới 500 triệu đồng

(Dân trí) - Vừa qua vị khách người Nhật đã bị một tài xế của chiếc taxi nhái hãng xe Mai Linh lừa 650.000 đồng cho cự ly 3 km.

Thứ hai, 22/04/2013 - 12:03

Thủ tục hủy bỏ hợp đồng công chứng
Thủ tục hủy bỏ hợp đồng công chứng

(Dân trí) - Hai vợ chồng tôi đã ký hợp đồng mua bán căn hộ với bên bán để mua một căn hộ và đã được công chứng. Nhưng do 2 bên chưa thống nhất được nên hiện nay chúng tôi muốn hủy bỏ hợp đồng công chứng đó.

Thứ hai, 28/01/2013 - 02:29

Quyền chia thừa kế nhà đất
Quyền chia thừa kế nhà đất

(Dân trí) - Cách đây 10 năm, ba tôi mua đất tại Cần Thơ để xây nhà. Do ba mang quốc tịch Đức nên nhờ cô tôi đứng tên giúp. Sau khi ba qua đời, cô và anh trai tôi đã chiếm giữ tài sản này. Vậy tôi phải làm gì để lấy lại tài sản thừa kế?

Thứ năm, 10/01/2013 - 12:12

Quy định về trường hợp mất năng lực hành vi dân sự
Quy định về trường hợp mất năng lực hành vi dân sự

(Dân trí) - Bác tôi sinh năm 1945, bị tai nạn khi còn trẻ, lại do tuổi cao, mắt mờ không thể đọc và ký được, nhưng vẫn minh mẫn. Hiện nay bác tôi muốn bán một căn nhà có sổ đỏ thì cần thực hiện thủ tục gì?

Thứ tư, 31/10/2012 - 12:03

Thủ tục thay đổi tên công ty Trách nhiệm hữu hạn
Thủ tục thay đổi tên công ty Trách nhiệm hữu hạn

(Dân trí) - Công ty tôi là công ty Trách nhiệm hữu hạn được thành lập từ năm 2010. Hiện nay chúng tôi đang có nhu cầu thay đổi tên công ty do tên cũ hơi dài và không còn phù hợp với tình hình mới nữa. Vậy chúng tôi phải làm những thủ tục gì?

Thứ hai, 22/10/2012 - 12:07

Chia tách thửa đất phải đảm bảo đủ các điều kiện nào?
Chia tách thửa đất phải đảm bảo đủ các điều kiện nào?

(Dân trí) - Nhà tôi có 2 anh chị em, bố tôi muốn chia một mảnh đất 65m2 cho chúng tôi. Anh cả được 40m2 vì còn thờ cúng tổ tiên, phần tôi thì được 25m2. Tôi muốn hỏi để chia được như vậy cần chuẩn bị những gì?

Chủ nhật, 21/10/2012 - 12:10