Xây đập trên sông Hồng để hồi sinh các dòng “sông chết”

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành quyết định phê duyệt Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quy hoạch đặt mục tiêu đến 2030 sẽ cấp, tưới nước chủ động cho khoảng 740.000ha diện tích lúa 2 vụ với tần suất đảm bảo 75-85% cho vùng trung du và miền núi, 85-90% cho vùng đồng bằng.

Đặc biệt sẽ khắc phục tình trạng hạ thấp mực nước trên dòng chính sông Hồng - Thái Bình, bảo đảm lấy nước chủ động cho các hệ thống thủy lợi sông Nhuệ, Bắc Hưng Hải, Bắc Đuống...

Bộ này định hướng trước mắt tiếp tục vận hành khoa học, hiệu quả các hồ chứa lớn như Sơn La, Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang để điều tiết nước cho vùng trung du và đồng bằng sông Hồng, phục vụ sản xuất vụ đông xuân.

Đồng thời cải tạo, nâng cấp các trạm bơm, cống lấy nước trong điều kiện mực nước bị hạ thấp và xây dựng mới các trạm bơm bổ sung nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, tạo dòng chảy, cải thiện môi trường, chất lượng nước trong các hệ thống thủy lợi.

Về lâu dài, trong giai đoạn từ nay đến 2030 hoặc sau 2030, dự kiến xây dựng đập Xuân Quan trên sông Hồng, đập Long Tửu trên sông Đuống (đoạn qua địa bàn Hà Nội) nhằm điều tiết, kiểm soát dòng chảy, dâng mực nước trên sông Hồng trong thời gian mùa cạn để tạo cảnh quan, môi trường, du lịch.

Đồng thời đảm bảo vận hành lấy nước vào hệ thống Bắc Hưng Hải, hệ thống Bắc Đuống, hệ thống sông Nhuệ, sông Đáy, phục vụ cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, cải tạo môi trường nước, góp phần làm sống lại một số dòng "sông chết" như sông Đáy, Tô Lịch, Nhuệ, Ngũ Huyện Khê…

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ nghiên cứu xây dựng đập trên sông Đà hoặc sông Hồng nhằm điều tiết dòng chảy, dâng mực nước trên sông Đà trong thời gian mùa cạn để tiếp nước cho sông Tích, sông Đáy.

Sau khi xây dựng đập Xuân Quan, đập Long Tửu có thể kết hợp với vận hành các hồ thượng du và hai đập điều tiết đẩy mặn khu vực hạ du.

Sau năm 2030, trong trường hợp biến đổi khí hậu, nước biển dâng có diễn biến phức tạp và cực đoan sẽ nghiên cứu xây dựng các công trình điều tiết nguồn nước mặn, ngọt cho khu vực ven biển.

Quy hoạch trên cũng đặt mục tiêu phòng, chống lũ với tần suất 0,2-5% cho các đô thị như Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Sơn La...

Đối với tầm nhìn 2050, Bộ Nông nghiệp và Môi trường định hướng nâng tần suất đảm bảo tưới lúa vùng trung du và miền núi lên 85%, vùng đồng bằng lên 90-95% và chủ động ứng phó với các kịch bản cực đoan. Song song với đó sẽ khắc phục hoàn toàn tình trạng ô nhiễm nguồn nước trong hệ thống công trình thủy lợi và kiểm soát được tình trạng xâm nhập mặn tại các vùng cửa sông, ven biển.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề ra nhiều giải pháp về quy hoạch công trình trên dòng chính, quy hoạch các vùng và phi công trình với tổng số vốn thực hiện quy hoạch khoảng 148.900 tỷ đồng.

Trong đó, từ nay đến năm 2030 khoảng 60.800 tỷ đồng, giai đoạn sau 2030 khoảng 88.100 tỷ đồng, được huy động, bố trí từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn ngoài ngân sách cùng các nguồn vốn hợp pháp khác.