Quy hoạch tổng thể thành phố phải lấy ý kiến 5 Bộ

Hồ sơ dự án Luật Phát triển đô thị (tên gọi cũ là Luật Đô thị đặc biệt) vừa được Bộ Tư pháp công khai, chuẩn bị thẩm định.

Cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt tại luật này sẽ được áp dụng đối với TPHCM, thành phố khác được công nhận là đô thị đặc biệt theo quy định pháp luật.

Hà Nội áp dụng quy định tại Luật Thủ đô. Việc áp dụng quy định tại luật này cho thành phố Hà Nội do HĐND thành phố quyết định, trừ quy định về khu kinh tế đặc biệt.

Thành phố Đồng Nai, thành phố khác chưa được công nhận đô thị đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách theo quy định của Chính phủ trong trường hợp có chủ trương của cấp có thẩm quyền, phù hợp với điều kiện đặc thù, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng thành phố…

Trước mắt, Bộ Tư pháp đề xuất luật sau khi ban hành sẽ áp dụng ngay cho TPHCM.

Theo dự luật, trên địa bàn thành phố chỉ lập một quy hoạch tổng thể trên cơ sở cụ thể hóa quan điểm, tầm nhìn, mục tiêu phát triển quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng tại địa phương và tích hợp, lồng ghép, thay thế Quy hoạch thành phố, Quy hoạch chung thành phố.

Quy hoạch tổng thể thành phố chỉ được điều chỉnh trong trường hợp phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng đặc biệt quan trọng, yêu cầu về quốc phòng, an ninh; khi có biến động lớn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội hoặc để thực hiện yêu cầu của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố.

HĐND thành phố có thẩm quyền quy định nội dung, thành phần hồ sơ, định mức chi phí, trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt, công bố, cung cấp thông tin, thực hiện, đánh giá Quy hoạch tổng thể thành phố, phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể thành phố.

“Quy hoạch tổng thể thành phố, điều chỉnh quy hoạch tổng thể thành phố phải lấy ý kiến Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND cấp tỉnh liền kề, cộng đồng dân cư, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trước khi phê duyệt”, dự thảo luật nêu rõ.

Chủ tịch UBND thành phố có thẩm quyền phê duyệt, phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể thành phố sau khi được HĐND cùng cấp thông qua.

Bộ Tư pháp đề xuất, thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng trong phạm vi địa giới hành chính của thành phố.

Không thực hiện thí điểm cơ chế, chính sách trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia theo quy định của pháp luật.

Đối với TPHCM, cơ quan soạn thảo cho rằng việc thi hành luật chủ yếu được thực hiện thông qua bộ máy chính quyền cấp tỉnh, cấp xã và các cơ quan có liên quan với tổng biên chế đang tạm giao hiện nay gần 153.900 chỉ tiêu. Trong đó, biên chế công chức hành chính 18.548 chỉ tiêu, 135.341 chỉ tiêu viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước và 6.039 chỉ tiêu viên chức hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp.

Tại dự án luật, Bộ Tư pháp thông tin, thế giới hiện có khoảng 7.000 SEZs (Special economic zones), hay còn gọi là đặc khu kinh tế hoặc khu kinh tế đặc biệt tại hơn 140 quốc gia. Đây có thể được xem là một mô hình khu kinh tế đặc thù, đóng vai trò “phòng thí nghiệm chính sách” để các quốc gia thử nghiệm thể chế đột phá, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, thuận lợi, có sức cạnh tranh quốc tế.

Tại Việt Nam, các khái niệm “đặc khu kinh tế” hay “khu kinh tế đặc biệt” chưa được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành. Luật Đầu tư 2025 quy định “khu kinh tế” là khu vực có ranh giới địa lý xác định, gồm nhiều khu chức năng, được thành lập để thực hiện các mục tiêu thu hút đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ quốc phòng, an ninh.

Việt Nam có 46 khu kinh tế được thành lập, trong đó có 20 khu kinh tế ven biển được thành lập với tổng diện tích khoảng 900 nghìn hecta.

Qua nghiên cứu thực trạng phát triển của 13 đặc khu cho thấy trình độ phát triển kinh tế tại các đặc khu có xu hướng không đồng đều, điển hình là giữa các đặc khu có điều kiện thuận lợi như Phú Quốc, Vân Đồn, Cát Hải và các đặc khu tiền tiêu, xa bờ có quy mô nhỏ, tăng trưởng thấp, chủ yếu dựa vào kinh tế tự cung tự cấp.

Sự chênh lệch này phản ánh vai trò quyết định của hạ tầng, thể chế và liên kết vùng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng khung chính sách riêng biệt, vừa phát huy vai trò “đầu tàu” của các đặc khu động lực, thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh theo định hướng về phát triển kinh tế biển Việt Nam.

Bộ Tư pháp nhấn mạnh, thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng một đạo luật có tính ổn định, lâu dài, đủ mạnh và mang tính đột phá để điều chỉnh toàn diện các vấn đề về phát triển của đô thị đặc biệt trong tầm nhìn chiến lược dài hạn đến các mốc năm 2030, 2045 và 2075, thay thế cách tiếp cận thí điểm, cục bộ hiện nay.