Nhiều nơi ở TPHCM thoát cảnh rốn ngập mùa mưa

Sau những năm sống chung với cảnh ngập nước mỗi khi mưa lớn hoặc triều cường dâng cao, cuộc sống của người dân tại nhiều khu vực ở TPHCM có chuyển biến rõ rệt.

Việc nâng cấp, mở rộng các tuyến đường cùng hệ thống thoát nước góp phần cải thiện đáng kể điều kiện sinh hoạt, đi lại và hoạt động kinh doanh của người dân.

Nhiều “rốn ngập” đã bớt ngập

Theo ghi nhận của phóng viên Dân trí sau những cơn mưa đầu mùa tháng 5, các tuyến đường từng được xem là “rốn ngập” như đường Phạm Thế Hiển (phường Bình Đông), quốc lộ 50 (xã Bình Hưng), Võ Văn Ngân (phường Thủ Đức) đã giảm ngập đáng kể.

Nhiều người dân cho biết, trước đây chỉ cần một cơn mưa kéo dài khoảng 30 phút, nước đã dâng cao, tràn vào nhà. Đến nay, tình trạng đó hiếm khi xảy ra.

Sống trong một con hẻm trên đường Phạm Thế Hiển, bà Thơm (SN 1962, ngụ phường Bình Đông) vẫn nhớ rõ những ngày phải sống chung với ngập nước.

Là người gắn bó với khu vực này từ nhỏ, bà đã chứng kiến suốt nhiều năm tuyến đường thường xuyên ngập nặng mỗi khi mưa lớn kết hợp triều cường. Điểm ngập nặng nhất tại đoạn gần cầu Bà Tàng, nơi nước từ đường lớn tràn sâu vào các hẻm nhỏ.

Mỗi lần nước dâng, có thời điểm ngập tới đầu gối, tràn vào nhà; đồ đạc phải kê cao để tránh hư hỏng. Khi nước rút, người dân tất tả tát nước ra ngoài. Vào mùa mưa, tình trạng này xảy ra thường xuyên hơn, đặc biệt trong khoảng tháng 11-12.

“Khu vực này là xóm đạo nên vào mỗi dịp Noel trước đây, nhiều người phải lội nước đi lễ. Có người đi đến gần cầu Bà Tàng, thấy nước ngập sâu đành quay đầu. Đến nay, đường sá và cống thoát nước được nâng cấp, tình trạng ngập giảm đáng kể, giúp cuộc sống thuận tiện, thoải mái hơn”, bà Thơm nói.

Tương tự, tại dự án mở rộng quốc lộ 50 (đoạn qua địa bàn TPHCM), công trình với tổng vốn đầu tư gần 1.500 tỷ đồng đã đạt hơn 92% khối lượng thi công.

Không chỉ giảm tải áp lực giao thông cho tuyến quốc lộ 50 hiện hữu, dự án còn giúp hoàn thiện hệ thống thoát nước, góp phần cải thiện tình trạng ngập tại một số đoạn thấp, trũng.

Nhiều hộ dân sinh sống dọc tuyến cho biết, khi dự án dần hoàn thiện, việc đi lại thuận tiện hơn, tình trạng ùn ứ giảm. Trong những ngày mưa lớn, không còn cảnh ngập nước kéo dài như trước. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy hiệu quả kép của các dự án hạ tầng, vừa giải quyết bài toán giao thông, vừa từng bước cải thiện tình trạng ngập nước đô thị.

Trước đây, mỗi khi mưa lớn kết hợp triều cường, khu vực này thường xuyên ngập úng do địa hình trũng thấp; nước từ các nơi dồn về khiến việc đi lại gặp nhiều khó khăn.

“Mấy năm trước, mỗi khi đi lấy hàng ở chợ Bình Điền vào mùa mưa, tôi thường xuyên gặp cảnh nước ngập trên quốc lộ 50. Đường biến thành sông khiến việc di chuyển rất khó khăn. Đến nay, hệ thống thoát nước được nâng cấp, tình trạng này giảm đáng kể, người dân phấn khởi hơn”, ông Nguyễn Thanh Long (SN 1975) cho biết.

Ông Bùi Phú Quyền (SN 1954), người dân địa phương, cũng ghi nhận từ đầu mùa mưa năm nay, khu vực có chuyển biến tích cực. Trong các trận mưa từ đầu tháng 5 đến nay, nước không còn ngập như trước, việc đi lại thuận tiện hơn.

Quản lý tổng thể

Tại khu vực chợ Thủ Đức, nhiều năm qua, các dự án chống ngập được triển khai như hồ điều tiết ngầm quy mô vừa tại Nhà thiếu nhi Thủ Đức (dung tích 100m3), xây dựng từ tháng 8/2017. Cuối tháng 1, dự án xây mới cống rạch Cầu Ngang (phường Thủ Đức) đã hoàn thành.

“Trước đây, khu vực đường Võ Văn Ngân, đoạn trước Nhà thiếu nhi Thủ Đức, cứ mưa lớn là ngập sâu. Nhưng vài năm qua, tình trạng này không còn. Cống thoát nước được xây dựng nhiều hơn nên nước rút rất nhanh, không còn cảnh bì bõm như trước”, một người dân cho biết.

Tuy nhiên, tại khu vực chợ Thủ Đức, các tuyến đường như Dương Văn Cam, Đặng Thị Rành vẫn còn ngập khi mưa lớn, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân. Nhiều hộ dân kỳ vọng công trình cống rạch Cầu Ngang vừa hoàn thành sẽ giúp giảm khoảng 60-70% tình trạng ngập tại khu vực trong mùa mưa tới.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, KTS Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NgoViet Architects & Planners, cho rằng, nếu phát triển đô thị theo hướng trả lại không gian cho môi trường, tình trạng ngập có thể được cải thiện. Ngược lại, nếu tính toán không hợp lý, điểm ngập sẽ chỉ chuyển từ nơi này sang nơi khác.

Theo các nghiên cứu, khi mưa rơi xuống đất tự nhiên, khoảng 40% lượng nước bốc hơi, 10% chảy tràn trên bề mặt, 50% thấm vào đất. Với đô thị được quy hoạch, tỷ lệ thấm có thể còn khoảng 15%, trong khi 55% nước thoát trên bề mặt qua hệ thống cống.

Riêng tại TPHCM, do mức độ bê tông hóa cao, tỷ lệ thấm có thể chỉ còn khoảng 5%, khiến khoảng 65% lượng nước chảy tràn bề mặt, dễ gây ngập nếu hệ thống thoát nước không đáp ứng.

Theo ông Sơn, việc chỉ tính toán hệ thống cống theo vũ lượng thiết kế chu kỳ 100 năm là chưa đủ, do chưa tính đến các yếu tố như tốc độ dòng chảy từ khu vực lân cận đổ về khi đô thị hóa cao. Vì vậy, tình trạng ngập vẫn có thể xảy ra dù xây cống lớn.

“Để giải quyết bài toán ngập nước tại TPHCM, không chỉ dừng ở chống ngập mà cần quản lý thoát nước một cách tổng thể, để vừa giảm thiểu tác hại, vừa tận dụng lợi ích của nước. Thành phố cần có chiến lược thoát nước tổng thể để định hướng các dự án, giúp nước được dẫn dắt hợp lý vào hệ thống sông, kênh rạch và thấm xuống đất. Đồng thời, cần nghiên cứu cả những khu vực ngập và không ngập vì chúng có mối liên hệ với nhau”, KTS Ngô Viết Nam Sơn phân tích.

Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Minh Hòa, giảng viên cao cấp Khoa Đô thị học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM), cho biết, thành phố có địa hình thuận lợi để tiêu thoát nước, cao ở khu vực Tây Bắc và thấp dần về phía Nam. Tuy nhiên, việc xây dựng nhiều công trình khiến đô thị bị chia cắt thành nhiều khu vực. Mỗi khu vực có thể hình thành các điểm “nhốt nước”, gây ngập úng.

Theo ông Hòa, có những con đường làm xong thì khu dân cư xung quanh lại ngập nước. Người dân nâng nền nhà, tiếp tục đẩy nước sang khu vực khác, tạo thành vòng luẩn quẩn, khó giải quyết dứt điểm.

Cũng theo vị chuyên gia, việc xây dựng nhiều cống hộp trên các tuyến đường chưa hẳn là giải pháp tối ưu, do loại cống này nhỏ, dễ bị tắc rác và khó nạo vét sau thời gian sử dụng. Thay vào đó, có thể nghiên cứu làm cống hở có nắp đậy như một số nước, khi cần có thể mở ra để xử lý.

“TPHCM có hệ thống kênh rạch rất tốt, nếu được nạo vét sẽ góp phần chống ngập hiệu quả. Trước đây, các khu vực Tân Bình, Phú Nhuận thường xuyên ngập. Sau khi thành phố cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, tình trạng này đã được khắc phục. Nạo vét kênh không chỉ giúp thoát nước mà còn cải thiện môi trường, hình thành khu dân cư hai bên bờ và tăng mỹ quan đô thị”, ông Hòa nêu ý kiến.