Chủ tịch Quốc hội: Sửa luật, thực phẩm đến tay người dân có an toàn không?

Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp chiều 24/9.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết dự thảo Luật gồm 76 điều, 9 chương, quy định về các nội dung cơ bản như: an toàn thực phẩm; quyền, nghĩa vụ của cơ sở kinh doanh thực phẩm; điều kiện đối với thực phẩm và cơ sở kinh doanh thực phẩm; các biện pháp quản lý an toàn thực phẩm; hệ thống thông tin, truy xuất nguồn gốc...

Về phân cấp, phân quyền, dự thảo Luật đã cụ thể hóa nguyên tắc phân cấp, phân quyền thống nhất một đầu mối, quy định Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm.

Theo dự thảo, cơ quan quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm Trung ương là cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm.

Dự thảo luật giao Chính phủ quy định thẩm quyền cấp, gia hạn, thu hồi bản công bố sản phẩm và Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo hướng đẩy mạnh phân cấp tối đa cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện.

Góp thêm ý kiến về các nội dung trong dự thảo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản trị an toàn thực phẩm.

Theo đó, trọng tâm của lần sửa đổi này không chỉ là bổ sung điều kiện, giấy phép hay thủ tục mà cần chuyển từ quản lý phân tán sang xác định rõ đầu mối và trách nhiệm; từ phương thức nặng về tiền kiểm sang quản lý theo nguy cơ, tăng cường hậu kiểm; từ quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ sang quản trị bằng dữ liệu, tri thức và trách nhiệm theo chuỗi.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo Luật làm rõ đầu mối chịu trách nhiệm chính, đồng thời phân định cụ thể trách nhiệm giữa các bộ, ngành Trung ương và địa phương.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý với những chính sách tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng cần tăng cường đánh giá nguy cơ với tinh thần kiểm soát an toàn thực phẩm phải được thực hiện từ gốc, thay vì chỉ phát hiện khi sản phẩm đã lưu thông trên thị trường. 

Về công tác hậu kiểm, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung vào cơ sở, sản phẩm, lịch sử tuân thủ và những lĩnh vực có nguy cơ cao, hạn chế phát sinh yêu cầu hồ sơ không cần thiết.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) khi được ban hành cần phải trả lời 3 vấn đề cốt yếu: Thực phẩm đến tay người dân có an toàn hay không?; Doanh nghiệp tuân thủ tốt có ít thủ tục hơn hay không?; Khi xảy ra sự cố có truy được nguồn gốc, xác định được trách nhiệm và xử lý đủ nhanh hay không?

“An toàn thực phẩm không được bảo đảm bằng việc tạo ra nhiều giấy phép hơn, mà phải bằng chuẩn an toàn rõ hơn, dữ liệu tốt hơn, hậu kiểm mạnh hơn và trách nhiệm không thể né tránh”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định.  

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật An toàn thực phẩm.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục thể chế hóa mô hình quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối, rõ trách nhiệm từ Trung ương đến địa phương; đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang kiểm soát dựa trên dữ liệu.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, khi xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm phải bảo đảm kết nối, liên thông và bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp. Công tác hậu kiểm cần được thực hiện thực chất, tập trung kiểm tra tại cơ sở và kiểm nghiệm mẫu trên thị trường, đồng thời tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực trong hoạt động kiểm tra. 

Về lộ trình trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu về dự thảo luật tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10) và xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2027).