Chủ tịch Quốc hội: Không “theo kịp cuộc sống” bằng việc sửa luật liên tục

Tinh thần này được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh khi phát biểu khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất khóa XVI, sáng 28/9.

Hội nghị lần này thảo luận, cho ý kiến đối với 17 dự án luật quan trọng dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2.

Không chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư

Chủ tịch Quốc hội cho biết ngay từ đầu nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XVI đã xử lý một khối lượng lập pháp rất lớn. Riêng kỳ họp thứ 2 dự kiến xem xét khoảng 45 dự án luật, nghị quyết, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

“Khối lượng lớn, thời gian gấp, nhưng chất lượng không được phép giảm. Càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật, càng phải bảo đảm tính hệ thống; càng phân cấp, phân quyền mạnh càng phải rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn”, Chủ tịch Quốc hội quán triệt, đồng thời kỳ vọng hội nghị này là “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội.

Gợi mở những vấn đề lớn, Chủ tịch Quốc hội lưu ý làm luật phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản.

“Mỗi dự án luật phải trả lời được những câu hỏi căn bản: đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn; vì sao phải sửa luật; chính sách mới tạo ra giá trị gì; tác động đến ai; chi phí tuân thủ ra sao; nguồn lực thực hiện ở đâu; ai chịu trách nhiệm đến cùng”, Chủ tịch Quốc hội nêu yêu cầu.

Bên cạnh đó, theo Chủ tịch Quốc hội, phải thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới. Luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; những vấn đề thường xuyên biến động thì giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành.

“Nhưng cần phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Tinh thần được Chủ tịch Quốc hội quán triệt là luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn; ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với thực tiễn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục.

Không lấy tiến độ thay cho chất lượng

Một vấn đề khác được Chủ tịch Quốc hội đề cập là làm luật trong tư duy hệ thống, tức là trong một kỳ họp xem xét nhiều dự án có quan hệ chặt chẽ với nhau thay vì chỉ hoàn thiện từng luật riêng lẻ.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác; không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách; càng không để người dân và doanh nghiệp phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng…

Một tinh thần cốt lõi khác theo Chủ tịch Quốc hội, giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách theo hướng chuyên nghiệp hơn và trách nhiệm lớn hơn đối với từng quyết định lập pháp.

Đối với những dự án mà chính sách lớn còn nhiều ý kiến khác nhau, đánh giá tác động chưa đầy đủ, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần mạnh dạn đề nghị tiếp tục hoàn thiện. “Không lấy tiến độ thay cho chất lượng; không lấy số lượng luật được thông qua làm thước đo thành công của công tác lập pháp”, Chủ tịch Quốc hội quán triệt.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội không làm luật để hoàn thành chương trình lập pháp. Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển.

“Thước đo cuối cùng không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là sau khi luật được ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn không; người dân, doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; nguồn lực xã hội có được giải phóng không; năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên không?”, theo lời Chủ tịch Quốc hội.