Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất quy định mới về mã số vùng trồng

Thông tin Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) khởi tố, bắt tạm giam ông Hoàng Trung, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường và ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về tội Nhận hối lộ đang nhận được sự quan tâm của dư luận.

Đây là động thái mới nhất được C03 đưa ra khi mở rộng điều tra vụ án liên quan hoạt động xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc. Hai người này bị cáo buộc can thiệp, chỉ đạo cấp dưới cấp khống giấy kiểm nghiệm và mã số vùng trồng; mua bán trái phép mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói.

Mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói có ý nghĩa như thế nào?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đến tháng 5 vừa qua cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn. Riêng thị trường Trung Quốc có 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 cơ sở đóng gói được phê duyệt.

Mã số vùng trồng đóng vai trò cốt lõi trong việc truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng nông sản, và làm “giấy thông hành” xuất khẩu chính ngạch.

Chỉ tính từ năm 2025 đến nay, phía Trung Quốc đã phát cảnh báo không tuân thủ đối với 403 mã số vùng trồng, 240 cơ sở đóng gói của Việt Nam; trong đó 167 mã số vùng trồng và 99 cơ sở đóng gói bị tạm dừng hoặc thu hồi.

Quy định về cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đang được thực hiện theo Điều 64 Luật Trồng trọt và được sửa đổi, bổ sung tại khoản 6 Điều 15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường cũng như Nghị định 38/2026 của Chính phủ quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói (có hiệu lực từ 24/1)

Theo luật, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói là mã định danh được cấp cho vùng trồng, cơ sở đóng gói sản phẩm cây trồng nhằm theo dõi, kiểm soát tình hình sản xuất và truy xuất nguồn gốc.

Tại Nghị định 38/2026, vùng trồng là nơi sản xuất một loại cây trồng theo cùng một quy trình sản xuất, bảo đảm đồng nhất về điều kiện tự nhiên. Cơ sở đóng gói là địa điểm thực hiện việc phân loại, sơ chế, đóng gói và bảo quản sản phẩm cây trồng.

Điều 12 Nghị định 38 nêu rõ thu hồi mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trong các trường hợp sau: Sử dụng hóa chất cấm, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không có trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam (trừ trường hợp thực hiện khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật theo giấy phép khảo nghiệm); sử dụng giấy tờ, tài liệu giả trong thành phần hồ sơ đề nghị cấp; theo đề nghị của tổ chức, cá nhân được cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; vùng trồng, cơ sở đóng gói đã chấm dứt hoạt động sản xuất hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng, chuyển đổi cây trồng không đúng với đăng ký ban đầu...

Việc thu hồi hai mã số này theo từng thị trường cụ thể, không làm ảnh hưởng đến hiệu lực sử dụng mã số đối với các thị trường khác.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao tổ chức kiểm tra việc thực hiện cấp, quản lý mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói của các địa phương hoặc theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Trong khi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phân công cơ quan chuyên môn được giao chịu trách nhiệm toàn diện trong triển khai thực hiện cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Đề xuất đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng

Theo tìm hiểu của phóng viên Dân trí, trước khi C03 công bố thông tin nêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có tờ trình về việc ban hành Nghị quyết của Chính phủ quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Sau hơn 5 tháng triển khai Nghị định 38/2026, theo Bộ này, đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần được xử lý ngay. Nhiều nội dung chưa phù hợp với thời điểm hiện tại hoặc chưa rõ cần được điều chỉnh.

Hơn nữa, trình tự giải quyết còn nặng về tiền kiểm, nhiều bước xử lý thủ công, chưa thực hiện đầy đủ trên môi trường điện tử, dẫn đến kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.

Tại dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất bãi bỏ yêu cầu nộp bản thuyết minh, thực hiện kê khai theo mẫu đơn thống nhất; đơn giản hóa trình tự cấp mã số theo hướng thực hiện thủ tục toàn trình trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Không quy định diện tích tối thiểu và làm rõ việc không hạn chế cấp mã số vùng trồng đối với khu vực trồng xen.

Đặc biệt sẽ chuyển mạnh từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm, qua đó vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước đối với mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.