Vũ khí của Iran trong cuộc chiến phi đối xứng với Mỹ và Israel

Học thuyết tên lửa của Iran: kho vũ khí, tầm bắn và chiến lược

Lực lượng tên lửa của Iran đóng vai trò trung tâm trong cách nước này tiến hành xung đột và phát tín hiệu răn đe.

Các nhà phân tích quốc phòng mô tả đây là lực lượng tên lửa lớn và đa dạng nhất Trung Đông, bao gồm tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình, được thiết kế để giúp Tehran có khả năng tấn công tầm xa ngay cả khi không có một không quân hiện đại.

Các quan chức Iran coi chương trình tên lửa của họ là xương sống của năng lực răn đe, một phần vì không quân của nước này phụ thuộc vào các máy bay đã cũ.

Những tên lửa đạn đạo tầm xa nhất của Iran có thể bay từ 2.000km đến 2.500km.

Điều đó có nghĩa là chúng có thể vươn tới Israel, các căn cứ liên quan tới Mỹ khắp Vùng Vịnh và phần lớn khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, trái với các tuyên bố của Tổng thống Donald Trump và một số người xung quanh ông, chúng không thể tiếp cận lãnh thổ Mỹ.

Tên lửa tầm ngắn: “Cú đấm đầu tiên”

Tên lửa đạn đạo tầm ngắn, khoảng 150km đến 800km, được thiết kế để tấn công nhanh các mục tiêu quân sự gần khu vực.

Các hệ thống chủ lực bao gồm các biến thể Fateh, Zolfaghar, Qiam-1, cùng các tên lửa cũ hơn Shahab-1 và Shahab-2.

Tầm bắn ngắn hơn đôi khi lại là lợi thế trong khủng hoảng, vì chúng có thể được phóng theo loạt, rút ngắn thời gian cảnh báo và khiến đối phương khó tấn công phủ đầu.

Iran đã sử dụng chiến thuật này vào tháng 1/2020, khi phóng tên lửa đạn đạo vào căn cứ Ain al-Assad ở Iraq sau khi Mỹ hạ sát Tướng Qassem Soleimani, vị tướng nổi tiếng nhất của nước này.

Cuộc tấn công đã gây thiệt hại cơ sở hạ tầng và khiến hơn 100 binh sĩ Mỹ bị chấn thương não, cho thấy Iran có thể gây tổn thất lớn mà không cần ngang bằng sức mạnh không quân của Mỹ.

Tên lửa tầm trung: Thay đổi bản đồ chiến lược

Nếu tên lửa tầm ngắn là câu trả lời tấn công nhanh, thì tên lửa đạn đạo tầm trung, khoảng 1.500km đến 2.000km, là yếu tố biến việc trả đũa thành một phương trình khu vực.

Các hệ thống Shahab-3, Emad, Ghadr-1, các biến thể Khorramshahr, Sejjil, cùng các thiết kế mới như Kheibar Shekan và Haj Qassem tạo nên năng lực tấn công xa của Iran.

Tên lửa Sejjil đặc biệt đáng chú ý vì sử dụng nhiên liệu rắn, thường cho phép sẵn sàng phóng nhanh hơn so với tên lửa nhiên liệu lỏng - một lợi thế nếu Iran đang đối mặt với các cuộc tấn công và cần phản ứng nhanh.

Nhìn chung, các tên lửa này đặt Israel và một vòng cung rộng các cơ sở liên quan đến Mỹ tại Qatar, Bahrain, Kuwait, Ả rập Xê út và Các tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) trong tầm bắn, mở rộng danh sách mục tiêu của Iran cũng như mức độ rủi ro của toàn khu vực.

Tên lửa hành trình và UAV: mối đe dọa bay thấp

Tên lửa hành trình bay ở độ cao thấp, có thể bám địa hình, và thường khó bị phát hiện và theo dõi hơn, đặc biệt khi được phóng cùng lúc với UAV hoặc loạt tên lửa đạn đạo nhằm làm quá tải hệ thống phòng không đối phương.

Iran được đánh giá là sở hữu các loại tên lửa hành trình tấn công mặt đất và chống hạm như Soumar, Ya-Ali, các biến thể Quds, Hoveyzeh, Paveh và Ra’ad, trong đó, tên lửa Soumar có tầm bắn khoảng 2.500km.

Máy bay không người lái tạo thêm một tầng áp lực. Chúng chậm hơn tên lửa nhưng rẻ hơn và dễ phóng với số lượng lớn, thường được sử dụng như UAV tấn công một chiều (UAV cảm tử).

Chúng có thể được triển khai theo từng đợt lặp lại nhằm bào mòn hệ thống phòng không đối phương và buộc các sân bay, cảng biển và cơ sở năng lượng đối phương phải duy trì trạng thái cảnh giác trong nhiều giờ chứ không chỉ vài phút.

Các nhà phân tích cho rằng chiến thuật “bão hòa phòng không” này sẽ được sử dụng nhiều hơn nếu xung đột leo thang.

“Thành phố tên lửa” ngầm: Sống sót sau đòn tấn công đầu tiên

Số lượng tên lửa rất quan trọng, nhưng trong một cuộc đối đầu kéo dài, câu hỏi then chốt là Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa bao lâu sau khi hứng chịu các cuộc tấn công.

Tehran đã dành nhiều năm củng cố chương trình tên lửa trong các đường hầm lưu trữ ngầm, căn cứ bí mật và bệ phóng được bảo vệ trên khắp đất nước.

Mạng lưới này khiến đối thủ khó có thể nhanh chóng phá hủy khả năng phóng tên lửa của Iran, đồng thời buộc họ phải tính đến khả năng một phần năng lực này vẫn sống sót ngay cả sau một làn sóng tấn công lớn.

Đối với các nhà hoạch định quân sự, điều này có nghĩa là mọi quyết định tấn công thêm vào cơ sở hạ tầng tên lửa của Iran đều mang rủi ro dẫn tới một cuộc đối đầu kéo dài, thay vì một chiến dịch ngắn và quyết định.

Eo biển Hormuz: Gây gián đoạn mà không cần phong tỏa

Chiến lược răn đe của Iran không chỉ giới hạn ở các mục tiêu trên đất liền.

Eo biển Hormuz, nơi một phần lớn dầu và khí đốt giao dịch toàn cầu đi qua, cho phép Tehran nhanh chóng gây rung chuyển thị trường năng lượng thế giới.

Iran có thể đe dọa lực lượng hải quân đối phương và tàu thương mại bằng tên lửa chống hạm, thủy lôi, UAV và tàu tấn công nhanh.

Thực tế, Iran không cần phong tỏa chính thức eo biển Hormuz cũng đủ để làm thị trường biến động.

Các cảnh báo vô tuyến được cho là từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và phí bảo hiểm xung đột tăng cao đã bắt đầu ảnh hưởng đến lộ trình tàu và chi phí vận chuyển.

IRGC cũng tuyên bố đã tấn công 3 tàu chở dầu liên quan tới Mỹ và Anh gần eo biển Hormuz.

Tập đoàn vận tải container Đan Mạch Maersk thông báo tạm dừng mọi chuyến tàu đi qua eo biển Hormuz ngay sau khi xung đột nổ ra.