Vụ bắt tàu chở dầu hé lộ thế giới “tăm tối” của vận tải biển quốc tế

Lá cờ của con tàu có thể giúp cho chủ sở hữu tiết kiệm chi phí, nhưng đối với các thủ thủ đoàn, đó có thể là cơn ác mộng.
>>Anh cảnh báo Iran trả giá vì bắt tàu dầu London
>>Đoạn ghi âm hé lộ cuộc trao đổi “căng như dây đàn” trước khi Iran bắt tàu Anh
>>Video Iran vây bắt tàu dầu Anh “như phim hành động”

Một con tàu chở dầu mang cờ Anh thuộc sở sữu của một công ty Thụy Điển bị Iran bắt giữ hôm 19/7 ở eo biển Hormuz. 23 thủy thủ trên tàu bị bắt giữ đều là những người chẳng liên quan gì tới cả 3 nước kể trên.

Vụ bắt tàu chở dầu hé lộ thế giới “tăm tối” của vận tải biển quốc tế - 1

Thủy thủ tàu chở dầu Stena Impero treo cờ Anh bị Iran bắt hôm 19/7 ở eo biển Hormuz. Ảnh: Fars news Agency

Cuộc khủng hoảng hiện nay ở eo biển Hormuz đã phơi bày thế giới tăm tối của vận tải biển quốc tế, nơi mà các chủ tàu có thể đăng ký và tái đăng ký con tàu của mình chỉ trong vài phút, đồng thời biến các thủy thủ của mình thành con tốt đen trong ván cờ ngoại giao.

“Nếu bạn có một chiếc thẻ tín dụng và chỉ 15 phút bạn có thể đăng ký lại con tàu của mình dưới bất cứ lá cờ nào bạn muốn”, Michael Roe, một giáo sư về hàng hải tại Đại học Plymouth cho biết.

Theo luật hàng hải, mọi con tàu vận tải đều phải được đăng ký với một nước. Theo Công ước Liên Hợp Quốc về các vùng biển quốc tế, một con tàu phải có “mối liên hệ lớn” với lá cờ nó đăng ký, nhưng các quy tắc hiện nay cho phép con tàu có thể đi lại dưới bất cứ lá cờ nào, bất kể chủ sở hữu của nó ở nước nào, miễn là họ trả phí đăng ký. Điều này được biết đến trong ngành vận tải biển với khái niệm “lá cờ của sự tiện lợi”.

“Lá cờ tiện lợi”

Việc gần 40% đội tàu toàn cầu được đăng ký ở Panama, Liberia và Quần đảo Marshall – 3 nước chỉ sở hữu tổng cộng 169 tàu, cho thấy sự phổ biến trong thực tế của những “lá cờ tiện lợi”.

“Không hề ngoa ngoắt, đây là những nước hoàn toàn chẳng liên quan khi nói về vấn đề vận tải biển, ngoại trừ việc họ có những lá cờ “rẻ” với tiêu chuẩn quy định thấp”, Giáo sư Roe nói.

Các quyết định đăng ký chủ yếu là vì các lý do thương mại.

“Một cách để giảm chi phí là chọn một lá cờ như Mông Cổ. Họ chẳng có bờ biển, cảng biển và chẳng có sự liên quan trực tiếp thực sự nào với việc vận tải biển, nhưng họ lại có một lá cờ có chi phí đăng ký thấp, tiêu chuẩn thấp, vì thế điều này sẽ có lợi cho chủ tàu”. Roe nói.

Theo Hội Nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển, hiện có 265 tàu với tổng khả năng vận chuyển hàng hóa 664 triệu tấn đang đi lại dưới lá cờ Mông Cổ.

Một cách giảm chi phí khác là tránh thuế cao. Ví dụ, Hy Lạp, một siêu cường vận tải quốc tế sử hữu đội tàu vận tải lớn nhất thế giới, nhưng các con tàu của nước này lại chủ yếu treo cờ nước ngoài, vì các chủ tàu muốn tránh thuế cao của Hy Lạp.

Richard Coles, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Luật Hàng hải tại Đại học Southampton, đồng thời là một luật sư lâu năm về vận tải biển, nói rằng, khái niệm “lá cờ tiện lợi” được coi là điều gì đó mang tính xúc phạm trong ngành công nghiệp vận tải biển, vì theo các công ước quốc tế, mọi con tàu đều phải tuân theo các tiêu chuẩn an toàn chung, các tiêu chuẩn về luật lao động và môi trường, bất kể đăng ký dưới lá cờ nào.

“Vấn đề ở đây là sự khó khăn. Một con tàu treo cờ Anh hay cờ Mỹ, thường sẽ phải tuân thủ các quy định khắt khe về an toàn của những nước này, trong khi ngược lại nếu đi lại với lá cờ của một quốc đảo nhỏ ở Caribe, thì tiêu chuẩn sẽ không quá chặt chẽ”, ông nói.

Số phận của thủy thủ đoàn

Tuy nhiên, quyết định về lá cờ sẽ có tác động lớn đối với các thủy thủ. Stena Impero, tàu chờ dầu thuộc chủ sở hữu Thụy Điển bị Iran bắt tuần trước, gần như chắc chắn bị đưa vào mục tiêu vì nó treo cờ Anh.

Iran bắt con tàu như một động thái trả đũa sau khi siêu tàu chở dầu Grace 1 của nước này bị bắt ở Gilbraltar với cáo buộc nó vận chuyển dầu của Iran tới Syria là vi phạm các lệnh trừng phạt của EU.

Thủy thủ đoàn trên tàu Stena Impero đến từ Ấn Độ, Philippines, Nga và Latvia, những nước gần như chẳng liên quan gì đền vòng xoáy căng thẳng giữa Iran và phương Tây hiện nay.

Thành phần trong thủy thủ đoàn trên tàu Stena Impero cũng rất điển hình: Ấn Độ, Nga và Philippines nằm trong số 5 nước có số lượng thủy thủ nhiều nhất thế giới.

David Heindel Chủ tịch bộ phận thủy thủ tại Liên đoàn công nhân vận tải quốc tế (ITWF) nói rằng, rủi ro mà các thủy thủ đối mặt ở eo biển Hormuz là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.

ITWF đã phản đối “lá cờ tiện lợi” hàng chục năm qua vì cho rằng điều này đặt thủy thủ đoàn vào nguy cơ bị đối xử không công bằng.

Trên những con tàu mang “lá cờ tiện lợi”, các thủy thủ không mang quốc tịch của nước chủ sở hữu tàu hay nước mà con tàu treo cờ thường không có quyền lợi tương đương như những thủy thủ mang quốc tịch của nước có liên quan tới con tàu”, ông nói

Khi một con tàu đăng ký với một nước, nó được công nhận “quốc tịch” và được quản lý bởi luật pháp của nước đó. Đổi lại, đất nước đó, về mặt lý thuyết, sẽ chịu trách nhiệm về con tàu và thủy thủ trên tàu bất chấp quốc tịch của họ.

Tuy nhiên, Heindel nói rằng, các thủy thủ đôi khi cảm thấy khó khăn khi tìm kiếm sự giúp đỡ từ đất nước mà tàu của họ treo cờ nếu họ không phải là công dân của nước đó. Điều này đặc biệt đúng khi lá cờ thuộc về một nước đang phát triển có ít sức mạnh ngoại giao cũng như sự bảo vệ đối với người lao động.

Ông Heindel cũng nói rằng, các phái bộ ngoại giao từ đất nước của các thủy thủ có thể cũng không có khả năng giúp đỡ họ, bởi họ không có quyền gì với con tàu.

Theo người phát ngôn của Stena Bulk, chủ sở hữu con tàu Stena Impero, chính phủ Anh và Thụy Điển đang dẫn đầu các nỗ lực ngoại giao để con tàu cùng thủy thủ đoàn được thả, đồng thời liên tục thông tin cho các đại sứ quán của Nga, Latvia, Philippines và Ấn Độ.

Erik Hanell, CEO của Stena Bulk cho biết ông sẽ không xem xét việc lá cờ của con tàu có đóng vai trò gì trong vụ bắt giữ hay không. Ông nói rằng, Stena Bulk là thuộc sở hữu của Thụy Điển, nhưng công ty này hoạt động trên toàn cầu và có “sự hiện diện lớn” ở Anh. “Có thể có nhiều lý do vì sao tàu của bạn mang lá cờ khác”, ông nói.

Theo Hoàng Phạm

VOV.VN

MỚI NHẤT
Iran tung video “dằn mặt” tàu chiến Anh trong vụ bắt tàu chở dầu
Iran tung video “dằn mặt” tàu chiến Anh trong vụ bắt tàu chở dầu

(Dân trí) - Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã công bố đoạn video ghi lại thời điểm phát thông điệp cảnh báo tàu chiến Anh trong vụ bắt giữ tàu chở dầu tại eo biển Hormuz.

Thứ hai, 29/07/2019 - 05:12

Máy bay ném bom tàng hình B-21 của Mỹ sẽ bay thử vào cuối năm 2021
Máy bay ném bom tàng hình B-21 của Mỹ sẽ bay thử vào cuối năm 2021

Máy bay ném bom tàng hình B-21 Raider mới của Không quân Mỹ dự kiến có chuyến bay thử đầu tiên vào tháng 12/2021.

Thứ hai, 29/07/2019 - 05:08

Ấn Độ có thể xét lại kế hoạch mua 6 tỷ USD vũ khí của Mỹ
Ấn Độ có thể xét lại kế hoạch mua 6 tỷ USD vũ khí của Mỹ

(Dân trí) - New Delhi được cho là đang cân nhắc lại kế hoạch chi 6 tỷ USD mua máy bay không người lái (UAV) của Mỹ sau vụ việc Iran bắn rơi UAV của Washington ở vịnh Ba Tư tháng trước.

Thứ hai, 29/07/2019 - 04:13

Hàn Quốc có thể điều tàu chiến tới eo biển Hormuz theo đề nghị của Mỹ
Hàn Quốc có thể điều tàu chiến tới eo biển Hormuz theo đề nghị của Mỹ

(Dân trí) - Hàn Quốc được cho là đã lên kế hoạch điều tàu chiến hiện đại tới eo biển Hormuz vào tháng tới theo đề nghị thành lập liên minh an ninh hàng hải của Mỹ tại Trung Đông.

Thứ hai, 29/07/2019 - 03:15

Campuchia chi 40 triệu USD mua vũ khí của Trung Quốc
Campuchia chi 40 triệu USD mua vũ khí của Trung Quốc

(Dân trí) - Thủ tướng Campuchia Hun Sen ngày 29/7 cho biết nước này sẽ chi thêm 40 triệu USD để mua vũ khí của Trung Quốc nhằm hiện đại hóa quân đội.

Thứ hai, 29/07/2019 - 02:42

Video càng đáp “ngựa thồ” trên không của Mỹ bốc cháy khi hạ cánh
Video càng đáp “ngựa thồ” trên không của Mỹ bốc cháy khi hạ cánh

(Dân trí) - Một máy bay quân sự C-5M của Mỹ đã gặp sự cố khi tham gia một triển lãm hàng không khiến hệ thống phanh và càng đáp bốc cháy khi nó hạ cánh xuống đường băng.

Thứ hai, 29/07/2019 - 02:30

Giáo sư Mỹ vạch trần tham vọng của Trung Quốc tại Biển Đông
Giáo sư Mỹ vạch trần tham vọng của Trung Quốc tại Biển Đông

(Dân trí) - Giáo sư Mỹ cho rằng Trung Quốc đang tìm cách kiểm soát phần lớn diện tích Biển Đông thông qua yêu sách chủ quyền phi lý của nước này, bất chấp Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển.

Thứ hai, 29/07/2019 - 01:59

Giám đốc tình báo Mỹ bất ngờ từ chức vì bất đồng quan điểm với ông Trump
Giám đốc tình báo Mỹ bất ngờ từ chức vì bất đồng quan điểm với ông Trump

(Dân trí) - Ông Dan Coats sẽ chính thức rời khỏi vị trí giám đốc cơ quan tình báo quốc gia Mỹ vào giữa tháng tới sau các sự việc cho thấy ông và Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như không thống nhất quan điểm về một số vấn đề.

Thứ hai, 29/07/2019 - 11:36

Tháp làm mát cao hơn 100 mét ở Anh sập thành tro bụi trong nháy mắt
Tháp làm mát cao hơn 100 mét ở Anh sập thành tro bụi trong nháy mắt

(Dân trí) - Một tháp làm mát cao hơn 100 mét đã bị nhà máy điện ở Anh đánh sập trong nháy mắt trong một kế hoạch chuyển đổi từ nhiệt điện sang điện sử dụng khí đốt.

Thứ hai, 29/07/2019 - 11:28

Đức xem xét đưa lực lượng tới Vịnh Ba Tư
Đức xem xét đưa lực lượng tới Vịnh Ba Tư

Áp lực đang gia tăng đối với chính phủ Đức về việc cử lực lượng quân sự tham gia một sứ mệnh hải quân tiềm năng của châu Âu ở Vịnh Ba Tư, theo ý tưởng mà chính phủ Anh đã nêu hôm 15-7.

Thứ hai, 29/07/2019 - 10:37

Em Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long ủng hộ đảng đối lập với anh trai
Em Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long ủng hộ đảng đối lập với anh trai

(Dân trí) - Em trai Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, ông Lý Hiển Dương, đã công khai ủng hộ đảng đối lập, nhận định rằng đảng cầm quyền hiện tại đang “lạc lối”.

Thứ hai, 29/07/2019 - 10:34

Tàu chiến, máy bay Nga rầm rộ phô diễn sức mạnh trong lễ duyệt binh
Tàu chiến, máy bay Nga rầm rộ phô diễn sức mạnh trong lễ duyệt binh

(Dân trí) - Các thủy thủ và sĩ quan hải quân Nga cùng dàn khí tài hiện đại đã tham gia lễ duyệt binh nhân ngày thành lập lực lượng hải quân.

Thứ hai, 29/07/2019 - 08:52

ĐÁNG QUAN TÂM
Israel tung video thử “lá chắn thép” thách thức tên lửa đạn đạo Iran
Israel tung video thử “lá chắn thép” thách thức tên lửa đạn đạo Iran

(Dân trí) - Israel đã đăng tải video cho thấy nước này thử nghiệm thành công hệ thống phòng thủ tên lửa tầm xa có thể thách thức các tên lửa đạn đạo phóng từ đối thủ lâu đời Iran.

Thứ hai, 29/07/2019 - 07:49

Tàu chiến thứ hai của Anh tới vùng biển sát Iran
Tàu chiến thứ hai của Anh tới vùng biển sát Iran

(Dân trí) - Tàu khu trục HMS Duncan của Anh đã tới vịnh Ba Tư, một tuần sau khi Iran bắt tàu chở dầu mang cờ Anh tại khu vực này.

Thứ hai, 29/07/2019 - 07:15

Iran tuyên bố sẽ nối lại hoạt động lò phản ứng hạt nhân
Iran tuyên bố sẽ nối lại hoạt động lò phản ứng hạt nhân

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao Iran tuyên bố Tehran sẽ khởi động lại các hoạt động tại lò phản ứng hạt nhân nước nặng của quốc gia Trung Đông.

Chủ nhật, 28/07/2019 - 03:48

Nhà sư Thái Lan 81 tuổi bị bắt vì nghi từng cưỡng hiếp bé gái 13 tuổi
Nhà sư Thái Lan 81 tuổi bị bắt vì nghi từng cưỡng hiếp bé gái 13 tuổi

(Dân trí) - Một nhà sư 81 tuổi người Thái Lan đã bị bắt vì nghi vấn có liên quan tới vụ án cưỡng bức 1 bé gái 13 tuổi vào 18 năm trước.

Chủ nhật, 28/07/2019 - 03:48

Học giả quốc tế kêu gọi cộng đồng cùng lên tiếng về Biển Đông
Học giả quốc tế kêu gọi cộng đồng cùng lên tiếng về Biển Đông

Nhiều ý kiến cho rằng cộng đồng quốc tế cần lên tiếng về những diễn biến ở Biển Đông.

Chủ nhật, 28/07/2019 - 10:25

Video đàn châu chấu khổng lồ ồ ạt “xâm chiếm” thành phố Mỹ
Video đàn châu chấu khổng lồ ồ ạt “xâm chiếm” thành phố Mỹ

(Dân trí) - Đàn châu chấu khổng lồ ước tính gồm hàng trăm nghìn con châu chấu đang ồ ạt đổ về thành phố Las Vegas, bang Nevada của Mỹ khiến cuộc sống thường nhật của người dân nơi đây bị đảo lộn.

Chủ nhật, 28/07/2019 - 10:22

Triều Tiên thả tàu cá Nga
Triều Tiên thả tàu cá Nga

(Dân trí) - Moscow xác nhận Triều Tiên đã thả tàu cá của một công ty Nga mà Bình Nhưỡng bắt giữ tuần trước.

Chủ nhật, 28/07/2019 - 10:20

Venezuela cáo buộc máy bay do thám Mỹ xâm nhập không phận
Venezuela cáo buộc máy bay do thám Mỹ xâm nhập không phận

(Dân trí) - Caracas cho biết các máy bay do thám của Mỹ tiếp tục vào vùng trời do Venezuela quản lý.

Chủ nhật, 28/07/2019 - 09:15

Ông Putin lặn xuống đáy biển xem xác tàu ngầm Thế chiến 2
Ông Putin lặn xuống đáy biển xem xác tàu ngầm Thế chiến 2

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lặn xuống đáy biển sâu ở vịnh Phần Lan để quan sát xác của một tàu ngầm Liên Xô bị đắm trong thời kỳ Thế chiến 2 khi đối đầu với phát xít Đức.

Chủ nhật, 28/07/2019 - 07:38

Dự luật của Quốc hội Hoa Kỳ cấm mua xe buýt, xe lửa Trung Quốc
Dự luật của Quốc hội Hoa Kỳ cấm mua xe buýt, xe lửa Trung Quốc

Với lý do lo ngại về bảo mật, 2 dự luật của Quốc hội Hoa Kỳ đã đề xuất cấm sử dụng quỹ liên bang để mua xe buýt và xe lửa do các công ty thuộc sở hữu, được kiểm soát hoặc được ủy quyền bởi nhà nước Trung Quốc sản xuất. Tuy nhiên, một số chuyên gia lại cho rằng đây không phải là một đề xuất "khôn ngoan".

Thứ bảy, 27/07/2019 - 07:26

Ý đồ của Nga - Trung khi đưa máy bay "lởn vởn" gần quần đảo tranh chấp Nhật - Hàn
Ý đồ của Nga - Trung khi đưa máy bay "lởn vởn" gần quần đảo tranh chấp Nhật - Hàn

(Dân trí) - Các nhà phân tích cho rằng cuộc tuần tra chung của Nga và Trung Quốc sát quần đảo Dokdo/Takeshima tranh chấp giữa Nhật Bản và Hàn Quốc gần đây nhằm nhiều dụng ý, vừa để thử Mỹ, vừa chia rẽ các đồng minh thân cận nhất của Mỹ, vừa cho thấy tham vọng không giấu giếm của Moscow và Bắc Kinh nhằm mở rộng ảnh hưởng.

Thứ bảy, 27/07/2019 - 06:11

Sau "tổng quản mèo", dinh thủ tướng Anh có thể có "đệ nhất khuyển"
Sau "tổng quản mèo", dinh thủ tướng Anh có thể có "đệ nhất khuyển"

(Dân trí) - Tân Thủ tướng Anh Boris Johnson được cho đã gợi ý về việc “tuyển mộ” thêm một chú chó về làm bạn cùng với nhân vật nổi tiếng dinh thủ tướng, “Tổng quản bắt chuột” - mèo Larry.

Thứ bảy, 27/07/2019 - 05:11