Ủy ban Thượng viện Mỹ kiến nghị truy tố ông Fauci

Ủy ban An ninh Nội địa và Các vấn đề Chính phủ của Thượng viện Mỹ hôm 6/8 đã bỏ phiếu đề nghị truy tố ông Anthony Fauci, 85 tuổi và đã nghỉ hưu từ năm 2022, về hành vi khinh thường Quốc hội.

Động thái này diễn ra sau khi ông Fauci, cựu Giám đốc Viện Quốc gia về Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm của Mỹ (NIAID), viện dẫn Tu chính án thứ Năm của hiến pháp Mỹ - quyền giữ im lặng - hơn 100 lần và từ chối trả lời các câu hỏi về cách ông xử lý đại dịch Covid-19. 

Cuộc bỏ phiếu do Chủ tịch Ủy ban, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Rand Paul (bang Kentucky) - người thường xuyên chỉ trích ông Fauci - thúc đẩy, được thông qua với tỷ lệ 8 phiếu thuận và 7 phiếu chống.

Đây được xem là động thái đáng chú ý nhất cho đến nay trong nỗ lực của các nghị sĩ Cộng hòa và chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm xem xét lại cách ứng phó với đại dịch và làm rõ trách nhiệm của các quan chức trong thời kỳ đại dịch.

Ông David Schertler, luật sư của ông Fauci, cho rằng cuộc bỏ phiếu là “một động thái mang tính chính trị nhằm trừng phạt ông Fauci”, đồng thời kêu gọi Thượng viện bác bỏ nghị quyết mà ông cho là “không có cơ sở và mang động cơ chính trị”.

Trước đó, vào tháng 1/2025, cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ban hành lệnh ân xá trước cho ông Fauci nhằm bảo vệ ông trước những vụ truy tố mà ông Biden cho rằng có thể “không có căn cứ và mang động cơ chính trị” liên quan đến đại dịch Covid-19. Lệnh ân xá này không áp dụng đối với các hành vi xảy ra sau đó.

Ông Paul cho rằng ông Fauci không còn cơ sở hợp lệ để viện dẫn Tu chính án thứ Năm, vì lệnh ân xá đã vô hiệu hóa quyền này, và vì ông Fauci đã từ bỏ phần bảo vệ còn lại khi đồng ý ra làm chứng.

Ông Fauci cũng đang đối mặt với việc bị xem xét ở cấp bang, khi bang Tây Virginia cùng các bang Louisiana, Florida và Alabama tiến hành điều tra về vai trò của ông trong công tác ứng phó với đại dịch. Theo luật Mỹ, lệnh ân xá của tổng thống liên bang không loại trừ khả năng ông phải đối mặt với các cáo buộc cấp bang.

Ông Fauci từng lãnh đạo Viện Quốc gia về Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm của Mỹ (NIAID) trong 38 năm, trở thành một trong những gương mặt nổi bật nhất trong công tác ứng phó với đại dịch của Mỹ. Ông cũng là tâm điểm của nhiều ý kiến chỉ trích liên quan đến các biện pháp phòng dịch được áp dụng trong bối cảnh Covid-19 khiến hơn 1,1 triệu người Mỹ tử vong.

Tổng thống Trump và một số nhân vật bảo thủ từng chỉ trích ông Fauci về các lệnh phong tỏa, hướng dẫn đeo khẩu trang, giãn cách xã hội và việc thúc đẩy tiêm vaccine. Trong khi đó, ông Fauci cùng các quan chức y tế công cộng tại nhiều nước cho biết các biện pháp trên được đưa ra dựa trên bằng chứng khoa học sẵn có vào thời điểm đó.