Ukraine tuyên bố không chấp nhận "tối hậu thư" từ Ba Lan

Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với RBK-Ukraine, được công bố ngày 7/7, ông Kyrylo Budanov, Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine, cho rằng Ba Lan dường như đang chuẩn bị một loạt "bước đi leo thang" trước dịp tưởng niệm thảm kịch Volyn vào ngày 11/7, đồng thời khẳng định Ukraine sẽ không chấp nhận tối hậu thư từ bất kỳ bên nào. 

Thảm kịch Volyn xảy ra vào Thế chiến II khi lực lượng Quân đội khởi nghĩa Ukraine (UPA) đã tiến hành các chiến dịch tấn công nhằm vào cộng đồng người Ba Lan sinh sống tại đây tại vùng Volyn (Volhynia) và một số khu vực lân cận thuộc miền Tây Ukraine ngày nay.

Hàng chục nghìn dân thường Ba Lan đã thiệt mạng và các cuộc tấn công trả đũa cũng làm hàng nghìn người Ukraine qua đời. Đây được xem là một trong những vấn đề lịch sử gây tranh cãi nhất giữa 2 nước và đã châm ngòi cho căng thẳng giữa 2 đồng minh trong thời gian qua.

Tuyên bố của ông Budanov diễn ra chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tuyên bố Kiev nên là bên đi bước đầu tiên để xoa dịu tranh chấp, đồng thời trong bối cảnh Tổng thống Ba Lan cảnh báo có thể chặn con đường gia nhập EU của Ukraine.

"Ukraine sẽ không chấp nhận tối hậu thư từ bất kỳ ai trên thế giới. Bên cuối cùng cố gắng áp đặt tối hậu thư cho chúng tôi là Nga. Không có ý xúc phạm Ba Lan, nhưng Nga mạnh hơn Ba Lan phần nào. Và chúng tôi vẫn không chấp nhận tối hậu thư đó", ông nói, nhấn mạnh Kiev "không nên bị nói chuyện bằng tối hậu thư".

Ông Budanov cho biết Ukraine không có ý định hành động phủ đầu, nhưng sẽ đáp trả những động thái cụ thể thay vì chấp nhận chúng.

Nguồn cơn của cuộc khủng hoảng bắt đầu từ ngày 26/5, khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ký sắc lệnh đặt tên một đơn vị tác chiến đặc biệt theo UPA.

Ba Lan coi các vụ sát hại dân thường Ba Lan tại Volyn do UPA thực hiện trong giai đoạn 1943-1945 là hành vi diệt chủng. Trong khi đó, Ukraine chủ yếu xem UPA là phong trào đấu tranh giành độc lập và khẳng định không có ý xúc phạm Ba Lan khi hành động như vậy.

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã đáp trả bằng cách tước Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, vốn đã trao cho ông Zelensky. Sau đó, ông Zelensky gửi trả huân chương này qua đường bưu điện.

Ông Budanov đã tới Warsaw vào tháng 6 để tiến hành các cuộc đàm phán nhưng không đạt được bất kỳ đột phá công khai nào. Một cuộc khảo sát gần đây tại Ba Lan cho thấy gần một nửa số người được hỏi cho rằng Ukraine là bên phải chịu trách nhiệm cho sự leo thang căng thẳng.

Ba Lan cung cấp tuyến đường bộ không thể thiếu đối với dòng viện trợ phương Tây dành cho Ukraine. Vì vậy, vấn đề không chỉ nằm ở ngôn từ mà còn ở thời điểm: căng thẳng đang gia tăng đúng vào lúc Kiev khó có thể chịu đựng một sự rạn nứt với Warsaw, trong bối cảnh quan hệ song phương đã xuống mức rất thấp kể từ khi xung đột với Nga nổ ra.