Thủ tướng Nhật Bản sẽ khó thực thi quyền phòng vệ tập thể?
Dư luận phản đối việc Nội các Nhật Bản thông qua quyền phòng vệ tập thể có chiều hướng gia tăng.
![Thủ tướng Nhật Bản sẽ khó thực thi quyền phòng vệ tập thể? - 1 Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe (Ảnh: AFP)](https://icdn.dantri.com.vn/6DQQJ7yW5QPfG6EzuGal/Image/2014/07/alan1-ecf54.jpg)
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe (Ảnh: AFP)
Ngày 1/7 phát biểu trong buổi họp báo sau khi quyền phòng vệ tập thể được thông qua, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nhấn mạnh: “Những gì trong Hiến pháp cho phép hoàn toàn là phương pháp tự vệ nhằm bảo vệ Nhân dân, đảm bảo cho sự tồn vong của đất nước. Thực thi quyền tự vệ tập thể không có nghĩa là sử dụng vũ lực với mục đích bảo vệ lực lượng của nước ngoài. Nó chỉ là sức mạnh áp chế”. Ông Abe cũng nói thêm trên báo Asahi rằng việc này (thực thi quyền phòng vệ tập thể) có mục đích lớn nhất đó là tăng cường quan hệ đồng minh Nhật-Mỹ.
Thủ tướng Abe đã cố “làm yên lòng” dư luận khi trước đó có nhiều ý kiến phản đối kịch liệt việc cho phép quân đội Nhật Bản có thể tham chiến bảo vệ bảo vệ các đồng minh.
Lại có dư luận cho rằng phát biểu của Thủ tướng Abe là sự nghi ngờ cho một lý luận với nghĩa “tăng cường sức mạnh áp chế”.
Bởi lẽ, quyền tự vệ tập thể đã được nói rõ trong Hiến pháp là “Trong trường hợp nước có quan hệ thân thiết với Nhật như Mỹ bị tấn công thì Nhật Bản có quyền phản kích trực tiếp bằng vũ lực”. Vì vậy, khả năng mà Nhật có thể làm theo Hiến pháp “phản kích bằng vũ lực trong trường hợp Mỹ bị tấn công”.
Hơn thế nữa “sức mạnh áp chế” là từ khóa nhằm biểu thị hạn chế một hành động hay nguyện vọng của đối tượng. Vậy Nhật Bản thông qua việc sẽ sử dụng vũ lực nếu Mỹ bị tấn công nhằm tăng cường “sức mạnh áp chế” của mình?
Nói như vậy không chỉ có Nhật “tăng cường áp chế” mà Mỹ cũng có quyền đó.
Thực chất của vấn đề là sau lưng Nhật có Mỹ và việc thực thi quyền phòng vệ tập thể sẽ đóng góp vào “tăng cường sức mạnh áp chế” của Nhật Bản.
Thực thi quyền phòng vệ tập thể và sửa đổi Hiệp ước An ninh Nhật-Mỹ là hoàn toàn khác nhau
Thủ tướng Shinzo Abe nói: “Năm 1960, Hiệp ước An ninh Nhật-Mỹ đã được sửa đổi. Lúc đó nó bị phê phán khá nhiều bởi nó phục vụ chiến tranh. Việc phê phán đó là đúng. Tuy nhiên, đồng minh Nhật-Mỹ trong nhiều năm qua với tư cách là “sức mạnh áp chế” đã đóng góp lớn vào hòa bình của Nhật Bản và khu vực”.
![Thủ tướng Nhật Bản sẽ khó thực thi quyền phòng vệ tập thể? - 2 Tàu Nhật và tàu Mỹ trong một cuộc tập trận chung (Ảnh: US Nauy)](https://icdn.dantri.com.vn/6DQQJ7yW5QPfG6EzuGal/Image/2014/07/alan2-ecf54.jpg)
Có quyền và thực hiện quyền: sự khác biệt lớn
Điều 5 của Hiệp ước An ninh Nhật-Mỹ cũng đã qui định nghĩa vụ của Mỹ đối với Nhật: Trong trường hợp Nhật bị công kích bằng vũ lực, Mỹ cũng không đảm bảo 100% về việc tự động đến giúp Nhật Bản. Điều này còn phải dựa trên những qui định của Hiến pháp và thủ tục của từng nước. Trong Hiến pháp Mỹ qui định rõ ràng rằng quyền công bố tuyên chiến, quyền cơ cấu lại quân đội, quyền chi tài chính thuộc về Quốc hội. Vậy trong trường hợp khi quân đội Trung Quốc dùng vũ lực chiếm Senkaku/Điếu Ngư, Quốc hội Mỹ sẽ phê chuẩn cho quân đội Mỹ động binh?
Tổng thống Mỹ Barack Obama trong chuyến thăm Nhật Bản mới đây nhất đã tuyên bố: “Lãnh thổ thuộc quyền quản lý của Nhật bản bao gồm Senkaku là đối tượng được ứng dụng theo Điều 5 của Hiệp ước An ninh Nhật-Mỹ. Vậy khi Nhật Bản có sự cố, Mỹ sẽ tham chiến một cách vô điều kiện”.