Kỳ 2:

Putin “đổi dòng” vào thập niên 1990 và biến cố đánh bom chung cư Nga

Cựu tổng lãnh sự Mỹ ở Nga, John Evans, đã có những nhận xét tinh tế về sự đổi hướng của Putin trong thập niên 1990.
>>Chính trị gia Putin qua phân tích của nhà ngoại giao Mỹ thập niên 1990

Putin “đổi dòng” vào thập niên 1990 và biến cố đánh bom chung cư Nga - 1

Tổng thống Nga Yeltsin (bìa trái) gặp Thủ tướng Putin tại điện Kremlin vào ngày 31/12/1999, ngày ông Yeltsin chỉ định Putin làm Quyền Tổng thống Nga. Ảnh: AFP.

Phản đối đảo chính tháng 8/1991

Khi Liên Xô bắt đầu khủng hoảng nặng vào cuối thập niên 1980, lúc đầu hẳn là Vladimir Putin thất vọng về vị trí công việc được phân công ở Dresden (Đức). Nhưng ông đã quay trở về Saint Petersburg (lúc đó vẫn còn gọi là Leningrad) và bắt đầu công việc tại một trường đại học tại đây.

Được Giáo sư Sobchak tuyển về làm tại chính quyền thành phố, Putin vẫn giữ mối liên hệ với KGB – cơ quan an ninh và tình báo này có một trường đào tạo ở Leningrad. Tuy nhiên có vẻ như Putin đã cắt đứt các mối quan hệ đó sau khi xảy ra cuộc đảo chính vào tháng 8/1991 chống lại Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev.

Thị trưởng Leningrad Sobchak là một nhân vật “dân chủ” của nước Nga – ông công khai lên tiếng phản đối cuộc đảo chính nói trên. Ông tổ chức một cuộc tập hợp lớn ở Quảng trường Cung điện.

Do lúc đó phe đảo chính kiểm soát được kênh truyền hình trung ương có trụ sở ở Ostanikino (Moscow) nên đài truyền hình Leningrad là đài truyền hình duy nhất thể hiện tiếng nói của những người phản đối đảo chính. Sóng của đài này tiếp cận được khán giả trên toàn phần châu Âu của nước Nga.

Putin đã đứng bên cạnh Sobchak. Cả hai đều đối mặt rủi ro lớn nếu như “gió đổi chiều”. Thời khắc này đánh dấu việc Putin trở thành một chính trị gia dù giới tình báo Nga vẫn hay nói “một khi đã là thành viên của Cheka (ý nói KGB – ND) thì mãi mãi là người Cheka”.

Khi đó nhiều khả năng Putin cho rằng hệ thống Xô viết đã thất bại và cần được thay thế bằng một chế độ mới dựa trên các nguyên tắc khác. Sự cam kết của Putin vào lúc này không tương thích với thời kỳ ông công tác trong KGB cũng như nền tảng giáo dục pháp lý của ông trước đó.

Đối mặt với môi trường thiếu tin tưởng ở Moscow, Putin đã lựa chọn dựa vào bạn bè người Saint Petersburg và sau đó là ngày càng dựa vào các cựu nhân viên của KGB.

Thất nghiệp và chuyển sang điện Kremlin

Với tính cách và cách hành xử của Putin ở Sain Petersburg, không ai biết đến ông lại mảy may nghĩ rằng Putin sẽ leo lên đỉnh cao quyền lực ở Liên bang Nga. Nhiều người tôn trọng ông, một số thậm chí còn nể sợ ông, nhưng ông đã không gặp may vào năm 1996 khi ông tham gia chiến dịch tái tranh cử của thị trưởng Sobchak. Vị thị trưởng có một đối thủ là một trong các vị phó của mình - Vladimir Yakovlev. Đã vậy Sobchak lại mắc một số sai lầm chết người trong chiến dịch tranh cử, dẫn tới một cuộc tranh luận thảm họa trên truyền hình. Khi Sobchak thất bại thì Putin cũng không còn vị trí để mà làm.

Putin sau đó chật vật xoay sở để có được một việc làm trong văn phòng điện Kremlin, liên quan đến tài sản nhà nước.

Putin không có ý định tranh cử tổng thống Nga. Vẻ ngạc nhiên của ông lộ rõ khi ông được chỉ định làm Thủ tướng Nga vào mùa hè năm 1999. Người ta kể rằng Putin đã nói với Tổng thống Nga Boris Yeltsin rằng ông cảm thấy mình không sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm này.

Thử thách ngay trước mắt của Putin là cuộc Chiến tranh Chechnya lần 2 trong bối cảnh cuộc chiến lần 1 không dễ dàng chút nào cho nước Nga. Thủ tướng Putin phát động cuộc chiến thứ 2 một cách mạnh mẽ và gặt hái thành công.

Tuy nhiên phương Tây nhìn nhận Putin theo hướng thiếu thiện cảm, cho rằng ông đã làm điều không hay để đạt được mục đích chính trị.

Tranh cãi quanh lý do biện minh cho cuộc chiến Chechnya lần 2

Lúc đó xảy ra loạt vụ đánh bom 2 tòa chung cư ở Moscow (vào tháng 9/1999) và sự kiện này đã trở thành lý do để Putin đẩy mạnh cuộc chiến Chechnya lần 2.

Nhà nước Nga đã quy trách nhiệm về các vụ đánh bom này cho phiến quân Chechnya và công chúng Nga đã rất phẫn nộ với phiến quân Chechnya.

Tuy nhiên phương Tây khi ấy lại cáo buộc rằng Putin đứng đằng sau các vụ tấn công đó.

Nhưng nhà ngoại giao Mỹ John Evans không tin lắm vào cáo buộc đó của phương Tây. Evans cho rằng Putin không làm vậy và nếu có ai mưu toan làm như vậy thì đó phải là một người khác.

Dưới sự lãnh đạo của Shamil, người Hồi giáo dòng Sunni ở Chechnya có một lịch sử đối kháng mãnh liệt với người Nga vào thế kỷ 19, khi đế chế Nga chinh phục vùng Kavkaz. Vào thập niên 1990, những người Chechnya vẫn làm cho người Nga cảm thấy bất an ở nửa châu Âu của quốc gia này. Khi ấy, người Chechnya buôn bán xe Mercedes ở Petersburg, nơi có nhiều ô tô bị ăn cắp được sang tên đổi chủ.

Trong cuộc chiến Chechnya lần 1, người Chechnya đã công kích cá nhân nhà ngoại giao Mỹ Evans do quan điểm của chính phủ Mỹ khi đó ủng hộ sự toàn vẹn lãnh thổ của nước Nga. Ngay sau khi xảy ra 2 vụ đánh bom chung cư nói trên, Tùy viên quốc phòng của Mỹ ở Moscow thông báo rằng trong số cư dân của ít nhất một trong 2 tòa nhà này có người thân của quân nhân Nga. Đối với Evans, Putin sẽ không bao giờ hy sinh tính mạng của những người vô tội để đạt mục tiêu chính trị.

Theo Evans, người có khả năng làm chuyện đó là một nhân vật khác gần gũi với vợ, con gái và con rể của Tổng thống Boris Yeltsin (gọi tắt là nhóm “Gia đình”).

Nhóm Gia đình lo ngại về triển vọng bầu cử quốc hội vào tháng 12/1999 và về liên minh mới hình thành giữa Yevgeniy Primakov và thị trưởng Moscow - Yuriy Luzhkov. Nhóm này tìm cách trì hoãn bầu cử và họ thấy rằng cuộc chiến Chechnya có thể biện minh cho việc đó.

Cuối cùng chiến dịch quân sự của Putin đã thành công, phiến quân Chechnya bị xử lý, và Yeltsin “thoái vị” để đề cử Putin thay mình, vào đêm Giao thừa.

Evans thừa nhận không thể biết chắc về những bí ẩn bên trong loạt vụ đánh bom chung cư nhưng ông tin rằng Putin không phải là người chủ mưu.

(Còn nữa)

Theo Trung Hiếu

VOV.VN 

MỚI NHẤT
Ông Trump: Tham chiến ở Trung Đông là quyết định tồi tệ nhất của Mỹ
Ông Trump: Tham chiến ở Trung Đông là quyết định tồi tệ nhất của Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho rằng Mỹ ngay từ đầu không nên hiện diện tại Trung Đông và đây là quyết định tồi tệ nhất trong lịch sử Mỹ.

Thứ tư, 09/10/2019 - 09:31

Nhiều dự án "chết yểu" tại Philippines sau chiến lược xoay trục sang Trung Quốc
Nhiều dự án "chết yểu" tại Philippines sau chiến lược xoay trục sang Trung Quốc

(Dân trí) - Số phận “chết yểu” của các dự án lớn liên quan tới Trung Quốc đã phơi bày những hạn chế trong chiến lược xoay trục sang Bắc Kinh của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte.

Thứ tư, 09/10/2019 - 08:34

Thổ Nhĩ Kỳ "động binh", chuẩn bị tiến vào bắc Syria
Thổ Nhĩ Kỳ "động binh", chuẩn bị tiến vào bắc Syria

(Dân trí) - Lực lượng quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ và đồng minh cùng với xe tăng ngày 9/10 đã xuất hiện gần biên giới Syria, trong bối cảnh chính phủ Ankara tuyên bố quân đội nước này sẽ sớm băng qua biên giới để vào Syria.

Thứ tư, 09/10/2019 - 08:25

Nobel Hóa học 2019 gọi tên 3 nhà khoa học
Nobel Hóa học 2019 gọi tên 3 nhà khoa học

(Dân trí) - 3 nhà khoa học đã được trao giải Nobel Hóa học năm 2019 vì những đóng góp của họ cho việc nghiên cứu và phát triển pin lithium-ion.

Thứ tư, 09/10/2019 - 05:31

Thương chiến Mỹ - Trung có thể gây thiệt hại 700 tỷ USD toàn cầu năm 2020
Thương chiến Mỹ - Trung có thể gây thiệt hại 700 tỷ USD toàn cầu năm 2020

(Dân trí) - Tân giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF cảnh báo rằng cuộc thương chiến kéo dài giữa 2 nền thương mại lớn nhất thế giới có thể gây thiệt hại 700 tỷ USD toàn cầu trong năm tới, quy mô ngang ngửa nền kinh tế Thụy Sĩ.

Thứ tư, 09/10/2019 - 05:26

Quốc gia Đông Nam Á đầu tiên có thể mua "bóng ma bầu trời" Su-57 của Nga
Quốc gia Đông Nam Á đầu tiên có thể mua "bóng ma bầu trời" Su-57 của Nga

(Dân trí) - Myanmar có thể trở thành khách hàng đầu tiên từ Đông Nam Á mua máy bay chiến đấu Su-57 của Nga.

Thứ tư, 09/10/2019 - 04:44

Số phận bi thảm của bác sĩ tiêm chủng từng giúp CIA lấy đầu Osama bin Laden
Số phận bi thảm của bác sĩ tiêm chủng từng giúp CIA lấy đầu Osama bin Laden

(Dân trí) - Trong chiến dịch tranh cử năm 2016, ông Trump từng tuyên bố sẽ giúp bác sĩ Shakil Afridi - người được xem là nhân vật chủ chốt giúp CIA tìm ra tung tích trùm khủng bố Osama bin Laden thông qua chương trình tiêm chủng - chỉ sau 2 phút nếu đắc cử tổng thống. Nhưng sau 3 năm, bác sĩ này vẫn đang phải ngồi tù.

Thứ tư, 09/10/2019 - 04:40

2 kịch bản cho Thổ Nhĩ Kỳ, 2 lựa chọn cho người Kurd ở Syria
2 kịch bản cho Thổ Nhĩ Kỳ, 2 lựa chọn cho người Kurd ở Syria

“Có hai lựa chọn cho SDF. Hoặc phải chiến đấu ác liệt hoặc không gì cả", một chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ nhận định.

Thứ tư, 09/10/2019 - 03:46

Chuyên gia Mỹ chia sẻ cách thức thúc đẩy an toàn trên không gian mạng
Chuyên gia Mỹ chia sẻ cách thức thúc đẩy an toàn trên không gian mạng

(Dân trí) - Chuyên gia công nghệ thông tin và chính sách mạng của Mỹ Daniel Castro đã có những chia sẻ về xu hướng tất yếu hiện nay là nền kinh tế dựa vào thuật toán, cũng như đề xuất cách thức các cơ quan quản lý quá trình số hóa một cách an toàn mà không cản trở sự sáng tạo.

Thứ tư, 09/10/2019 - 03:40

“Đoạn tuyệt” Đài Loan, quốc đảo Thái Bình Dương “nhận quà” từ Trung Quốc
“Đoạn tuyệt” Đài Loan, quốc đảo Thái Bình Dương “nhận quà” từ Trung Quốc

(Dân trí) - Solomon đã ký được nhiều thỏa thuận với Trung Quốc sau khi cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan và chuyển hướng sang Bắc Kinh.

Thứ tư, 09/10/2019 - 02:45

Bí mật bên trong kho dự trữ thịt lợn chiến lược của Trung Quốc
Bí mật bên trong kho dự trữ thịt lợn chiến lược của Trung Quốc

(Dân trí) - Giữa lúc Trung Quốc rơi vào "cơn khát" thịt lợn do ảnh hưởng của dịch tả châu Phi, việc xả kho thịt dự trữ chiến lược quốc gia được đánh giá là cũng chỉ như "muối bỏ biển".

Thứ tư, 09/10/2019 - 01:54

Nguy cơ phía sau làn sóng xuất khẩu công nghệ giám sát của Trung Quốc
Nguy cơ phía sau làn sóng xuất khẩu công nghệ giám sát của Trung Quốc

(Dân trí) - Việc Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu công nghệ giám sát thông qua các công ty lớn nhất của nước này đã làm dấy lên nhiều quan ngại về nguy cơ bị thu thập dữ liệu cũng như tham vọng mở rộng ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Thứ tư, 09/10/2019 - 11:55

ĐÁNG QUAN TÂM
Chuyên gia: Chủ tịch ASEAN là cơ hội lớn để Việt Nam nâng cao vị thế
Chuyên gia: Chủ tịch ASEAN là cơ hội lớn để Việt Nam nâng cao vị thế

(Dân trí) - Các chuyên gia cho rằng Việt Nam sẽ được hưởng lợi nhiều từ việc trở thành chủ tịch ASEAN vào năm sau, bao gồm việc nâng cao vị thế trong khu vực và trên quốc tế.

Thứ tư, 09/10/2019 - 11:01

Máy bay Italy treo lộn ngược lơ lửng trên cáp treo
Máy bay Italy treo lộn ngược lơ lửng trên cáp treo

(Dân trí) - Một máy bay Italy đã bị treo lơ lửng trong tình trạng lộn ngược và phi công bị hất văng lên cánh sau một tai nạn đâm phải cáp treo tại một khu nghỉ dưỡng trượt tuyết.

Thứ tư, 09/10/2019 - 10:26

Ông Trump muốn dùng máy phát hiện nói dối tìm "người phản bội" trong Nhà Trắng
Ông Trump muốn dùng máy phát hiện nói dối tìm "người phản bội" trong Nhà Trắng

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho đã nhiều lần muốn dùng máy phát hiện nói dối để tìm ra những quan chức làm rò rỉ thông tin mật của Nhà Trắng ra bên ngoài, truyền thông Mỹ đưa tin.

Thứ tư, 09/10/2019 - 10:00

Ông Trump khoe Mỹ đang chế tạo vũ khí "không ai có thể tin được"
Ông Trump khoe Mỹ đang chế tạo vũ khí "không ai có thể tin được"

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang chế tạo những vũ khí mới với sức mạnh mà “không một ai có thể tin được”.

Thứ tư, 09/10/2019 - 09:02

Ông Kim Jong-un tiết lộ điều duy nhất Triều Tiên có thể trông cậy
Ông Kim Jong-un tiết lộ điều duy nhất Triều Tiên có thể trông cậy

(Dân trí) - Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã có chuyến thăm tới một trang trại quân đội ngay sau khi cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ tại Thụy Điển thất bại.

Thứ tư, 09/10/2019 - 08:41

Bà Clinton nhắn ông Trump: "Đừng thách tôi"
Bà Clinton nhắn ông Trump: "Đừng thách tôi"

(Dân trí) - Đáp lại lời thách thức tham gia cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 từ ông Donald Trump, cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton tuyên bố: “Đừng thách tôi”.

Thứ tư, 09/10/2019 - 08:17

Mỹ tiếp tục “tung đòn” trừng phạt quan chức Trung Quốc
Mỹ tiếp tục “tung đòn” trừng phạt quan chức Trung Quốc

(Dân trí) - Chính quyền Mỹ thông báo hạn chế cấp thị thực đối với một số quan chức Trung Quốc có liên quan tới việc giam giữ cộng đồng thiểu số người Hồi giáo tại khu vực Tân Cương.

Thứ tư, 09/10/2019 - 07:19

Nhà Trắng thách thức cuộc điều tra luận tội ông Trump
Nhà Trắng thách thức cuộc điều tra luận tội ông Trump

(Dân trí) - Nhà Trắng tuyên bố không hợp tác với cuộc điều tra luận tội Tổng thống Donald Trump của đảng Dân chủ vì cho rằng đây là cuộc điều tra "vi hiến, vô căn cứ".

Thứ tư, 09/10/2019 - 06:57

Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố không lung lay trước Mỹ, ông Trump bất ngờ “đổi giọng”
Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố không lung lay trước Mỹ, ông Trump bất ngờ “đổi giọng”

(Dân trí) - Đáp lại lời cảnh báo từ Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng sẽ “xóa sổ, hủy diệt” nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ nếu quốc gia Trung Đông tấn công người Kurd ở Syria, Ankara tuyên bố họ sẽ không lung lay trước những mối đe dọa.

Thứ ba, 08/10/2019 - 09:25

Lời chúc mừng sinh nhật Thủ tướng Nhật Bản "kỳ lạ" của ông Trump
Lời chúc mừng sinh nhật Thủ tướng Nhật Bản "kỳ lạ" của ông Trump

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi lời chúc mừng sinh nhật tới Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe dù sinh nhật ông Abe đã qua từ nửa tháng trước, làm nảy sinh nghi vấn rằng ông chủ Nhà Trắng có thể đã nhầm sinh nhật ông Abe với ngày sinh của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Thứ ba, 08/10/2019 - 08:00

Máy bay "vẽ" thông điệp nghi chúc mừng sinh nhật ông Putin lên bầu trời Mỹ
Máy bay "vẽ" thông điệp nghi chúc mừng sinh nhật ông Putin lên bầu trời Mỹ

(Dân trí) - Cư dân một thành phố Mỹ đã bất ngờ khi thấy một thông điệp “vẽ” bằng khói máy bay trên bầu trời dường như ám chỉ lời chúc mừng sinh nhật tới Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Thứ ba, 08/10/2019 - 07:53

Nước cờ mạo hiểm của ông Duterte muốn kéo Nga thăm dò dầu khí ở Biển Đông
Nước cờ mạo hiểm của ông Duterte muốn kéo Nga thăm dò dầu khí ở Biển Đông

(Dân trí) - Các chuyên gia cho rằng việc Tổng thống Duterte chào mời Nga tham gia vào hợp tác thăm dò dầu khí ở Biển Đông có thể khiến nước này gặp rủi ro trong quan hệ với các "ông lớn" vốn kình nhau trong khu vực là Nga, Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản.

Thứ ba, 08/10/2019 - 06:03