"Nút thắt" tác động tiêu cực tới ngành sản xuất vũ khí của Ukraine

Cạnh tranh tuyển dụng lao động

Tốc độ đổi mới trên chiến trường Ukraine nhanh đến mức các đơn vị tiền tuyến có thể cần một loại UAV mới chỉ trong vài tuần. Tuy nhiên, ngành công nghiệp quốc phòng nước này đang đối mặt với tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng, đe dọa làm chậm tốc độ đó.

Hàng chục tỷ USD đầu tư cùng nhu cầu thời chiến đã thúc đẩy sự ra đời của hàng nghìn công ty quốc phòng tại Ukraine, nhưng nguồn nhân lực dường như không theo kịp tốc độ phát triển.

Ông Yurii Faraponov, Giám đốc vận hành của BlueBird Tech, cho biết công ty của ông không thể đáp ứng một số yêu cầu từ tiền tuyến vì thiếu kỹ sư.

Ông Sergii Vysotskyi, Phó Chủ tịch Hiệp hội Quốc gia các ngành Công nghiệp Quốc phòng Ukraine, cho hay một công ty gần đây đã “chiêu mộ" một quản lý sản xuất của doanh nghiệp khác bằng cách đề nghị mức lương gấp 3 lần mức cũ, kèm hỗ trợ về chỗ ở.

Một số công ty thậm chí đang tìm đến các chuyên gia đã nghỉ hưu và thuyết phục họ quay trở lại làm việc.

Những người trong ngành cho rằng tình trạng thiếu lao động đang trở thành một trong những "nút thắt cổ chai" lớn nhất đối với tham vọng mở rộng sản xuất vũ khí của Ukraine.

Marta Khrypiak, phụ trách công nghệ quốc phòng tại công ty tuyển dụng Lobby X, cho rằng thị trường đang trải qua một cuộc cạnh tranh nội bộ. Các bên liên tục tìm đến một nhóm người và sử dụng mọi công cụ để tuyển dụng họ.

Dân số trong độ tuổi lao động của Ukraine đã giảm trong nhiều thập niên và còn sụt giảm mạnh hơn sau khi xung đột nổ ra, khi hàng triệu người rời đất nước và nhiều người khác gia nhập quân đội.

Theo giới quan sát, tình trạng thiếu nhân lực đang ảnh hưởng trực tiếp đến tham vọng của Ukraine trong việc dùng công nghệ để bù đắp bất lợi về nhân lực trên chiến trường trước Nga. 

Thiếu lao động có trình độ

Một cuộc khảo sát hồi tháng 4 với 27 doanh nghiệp công nghệ quốc phòng do công ty tuyển dụng CORE Team thực hiện cho thấy các đơn vị này đã tăng quy mô nhân sự hơn 50%. Các công ty này cũng tuyển dụng hàng nghìn người chỉ trong một năm. Tất cả đều dự kiến tiếp tục mở rộng nhưng cho biết họ thiếu ứng viên đủ trình độ.

Bà Anna Korol, Giám đốc điều hành CORE Team, cho hay số lượng chuyên gia đang tăng lên khi ngày càng nhiều người chuyển đổi nghề nghiệp, nhưng ngành quốc phòng đang phát triển nhanh hơn rất nhiều.

Một số chuyên ngành, như kỹ sư phát triển phần cứng, chuyên gia tần số vô tuyến và ăng-ten, các nhà hóa học phục vụ sản xuất thuốc nổ, khan hiếm đến mức các nhà tuyển dụng nói rằng họ gần như biết rõ tất cả ứng viên có sẵn trên thị trường.

“Không thể tuyển được nhiều người thông qua tin đăng việc làm nữa, mọi người đã bị tuyển hết”, Vysotskyi nói.

Một số đại diện ngành cho biết tình trạng thiếu nhân lực đặc biệt gây tổn hại đến khả năng đổi mới, khi vũ khí ngày càng trở nên phức tạp và đòi hỏi chuyên môn cao hơn.

Ngoài ra, trong ngành này, gần như không có sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, khi người lao động phải làm việc nhiều giờ tại các cơ sở sản xuất. Trong khi đó, các cơ sở sản xuất quân sự của Ukraine cũng vướng phải rủi ro trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích mà Nga tiến hành.

Điều này khiến số người ứng tuyển giảm xuống khi các vị trí việc làm trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng chỉ nhận trung bình 1,5-3,8 hồ sơ cho mỗi vị trí trong tháng 7 trên DOU.ua, một trang tuyển dụng công nghệ phổ biến. Con số trên thấp hơn hẳn so với hàng chục hồ sơ cho các vị trí liên quan tới kỹ sư dân sự.

Theo các nhà tuyển dụng, ý thức về mục đích và sứ mệnh thường là động lực đưa mọi người đến với ngành này, nhưng cũng có những lợi ích hữu hình. Theo khảo sát của CORE Team, gần 9/10 công ty đã tăng lương trong năm trước để duy trì khả năng cạnh tranh.

Những người trong ngành cho biết các công ty đang tích cực săn tìm chuyên gia trong nước và tìm cách lôi kéo những người khác trở về từ nước ngoài.

Nam giới trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự làm việc tại các công ty quốc phòng cũng có thể được miễn nghĩa vụ động viên. Ngoài ra, các nhà tuyển dụng cho rằng cơ hội thăng tiến nghề nghiệp trong ngành quốc phòng tại Ukraine hiện gần như chưa từng có.

Thêm vào đó, vì không tìm được đủ nhân viên có kinh nghiệm, các công ty gia tăng tuyển cả những người không có nền tảng công nghệ rồi đào tạo họ.

Kể từ năm 2022, các trường đại học Ukraine đã mở mới hoặc khôi phục các chương trình đào tạo liên quan đến quốc phòng. Nhiều sinh viên mới tốt nghiệp đã được các công ty trong ngành săn đón. Mặc dù vậy, tốc độ gia tăng số lượng sinh viên theo học các ngành liên quan đến công nghệ quốc phòng vẫn chưa theo kịp nhu cầu ngày càng lớn của ngành.