Nhà báo Mỹ: "Chuyện nào ở Mỹ Lai cũng khiến tôi ám ảnh"

Tôi hỏi Deborah, câu chuyện nào ở Mỹ Lai khiến bà ám ảnh nhất? Deborah nói, chuyện nào cũng ám ảnh, vì ngay từ đầu, việc những người lính Mỹ giết người vô cớ, đó đã là điều ám ảnh không được phép rồi.
>>Người phụ nữ Mỹ khóc ở Việt Nam
>>Nữ nhà báo đoạt giải Pulitzer và loạt bài chấn động về Việt Nam

Deborah Nelson: “Một người phụ nữ khác mà tôi hỏi - bà Phạm Thị Đán, vợ của một người làm công nhân thủy lợi bị giết. Câu chuyện đấy lại khác. Cô ấy mô tả hiện trường khi cô ấy nhìn thấy thi thể của người chồng, cô ấy tả đi tả lại câu chuyện đó, tôi hiểu, đó là sự giận giữ với những gì mà cô ấy đã nhìn thấy; dường như sự giận giữ của người phụ nữ đó còn tăng hơn khi cô nói chuyện với tôi.


Nhà báo Deborah Nelson

Nhà báo Deborah Nelson

Tuy nhiên, tôi cũng không có quyền ngắt lời người phụ nữ đó mà hãy để họ tiếp tục nói thêm những câu chuyện khác”.

Tôi hỏi Deborah, câu chuyện nào ở Mỹ Lai khiến bà ám ảnh nhất? Deborah nói, chuyện nào cũng ám ảnh, vì ngay từ đầu, việc những người lính Mỹ giết người vô cớ, đã là điều ám ảnh không được phép rồi.

“Tôi nhớ về một nhân vật mà tôi phỏng vấn - chị Hồ Thị Vân. Cuộc thảm sát mà cô ấy là nạn nhân sống sót lại không có tên trong hồ sơ, và chúng tôi phải tìm bằng được nhân chứng của vụ thảm sát này.

Khi sang Việt Nam, chúng tôi mất nhiều tuần lễ để tìm ra nó. Nhưng quả thật khó khăn hơn chúng tôi tưởng. Chúng tôi đi tìm địa danh, thì nó không giống như các trường hợp khác, hầu hết các vụ thảm sát khác đều có tên trong hồ sơ; nhưng vụ thảm sát 19 người không có tên trong hồ sơ, chỉ ghi là 1 ngôi làng nhỏ cách Hội An 20km.

Tôi đến một ngôi làng gần giống như thế, và gặp một nông dân. Họ dẫn tôi đến một tượng đài có một ngôi mộ. Tôi hỏi, có phải vụ thảm sát xảy ra ở đây không? Nhưng, đó lại là 1 vụ thảm sát do lính Hàn Quốc gây ra chứ không phải do lính Mỹ. Tôi muốn tìm thông tin về vụ thảm sát xảy ra ngày 8/2/1969, ông ấy nói có biết, cách đây vài cây số sẽ tiếp tục thấy 1 cái tượng đài. Chúng tôi đến nơi đó và gặp nhưng có tới 2 tượng đài. Vậy là tôi biết thêm 2 cuộc thảm sát nữa, nhưng, đó vẫn chưa phải là cuộc thảm sát chúng tôi tìm.

Gặp quá nhiều những tượng đài, tôi càng cảm nhận được những gì mà lính Mỹ gây ra cho người dân nơi đây, là những điều không thể tha thứ được. Vậy mà, họ đã im lặng 30 năm, và dường như họ vẫn muốn sự việc được rơi vào quên lãng?

Thời điểm đó 2006, ngôi làng mà tôi tìm đến, cả làng chưa có chiếc xe ô tô nào, nên khi có một chiếc xe ô tô xuất hiện, rất nhiều người dân đã kéo ra. Họ tập trung rất đông, và tôi hỏi họ về câu chuyện này.

Trong đám đông ấy, có hai người phụ nữ được mọi người đẩy lên phía trước. Thì ra, đó là 2 người có người thân mất trong vụ thảm án mà chúng tôi đang tìm. Chúng tôi đã thu thập được thông tin về những gì đã diễn ra ở đây, dù nó không được lưu trong hồ sơ.

Cô Hồ Thị Vân đứng trong đám đông và nói to lên, và cô này đã dẫn chúng tôi đi. Câu chuyện của cô Vân kể, tôi thực sự không biết tôi có tiếp tục được phỏng vấn nữa hay không, bởi thời điểm xảy ra, cô Vân mới chỉ là 1 cô bé thiếu niên.

Ngày hôm đó, hải quân Mỹ bắn tên lửa vào làng để tìm du kích. Mẹ của Vân đẩy hết cả nhà xuống hầm, lúc đó, một lính Mỹ đi đến cửa hầm, buộc từng người dưới hầm phải đi lên. Người lính này nói “Mama San, Mama San” – ý nói là người Việt Nam. Dù ở dưới hầm nhưng cô Vân vẫn nghe được tiếng nói ấy, và nó ám ảnh cô Vân đến tận bây giờ.


 Deborah Nelson bên bức ảnh của bà Hồ Thị Vân

Deborah Nelson bên bức ảnh của bà Hồ Thị Vân

Hầm có một cửa thoát ra bờ sông, mẹ của Vân đẩy cô bé ra cửa và bắt Vân chạy đi. Cô bé vừa chạy vừa quay đầu nhìn lại, thấy lính Mỹ đưa cả gia đình mình xếp thành hàng và bắn chết…

Buổi chiều quay trở về, cô Vân nói, toàn bộ những thi thể này lúc khi đó chồng lên nhau. Cô Vân nói rằng, khi lôi xác ra thấy người anh của mình vẫn ôm lấy người em, vậy là lính Mỹ đã bắn xuyên qua hai cơ thể.

Câu chuyện cô Vân kể với chúng tôi, khi cô ấy ngồi trong căn bếp, đồ ăn đã được nấu từ sáng nhưng cô ấy không ăn, cô ấy cứ thế khóc khi kể lại câu chuyện. Chúng tôi ngồi đó, lắng nghe và chờ đợi, xem cô ấy có muốn kết thúc câu chuyện không. Nhưng cô ấy vẫn không kết thúc…

Sau sự kiện ấy, cô ấy đã tham gia du kích, tham gia cách mạng chống lại Mỹ, và bị thương mù một mắt. Tôi hỏi, cô còn tức giận không, cô ấy nói: “Không, nhưng nếu lính Mỹ về đây tôi sẽ giết chết”.

Tôi dừng lại 1 giây để hỏi, quân phục họ mặc là gì, quả bom họ bắn là gì…, vì chúng tôi biết quân phục sẽ phân biệt được các đơn vị của quân đội Mỹ. Nghe cô Vân kể, tôi biết đây là Hải quân Mỹ. Hải quân Mỹ không lưu trữ hồ sơ gì, tất cả đã bị tiêu hủy. Vậy là, chúng tôi lại được nghe một câu chuyện về một vụ thảm sát khác, vì vụ thảm sát của bộ binh Mỹ gây ra ngày 8/2/1968 lại ở một ngôi làng khác.


 Hình ảnh trong cuộc thảm sát Mỹ Lai, tháng 3/1968. Ảnh tư liệu.

Hình ảnh trong cuộc thảm sát Mỹ Lai, tháng 3/1968. Ảnh tư liệu.

Ngày thứ ba, tôi tìm được ngôi làng mà tôi muốn. Một người đàn ông, khi đó là một câu bé sống sót kể: người chị của cậu bị lính Mỹ cưỡng hiếp, cả gia đình bị giết chết. Anh này nói, có một người Mỹ đi cả chặng đường dài để hỏi câu chuyện này thật có ý nghĩa, vì như thế người ta vẫn nhớ câu chuyện đã xảy ra. Điều này làm tôi rất mừng.

Tôi, suốt cả câu chuyện, hầu như đều im lặng để không cắt ngang câu chuyện của Deborah Nelson. Tôi cũng có những cảm giác căng thẳng, nghẹt thở, đau đớn, căm phẫn…, giống như những cảm giác mà Deborah đã có, khi bà tiến hành điều tra sự việc tưởng như quên lãng này.

“Mở lại một câu chuyện đau buồn của một gia đình, tôi nghĩ rằng, gia đình họ chịu đựng được thì không có lý do chúng tôi lại không chịu đựng được” – bàn tay của Deborah đan vào nhau. Cánh tay của bà, những mảng da đã bắt đầu điểm đồi mồi.

Tôi không giật mình về chi tiết làn da đồi mồi của Deborah Nelson. Bà sinh năm 1953, hơn tôi gần 30 tuổi. Hơn hết, bà là một người Mỹ yêu hòa bình, yêu Việt Nam, và mong muốn mang lại những điều tốt đẹp cho cộng đồng, xã hội.

Deborah Nelson sinh năm 1953 tại Grayslake, bang Illinois, Mỹ. Bà tốt nghiệp đại học Northern Illinois ngành báo chí và có bằng tiến sĩ luật của trường Đại học DePaul.

Hiện bà là giáo sư thỉnh giảng tại trường Báo chí Philip Merrill, thuộc Đại học Maryland. Trong hơn 30 năm làm báo, bà làm việc cho các tờ danh tiếng như Los Angeles Times, Washington Post, Seattle Times và Chicago Sun-Time với rất nhiều phóng sự điều tra sắc sảo gây được tiếng vang trong dư luận. Bà là thành viên ban lãnh đạo Quỹ dành cho báo chí điều tra (FIJ), thành viên ban cố vấn chương trình phóng sự điều tra.

Năm 1997, bà đoạt giải thưởng Pulitzer ở thể loại phóng sự điều tra cho loạt bài đăng trên tờ Seattle Times về những sai phạm trong chương trình xây dựng nhà ở cho người Ấn của chính quyền bang. Sau đó, bà phụ trách dự án báo chí dành cho các tác giả đoạt giải Pulitzer các năm 2001 và 2002. Năm 2006, bà và nhà nghiên cứu quân sự Nicholas Turse là đồng tác giả của series phóng sự điều tra về tội ác chiến tranh của Mỹ đăng trên tờ Los Angeles Times.

Theo Di Linh

Vietnamet

MỚI NHẤT
Chân dung nhà đàm phán số một của Triều Tiên
Chân dung nhà đàm phán số một của Triều Tiên

Trong suốt hơn một năm, các nhà ngoại giao Mỹ đã hội đàm bí mật với nhà đàm phán hạt nhân hàng đầu của Triều Tiên ở Bình Nhưỡng cũng như nhiều thành phố khác.

Thứ tư, 21/06/2017 - 10:32

Tư lệnh Mỹ vùng Thái Bình Dương sắp rời chức?
Tư lệnh Mỹ vùng Thái Bình Dương sắp rời chức?

Đô đốc Harry Harris - Tư lệnh Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương Mỹ, người nổi tiếng với những chỉ trích việc Trung Quốc bành trướng ở Biển Đông - dự kiến sẽ rời chức vào năm tới, Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ cho hay.

Thứ tư, 21/06/2017 - 10:26

Triều Tiên đặt điều kiện để hoãn thử hạt nhân, tên lửa
Triều Tiên đặt điều kiện để hoãn thử hạt nhân, tên lửa

(Dân trí) - Đại sứ Triều Tiên hôm nay 21/6 cho biết nước này sẵn sàng bước vào bàn đàm phán để thương lượng về việc tạm dừng các vụ thử hạt nhân và tên lửa gây tranh cãi nếu các điều kiện do Bình Nhưỡng đưa ra được đáp ứng đầy đủ.

Thứ tư, 21/06/2017 - 10:18

Nga phá hủy hàng loạt nhà tập thể cũ thời Liên Xô
Nga phá hủy hàng loạt nhà tập thể cũ thời Liên Xô

(Dân trí) - Kế hoạch phá hủy các nhà tập thể cũ nát thời Liên Xô của chính quyền thành phố Moscow đã gây ra những phản ứng trái chiều.

Thứ tư, 21/06/2017 - 10:06

Iran: “Vua Ả-rập Xê-út phế cháu, tôn con làm thái tử là đảo chính mềm”
Iran: “Vua Ả-rập Xê-út phế cháu, tôn con làm thái tử là đảo chính mềm”

(Dân trí) - Truyền thông nhà nước Iran hôm nay 21/6 gọi việc Quốc vương Ả-rập Xê-út bất ngờ phế truất cháu trai khỏi ngôi vị thái tử và đưa con trai lên làm người thừa kế ngai vàng là “cuộc đảo chính mềm”.

Thứ tư, 21/06/2017 - 09:18

Tổng thống Philippines điều máy bay riêng chở binh sĩ bị thương
Tổng thống Philippines điều máy bay riêng chở binh sĩ bị thương

(Dân trí) - Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ngày 20/6 đã điều động chuyên cơ tổng thống Fokker F-28 để chở các thương binh từ “chảo lửa” Marawi về thủ đô Manila chữa trị.

Thứ tư, 21/06/2017 - 09:00

Vì sao du khách Mỹ thích tới Triều Tiên bất chấp căng thẳng leo thang?
Vì sao du khách Mỹ thích tới Triều Tiên bất chấp căng thẳng leo thang?

(Dân trí) - Du lịch tới Triều Tiên luôn là một cuộc phiêu lưu thú vị dành cho những ai muốn tìm kiếm một hành trình mới lạ. Tuy nhiên, cái chết của sinh viên người Mỹ Otto Warmbier mới đây có thể sẽ khiến nhiều du khách phải suy nghĩ kỹ hơn trước khi đặt chân tới đất nước bí mật nhất thế giới này.

Thứ tư, 21/06/2017 - 06:06

Máy bay NATO áp sát máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga
Máy bay NATO áp sát máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga

(Dân trí) - Một máy bay chiến đấu F-16 của NATO đã áp sát máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga ở không phận phía trên biển Baltic vào hôm nay 21/6, hãng tin TASS cho biết.

Thứ tư, 21/06/2017 - 04:53

Nữ điệp viên may mắn sống sót nhờ mác “cháu dâu” Churchill
Nữ điệp viên may mắn sống sót nhờ mác “cháu dâu” Churchill

Bị địch bắt và tra tấn dã man nhưng Odette Sansom Hallowes đã vô tình sống sót nhờ việc tay chỉ huy người Đức nghĩ rằng, cô là cháu dâu của Thủ tướng Anh Churchill.

Thứ tư, 21/06/2017 - 04:52

Ngồi tù vì treo con ngoài cửa sổ tầng 15 để “câu” like
Ngồi tù vì treo con ngoài cửa sổ tầng 15 để “câu” like

(Dân trí) - Một người đàn ông ở Algeria đã bị kết án 2 năm tù sau khi đăng tải hình ảnh treo con lơ lửng bên ngoài cửa sổ tầng 15 chỉ với mong muốn nhận được 1.000 lượt like trên tài khoản Facebook cá nhân.

Thứ tư, 21/06/2017 - 04:31

Những công dân nước ngoài vướng vòng lao lý ở Triều Tiên
Những công dân nước ngoài vướng vòng lao lý ở Triều Tiên

(Dân trí) - Trước khi dư luận xôn xao về việc sinh viên Otto Warmbier bị Triều Tiên phạt tù, sau đó trả về Mỹ trong tình trạng hôn mê và qua đời, nhiều người nước ngoài tới Triều Tiên đã bị chính quyền Bình Nhưỡng bắt giữ và quy kết nhiều tội danh khác nhau.

Thứ tư, 21/06/2017 - 04:07

Nhật Bản diễn tập phòng thủ tên lửa đối phó với Triều Tiên
Nhật Bản diễn tập phòng thủ tên lửa đối phó với Triều Tiên

(Dân trí) - Nhật Bản hôm nay đã tổ chức cuộc tập trận công khai với hệ thống tên lửa phòng thủ. Đây là động thái được cho là thể hiện sự sẵn sàng ứng phó với bất kỳ cuộc tấn công tên lửa nào đến từ quốc gia láng giềng Triều Tiên.

Thứ tư, 21/06/2017 - 04:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Giả thuyết mới vụ 7 thủy thủ tàu chiến Mỹ thiệt mạng sau va chạm tàu hàng
Giả thuyết mới vụ 7 thủy thủ tàu chiến Mỹ thiệt mạng sau va chạm tàu hàng

(Dân trí) - Một số thủy thủ tàu khu trục Mỹ USS Fitzgerald có thể đã không kịp thoát ra khi các cửa thoát hiểm khẩn cấp đóng lại nhằm ngăn nguy cơ con tàu bị chìm sau vụ va chạm với tàu hàng Philippines ở vùng biển Nhật Bản hôm 17/6, theo Dailymail.

Thứ tư, 21/06/2017 - 03:20

Chuyện các nhà báo quốc tế đưa tin từ “tử địa” Mosul
Chuyện các nhà báo quốc tế đưa tin từ “tử địa” Mosul

Cái chết của 2 nhà báo tại Mosul một lần nữa làm dấy lên lo ngại về an toàn cho các nhà báo đưa tin từ điểm giao tranh nóng nhất thế giới này.

Thứ tư, 21/06/2017 - 02:37

Phiến quân Hồi giáo rút lui sau khi tấn công trường học ở Philippines
Phiến quân Hồi giáo rút lui sau khi tấn công trường học ở Philippines

(Dân trí) - Quân đội Philippines thông báo các phiến quân Hồi giáo tấn công một trường tiểu học ở tỉnh Bắc Cotabato phía nam nước này vào sáng nay 21/6 đã rút lui sau một cuộc đấu súng.

Thứ tư, 21/06/2017 - 02:04

Xe đánh bom liều chết của IS điên cuồng lao vào trại lính ở Syria
Xe đánh bom liều chết của IS điên cuồng lao vào trại lính ở Syria

(Dân trí) - Một đoạn video ghi lại bằng thiết bị không người lái được đăng tải mới đây cho thấy cảnh tượng kinh hoàng khi một chiếc xe đánh bom liều chết của phiến quân Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng lao vào một trại lính của lực lượng bảo vệ dân quân người Kurd tại Syria (YPG) .

Thứ tư, 21/06/2017 - 01:59

Tổng thống Trump nói nỗ lực kiềm chế Triều Tiên của Trung Quốc thất bại
Tổng thống Trump nói nỗ lực kiềm chế Triều Tiên của Trung Quốc thất bại

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng những nỗ lực của Trung Quốc nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên đã thất bại, song khẳng định vẫn đánh giá cao sự cố gắng của Bắc Kinh.

Thứ tư, 21/06/2017 - 12:00

Thủy thủ Mỹ xả thân cứu 20 đồng đội trong vụ va chạm tàu hàng Philippines
Thủy thủ Mỹ xả thân cứu 20 đồng đội trong vụ va chạm tàu hàng Philippines

(Dân trí) - Gary Leo Rehm Jr., một trong số 7 thủy thủ thiệt mạng trong vụ va chạm giữa tàu khu trục Mỹ với tàu hàng Philippines ở vùng biển Nhật Bản, đã bất chấp nguy hiểm cứu sống 20 đồng đội trước khi mất mạng trong tình huống nguy kịch.

Thứ tư, 21/06/2017 - 11:41

Tổng thống Trump đổ lỗi cho ông Obama không nỗ lực giải cứu Warmbier
Tổng thống Trump đổ lỗi cho ông Obama không nỗ lực giải cứu Warmbier

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ đương nhiệm Donald Trump dường như đã đổ lỗi cho người tiền nhiệm Barack Obama không cố gắng để đưa Otto Warmbier về nước sớm hơn, dẫn tới cái chết của sinh viên này.

Thứ tư, 21/06/2017 - 11:38

Vì sao Bộ trưởng Quốc phòng Pháp đột ngột từ chức?
Vì sao Bộ trưởng Quốc phòng Pháp đột ngột từ chức?

Bộ trưởng Quốc phòng Pháp,bà Sylvie Goulardvừa từ chức sau khi một thẩm phán mở cuộc điều tra sơ bộ về những cáobuộc đảng của bà lạm dụng quỹ của Nghị viện châu Âu.

Thứ tư, 21/06/2017 - 11:31

Triều Tiên cảnh báo Mỹ sau chỉ trích về cái chết của nam sinh
Triều Tiên cảnh báo Mỹ sau chỉ trích về cái chết của nam sinh

(Dân trí) - Triều Tiên cảnh báo sẽ “đáp trả không thương tiếc” nếu Mỹ có hành động “khiêu khích” chiến tranh sau cái chết của nam sinh Otto Warmbier được Bình Nhưỡng phóng thích, báo Express của Anh cho biết ngày 21/6.

Thứ tư, 21/06/2017 - 11:28

Những ngày hạnh phúc cuối cùng của sinh viên Mỹ trước khi bị bắt tại Triều Tiên
Những ngày hạnh phúc cuối cùng của sinh viên Mỹ trước khi bị bắt tại Triều Tiên

(Dân trí) - Trong những bức ảnh cuối cùng trước khi bị bắt và kết án 15 năm tù, nam sinh Mỹ Otto Warmbier cười rạng rỡ, uống bia, chơi ném tuyết, chụp ảnh cùng người dân và thăm quan Bình Nhưỡng như một khách du lịch bình thường.

Thứ tư, 21/06/2017 - 11:26

Phi công Su-22 sống sót tiết lộ sốc
Phi công Su-22 sống sót tiết lộ sốc

Phi công Su-22 Syria được cứu sống đã khẳng định Mỹ hỗ trợ khủng bố và lý do anh bị bắn hạ.

Thứ tư, 21/06/2017 - 11:17

Cái chết của nam sinh Warmbier thổi bùng cơn giận dữ của Mỹ
Cái chết của nam sinh Warmbier thổi bùng cơn giận dữ của Mỹ

(Dân trí) - Trong khi các nhà làm luật Mỹ cho rằng cái chết của nam sinh Otto Warmbier là một vụ mưu sát và kêu gọi hạn chế du lịch tới Triều Tiên thì chính quyền của Tổng thống Donald Trump được cho là đang cân nhắc biện pháp đối phó.

Thứ tư, 21/06/2017 - 10:46