Nguy cơ thổi bùng căng thẳng Mỹ - Trung sau cuộc chạm trán trên Biển Đông

Dân trí Cuộc “chạm trán” được cho là “thiếu an toàn” giữa các tàu chiến của Mỹ và Trung Quốc trên Biển Đông gần đây được dự đoán có thể “đổ thêm dầu vào lửa” cho mối quan hệ vốn tồn tại nhiều bất đồng giữa Washington và Bắc Kinh.
>>Khoảnh khắc tàu chiến Trung Quốc “áp sát nguy hiểm” tàu Mỹ trên Biển Đông
>>Mỹ bí mật chuẩn bị kế hoạch phô diễn lực lượng “nắn gân” Trung Quốc
>>Các nước dồn dập điều tàu chiến tới Biển Đông, gây sức ép với Trung Quốc

Hai tàu chiến của Mỹ và Trung Quốc áp sát thiếu an toàn trên Biển Đông hồi tháng 9 (Ảnh: Hải quân Mỹ)
Hai tàu chiến của Mỹ và Trung Quốc áp sát "thiếu an toàn" trên Biển Đông hồi tháng 9 (Ảnh: Hải quân Mỹ)

Mỹ đã cáo buộc Hải quân Trung Quốc hành động “thiếu an toàn và không chuyên nghiệp” khi điều tàu khu trục áp sát ở khoảng cách chỉ 41m ngay trước mũi tàu khu trục USS Decatur của Hải quân Mỹ, buộc tàu Mỹ phải chuyển hướng để tránh va chạm. Vụ việc trên xảy ra sau khi tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ di chuyển trong phạm vi 12 hải lý gần đá Gaven và Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Trong khi Mỹ khẳng định tàu USS Decatur hoạt động trong khuôn khổ chiến dịch tuần tra đảm bảo tự do hàng hải trên Biển Đông, Trung Quốc đã chỉ trích hành động của tàu Mỹ, cáo buộc Washington vi phạm cái gọi là “chủ quyền không thể tranh cãi” của Bắc Kinh tại vùng biển này. Mặc dù vậy, đây không phải lần đầu tiên tàu quân sự của hai nước “chạm trán” nhau trên Biển Đông.

Hồi tháng 5, các tàu chiến Trung Quốc đã cảnh báo hai tàu Hải quân Mỹ tránh xa khu vực quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Hành động của tàu Trung Quốc khi đó được đánh giá là “an toàn, nhưng thiếu chuyên nghiệp”.

Trong bối cảnh mối quan hệ Mỹ - Trung đang có xu hướng leo thang căng thẳng liên quan tới cuộc chiến thương mại, các chuyên gia cho rằng vụ “chạm trán” trên Biển Đông gần đây có thể sẽ “đổ thêm dầu vào lửa” cho mối quan hệ vốn luôn thăng trầm giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.

“Mọi thứ trong quan hệ song phương đều có liên quan đến nhau. Theo quan điểm của Trung Quốc, thương mại và sức mạnh quân sự là hai lĩnh vực gắn kết với nhau, và chính sách của chính quyền Donald Trump dường như nhằm kiềm chế sự trỗi dậy của Bắc Kinh cả về thương mại lẫn mọi vấn đề khác”, Bonnie Glaser, Giám đốc Dự án Sức mạnh Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở Washington, nhận định.

Tàu sân bay USS Ronald Reagan của Mỹ tập trận chung với các tàu Nhật Bản trên Biển Đông hồi tháng 8. (Ảnh: US Navy)
Tàu sân bay USS Ronald Reagan của Mỹ tập trận chung với các tàu Nhật Bản trên Biển Đông hồi tháng 8. (Ảnh: US Navy)

Trung Quốc từ lâu đã đưa ra yêu sách chủ quyền phi lý hòng chiếm tới hơn 80% diện tích Biển Đông, bất chấp phán quyết của tòa án quốc tế bác bỏ yêu sách này. Mặc dù Mỹ không có tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông, song Washington thường xuyên đưa máy bay và tàu chiến tới khu vực này, nơi mà Mỹ cho rằng là vùng biển và không phận quốc tế, để thực hiện các chiến dịch đảm bảo tự do hàng hải và hàng không. Các động thái của Mỹ đã vấp phải sự phản đối kịch liệt từ phía Bắc Kinh.

“Không ngạc nhiên khi quân đội Trung Quốc thách thức các chiến dịch đảm bảo tự do hàng hải của Mỹ gần quần đảo Trường Sa. Động thái của Trung Quốc nhằm tìm cách thách thức các quy tắc và chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên Trung Quốc sẽ thất bại khi Mỹ tiếp tục các hoạt động (trên Biển Đông)”, Zack Cooper, chuyên gia nghiên cứu về chiến lược quốc phòng Mỹ tại châu Á thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ ở Washington, cho biết.

Ngoài thông báo chính thức về vụ việc, Hải quân Mỹ cũng công bố các bức ảnh chụp cho thấy tàu khu trục của Trung Quốc áp sát ở khoảng cách rất gần so với tàu Mỹ. Theo ông Richard Menhinick, Thiếu tướng Hải quân Hoàng gia Australia về hưu, những bức ảnh đã thể hiện rằng Trung Quốc không hành xử phù hợp với luật biển quốc tế.

“Tôi đoán rằng tàu Trung Quốc đã tìm cách vượt lên trước tàu Mỹ, sau đó di chuyển chậm lại. Đây chắc chắn là một tình huống không mấy dễ chịu và chắc chắn không phải là điều được phép xảy ra theo luật biển. Luật biển được xây dựng để mở đường cho các tàu khi di chuyển, chứ không phải những tình huống như vậy”, ông Menhinick nói.

Trung Quốc lo ngại liên minh của Mỹ

Máy bay trinh sát Mỹ phát hiện các tháp radar, nhà chứa máy bay và các tòa nhà cao 5 tầng xuất hiện trên đá Chữ Thập tại Biển Đông (Ảnh: New York Times)
Máy bay trinh sát Mỹ phát hiện các tháp radar, nhà chứa máy bay và các tòa nhà cao 5 tầng xuất hiện trên đá Chữ Thập tại Biển Đông (Ảnh: New York Times)

Theo nhà nghiên cứu Collin Koh Swee Lean tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, hành động áp sát của tàu khu trục Trung Quốc đối với tàu Mỹ trên Biển Đông đã vi phạm Bộ Quy tắc về Va chạm Bất ngờ trên Biển do Trung Quốc, Mỹ và một số nước khác nhất trí ký kết vào năm 2014. Văn kiện này ra đời nhằm hạn chế khả năng xảy ra các vụ tai nạn trên biển và giảm thiểu nguy cơ leo thang căng thẳng giữa các nước.

“Khoảng cách 41m như thông tin đã đưa là cực kỳ ngắn để đảm bảo an toàn. Đối với tôi đây là hành động cố ý và có thể đã được các cấp cao hơn phê chuẩn như một phần trong các động thái trả đũa của Trung Quốc trong thời gian gần đây”, chuyên gia Koh nhận định.

Là chuyên gia về các vấn đề liên quan tới hải quân khu vực, ông Koh cho rằng nếu chỉ dựa trên các bức ảnh thì có thể thấy khoảng cách giữa hai tàu Mỹ và Trung Quốc có thể ngắn hơn 41m như thông tin được công bố.

“Nếu nhìn vào những bức ảnh, xem xét các góc độ và bóng của các con tàu, khoảng cách thực tế dường như không chỉ là 41m”, chuyên gia Koh phỏng đoán.

“Việc tiến hành các hành động áp sát ở cự ly gần nguy hiểm như vậy đã đi ngược lại với tinh thần thúc đẩy sự an toàn trong quá trình tương tác giữa các lực lượng hoạt động trên biển. Trong thời gian gần đây, các nước lớn bên ngoài cũng tăng cường hiện diện quân sự trên Biển Đông. Do vậy, hành động (chạm trán) càng củng cố lập trường hung hăng hơn của Trung Quốc nhằm cảnh báo điều mà nước này gọi là sự can thiệp từ bên ngoài vào khu vực”, ông Koh cho biết.

Theo nhiều nhà phân tích, vụ “chạm trán” mới nhất giữa các tàu Mỹ và Trung Quốc đã dấu hiệu cho thấy lập trường ngày càng “hung hăng” của Bắc Kinh trên Biển Đông trong bối cảnh căng thẳng với Washington có xu hướng tăng nhiệt. Tuy nhiên, Trung Quốc không chỉ căng thẳng với Mỹ.

Vụ chạm trán gần đây xảy ra sau khi một loạt các quốc gia đồng minh với Mỹ cũng tiến hành các động thái hiện diện quân sự trên Biển Đông. Hồi tháng trước, tàu tấn công đổ bộ HMS Albion của Anh đã thực hiện chiến dịch đảm bảo tự do hàng hải khi đi qua quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, sau đó Nhật Bản cũng tiến hành cuộc tập trận hiếm có trên Biển Đông với sự tham gia của tàu ngầm và các tàu khu trục. Các chuyên gia cho rằng việc Trung Quốc đưa tàu khu trục áp sát tàu Mỹ cũng có thể là thông điệp để “nắn gân” các nước khác.

“Không phải ngẫu nhiên mà các động thái hung hăng mới đây của quân đội Trung Quốc diễn ra ngay sau chiến dịch đảm bảo tự do hàng hải đầu tiên của một đồng minh của Mỹ khi tàu HMS Albion của Anh di chuyển qua Hoàng Sa. Bắc Kinh có thể đang tìm cách đánh tín hiệu tới các đồng minh và đối tác của Mỹ liên quan tới các chiến dịch của họ trên Biển Đông rằng họ không thể hành động mà không gặp bất kỳ trở ngại nào”, Aaron Connelly, giám đốc Dự án Đông Nam Á tại viện nghiên cứu Lowy của Australia, nhận định.

Theo chuyên gia Koh, mối quan ngại trước tiên và lớn nhất của Trung Quốc là Mỹ. Tuy nhiên, các hoạt động quân sự trên Biển Đông gần đây khiến Bắc Kinh lo ngại kịch bản các đồng minh và đối tác của Washington sẽ bắt tay nhau tham gia vào chiến dịch đảm bảo tự do hàng hải do Mỹ dẫn đầu.

“Giới hoạch định chính sách Trung Quốc có thể nhận ra đây là động thái có tính toán của Mỹ với các đồng minh và đối tác, do vậy Trung Quốc cần đưa ra lập trường cứng rắn hơn”, chuyên gia Koh cho biết.

Thành Đạt

Theo Bloomberg, SCMP

MỚI NHẤT
Mỹ truy tố 7 sĩ quan tình báo Nga
Mỹ truy tố 7 sĩ quan tình báo Nga

(Dân trí) - Mỹ ngày 4/10 đã ra thông báo truy tố đối với 7 đặc vụ Nga với cáo buộc tấn công mạng nhiều tổ chức quốc tế, trong đó có tổ chức điều tra việc sử dụng vũ khí hóa học, Reuters cho biết.

Thứ sáu, 05/10/2018 - 06:17

Mỹ trả giá vì dùng linh kiện Trung Quốc
Mỹ trả giá vì dùng linh kiện Trung Quốc

Việc linh kiện Trung Quốc xuất hiện trong rất nhiều vũ khí do Mỹ sản xuất đã bắt đầu khiến quân đội nước này phải trả giá.

Thứ năm, 04/10/2018 - 09:50

Mỹ dọa rút khỏi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân với Nga
Mỹ dọa rút khỏi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân với Nga

(Dân trí) - Một quan chức Mỹ cảnh báo, Mỹ có thể rút khỏi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân với Nga, cáo buộc Moscow vi phạm các điều khoản trong thỏa thuận được thông qua từ thời Chiến tranh Lạnh.

Thứ năm, 04/10/2018 - 09:12

Ông Trump tụt hạng, Bill Gates mất ngôi giàu nhất Mỹ
Ông Trump tụt hạng, Bill Gates mất ngôi giàu nhất Mỹ

Trong bảng xếp hạng 400 người Mỹ giàu nhất (Forbes 400) do tạp chí Forbes vừa công bố, Tổng thống Donald Trump bị tụt bậc nghiêm trọng, trong khi tỉ phú công nghệ Bill Gates mất "ngôi vương" về tay Jeff Bezos, người sáng lập kiêm Tổng giám đốc điều hành tập đoàn thương mại điện tử Amazon.

Thứ năm, 04/10/2018 - 08:34

"Phát súng" kế tiếp của Trung Quốc trong căng thẳng thương mại với Mỹ
"Phát súng" kế tiếp của Trung Quốc trong căng thẳng thương mại với Mỹ

(Dân trí) - Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu thô lớn thứ 2 của Mỹ, dường như đã dừng hoàn toàn việc mua mặt hàng này từ Washington trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới có dấu hiệu leo thang.

Thứ năm, 04/10/2018 - 08:28

Mỹ có thể dùng khí tài quân sự nào để “át vía” S-300 ở Syria?
Mỹ có thể dùng khí tài quân sự nào để “át vía” S-300 ở Syria?

(Dân trí) - Giới chuyên gia nhận định không quân Mỹ có thể điều động các máy bay chiến đấu tàng hình F-22 và máy bay chiến đấu F-16CJ để đối phó với việc Nga cung cấp hệ thống phòng không S-300 cho quân đội chính phủ Syria.

Thứ năm, 04/10/2018 - 05:22

Người Indonesia hoảng loạn trước loạt tin đồn “chết người” sau thảm họa
Người Indonesia hoảng loạn trước loạt tin đồn “chết người” sau thảm họa

(Dân trí) - Giới chức Indonesia đang nỗ lực vào cuộc để ngăn chặn các tin đồn thất thiệt gây tâm lý hoảng loạn cho người dân tại đảo Sulawesi - nơi vừa hứng chịu thảm họa động đất và sóng thần khiến hơn 1.400 người thiệt mạng.

Thứ năm, 04/10/2018 - 05:17

Bi kịch của một góa phụ cạnh hố chôn tập thể nạn nhân động đất/sóng thần Indonesia
Bi kịch của một góa phụ cạnh hố chôn tập thể nạn nhân động đất/sóng thần Indonesia

(Dân trí) - Thảm họa động đất/sóng thần càn quét qua Indonesia hồi tuần trước đã để lại những hậu quả đau lòng, trong đó có câu chuyện người góa phụ gạt nước mắt chấp nhận để chồng nằm dưới nấm mộ tập thể vì sợ lây lan bệnh dịch.

Thứ năm, 04/10/2018 - 04:11

Nga hoàn tất chuyển S-300 cho Syria
Nga hoàn tất chuyển S-300 cho Syria

(Dân trí) - Nga đã hoàn tất việc chuyển giao các hệ thống S-300 đầu tiên cho Syria, trong đó có 49 thiết bị liên quan như radar, bệ phóng.

Thứ năm, 04/10/2018 - 03:50

Thế "tiến thoái lưỡng nan" của Mỹ trước thương vụ vũ khí tỷ "đô" giữa Nga-Ấn
Thế "tiến thoái lưỡng nan" của Mỹ trước thương vụ vũ khí tỷ "đô" giữa Nga-Ấn

(Dân trí) - Triển vọng trong việc ký kết thương vụ mua bán vũ khí trị giá hàng tỷ USD giữa Nga và Ấn Độ dường như đã đưa Mỹ vào thế khó.

Thứ năm, 04/10/2018 - 03:32

Những ứng viên sáng giá của giải Nobel Hòa bình 2018
Những ứng viên sáng giá của giải Nobel Hòa bình 2018

(Dân trí) - Tổng thống Hàn Quốc, nhà lãnh đạo Triều Tiên hay Tổng thống Mỹ là 3 trong số ứng cử viên được dự đoán sẽ được trao giải Nobel Hòa bình - giải Nobel được chờ đợi nhất năm nay.

Thứ năm, 04/10/2018 - 03:09

Dân đảo Indonesia mắc kẹt ở "vùng đất thây ma"
Dân đảo Indonesia mắc kẹt ở "vùng đất thây ma"

(Dân trí) - Người dân thành phố Palu trên đảo Sulawesi của Indonesia đang tìm cách chạy khỏi vùng đất này sau thảm họa kép động đất, sóng thần. Nỗ lực này của họ gặp không ít khó khăn do đường sá bị hư hại, nhiên liệu cạn kiệt.

Thứ năm, 04/10/2018 - 02:37

ĐÁNG QUAN TÂM
Phó Tổng thống Mỹ sẽ cứng rắn cảnh báo “sự hăm dọa” của Trung Quốc ở Biển Đông
Phó Tổng thống Mỹ sẽ cứng rắn cảnh báo “sự hăm dọa” của Trung Quốc ở Biển Đông

(Dân trí) - Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence hôm nay sẽ phát đi một thông điệp cứng rắn đối với Trung Quốc rằng Washington sẽ không lùi bước trước điều mà Mỹ xem là sự hăm dọa của Trung Quốc ở Biển Đông.

Thứ năm, 04/10/2018 - 11:36

Syria ngày càng phức tạp
Syria ngày càng phức tạp

Cách tốt hơn nhiều để bảo vệ trên 2 triệu dân thường đang mắc kẹt ở Idlib là dàn xếp một thỏa thuận chính trị mở đường cho quân nổi dậy đầu hàng.

Thứ năm, 04/10/2018 - 11:10

Mỹ đang làm Trung Quốc “khó thở” trên nhiều mặt trận?
Mỹ đang làm Trung Quốc “khó thở” trên nhiều mặt trận?

Mặc dù chính quyền Mỹ hiện nay có vẻ thiên về đối nội, trên thực tế họ vẫn rất quan tâm đến chính sách đối ngoại, đặc biệt đề phòng Trung Quốc.

Thứ năm, 04/10/2018 - 10:26

Video Thủ tướng Anh nhảy tưng bừng gây “sốt”
Video Thủ tướng Anh nhảy tưng bừng gây “sốt”

(Dân trí) - Trong bài phát biểu tại một sự kiện của đảng Bảo thủ, Thủ tướng Anh Theresa May đã nhún nhảy trên nền bài hát Dancing Queen (Nữ hoàng khiêu vũ) của nhóm nhạc huyền thoại ABBA.

Thứ năm, 04/10/2018 - 10:22

Người Indonesia bới rác tìm đồ ăn ở thành phố "chết chóc" sau thảm họa
Người Indonesia bới rác tìm đồ ăn ở thành phố "chết chóc" sau thảm họa

(Dân trí) - Những người may mắn sống sót sau thảm họa động đất và sóng thần tại Indonesia đang phải cầm cự qua ngày bằng cách bới rác tại các nông trại hoặc trên cánh đồng trước khi hàng viện trợ từ chính phủ đến được với họ.

Thứ năm, 04/10/2018 - 09:46

Tổng thống Putin chỉ ra “sai lầm chiến lược lớn” của Mỹ
Tổng thống Putin chỉ ra “sai lầm chiến lược lớn” của Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng Mỹ đang mắc phải sai lầm khi ban hành lệnh trừng phạt khắp thế giới cũng như “lạm dụng” sức mạnh của đồng USD trên trường quốc tế.

Thứ năm, 04/10/2018 - 09:20

Tổng thống Putin: Không có chiến dịch quân sự lớn ở "chảo lửa" Syria trong tương lai gần
Tổng thống Putin: Không có chiến dịch quân sự lớn ở "chảo lửa" Syria trong tương lai gần

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết, trong tương lai gần sẽ không có bất cứ hoạt động quân sự nào ở Idlib. Nhà lãnh đạo Nga cũng nhấn mạnh, mục tiêu trọng tâm hiện nay của Nga và các bên là tìm kiếm hòa bình, không phải xung đột, ở "chảo lửa" Idlib.

Thứ năm, 04/10/2018 - 08:46

Israel sẽ triển khai “tia chớp” F-35 đối phó với S-300 tại Syria?
Israel sẽ triển khai “tia chớp” F-35 đối phó với S-300 tại Syria?

(Dân trí) - Quân đội Israel được cho là sẽ điều động máy bay chiến đấu tàng hình F-35 thực hiện các nhiệm vụ tác chiến ở Syria sau khi Nga vận chuyển S-300 tới cho Damascus.

Thứ năm, 04/10/2018 - 08:22

Mỹ bí mật chuẩn bị kế hoạch phô diễn lực lượng “nắn gân” Trung Quốc
Mỹ bí mật chuẩn bị kế hoạch phô diễn lực lượng “nắn gân” Trung Quốc

(Dân trí) - Giới chức quốc phòng Mỹ cho biết Hạm đội Thái Bình Dương đã lên kế hoạch tăng cường sự hiện diện của Washington trên phạm vi toàn cầu với mục đích “nắn gân” Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ song phương có nhiều căng thẳng.

Thứ năm, 04/10/2018 - 07:59

Ông Putin nói về tương lai của Tổng thống Venezuela
Ông Putin nói về tương lai của Tổng thống Venezuela

(Dân trí) - Khi được hỏi liệu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro có nên rời nhiệm sở khi tình hình kinh tế ngày càng suy sụp hay không, Tổng thống Vladimir Putin nói rằng điều đó sẽ phụ thuộc vào người dân Venezuela.

Thứ năm, 04/10/2018 - 07:41

Người vợ "nghiện" hàng hiệu của cựu Thủ tướng Malaysia bị bắt
Người vợ "nghiện" hàng hiệu của cựu Thủ tướng Malaysia bị bắt

(Dân trí) - Giới chức Malaysia ngày 3/10 đã bắt giữ cựu Đệ nhất phu nhân Rosmah Mansor, vợ cựu Thủ tướng Najib Razak, với cáo buộc tham nhũng.

Thứ năm, 04/10/2018 - 07:23

Nhân chứng kể khoảnh khắc đất hóa lỏng nuốt chửng người, nhà cửa ở Indonesia
Nhân chứng kể khoảnh khắc đất hóa lỏng nuốt chửng người, nhà cửa ở Indonesia

(Dân trí) - Tưởng chừng chỉ có trong phim khoa học viễn tưởng, song tại ngôi làng trên đảo Sulawesi thời điểm xảy ra thảm họa kép động đất, sóng thần hồi tuần trước, mặt đất bất ngờ hóa lỏng, "nuốt chửng" nhiều người và nhà cửa.

Thứ năm, 04/10/2018 - 06:52