Một người vận hành 100 UAV: Công nghệ xoay chuyển chiến sự ở Ukraine

Hơn 4 năm trôi qua, xung đột Nga - Ukraine đã chứng kiến sự trỗi dậy của các hệ thống không người lái giá rẻ và tác động mạnh mẽ của chúng tới cục diện chiến sự.

Trong giai đoạn đầu cuộc chiến, Ukraine sử dụng UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) để trinh sát, trước khi cải tiến chúng để thả thuốc nổ. Theo thời gian, các UAV ngày càng có tầm hoạt động xa và năng lực cao hơn.

Về phần mình, Nga thích nghi với việc Ukraine ngày càng sử dụng nhiều UAV dọc tiền tuyến bằng cách triển khai quy mô lớn các hệ thống tác chiến điện tử. Những UAV phụ thuộc vào liên lạc vô tuyến dễ bị gây nhiễu, làm gián đoạn tín hiệu giữa người điều khiển và phương tiện bay.

Hệ thống Internet vệ tinh Starlink đã trở thành một lợi thế quan trọng của Kiev, cung cấp kết nối ổn định trên chiến trường. Tuy nhiên, việc sử dụng Starlink bị giới hạn trong lãnh thổ Ukraine và không được cung cấp cho các hoạt động bên trong lãnh thổ Nga.

Bryan Pickens, cựu thành viên lực lượng đặc nhiệm Lục quân Mỹ từng tham chiến tại Ukraine, cho biết trong môi trường tác chiến điện tử dày đặc như vậy, bất cứ thứ gì được điều khiển bằng sóng vô tuyến phần lớn đã lỗi thời.

"Các hệ thống tự hành hoặc các hệ thống sử dụng liên lạc vệ tinh mới là tương lai", ông nói.

Ông Pickens cho biết thêm rằng công nghệ dẫn đường bằng AI và khả năng tự động khóa mục tiêu đã giúp các cuộc tấn công nhằm vào đối phương hiệu quả hơn.

Ví dụ, Ukraine đang tăng cường sử dụng Hornet, một UAV tấn công cánh cố định tích hợp AI do Mỹ sản xuất. Hệ thống này được cho là có giá dưới 10.000 USD mỗi chiếc và đã trở thành một thành phần quan trọng trong chiến dịch của Ukraine nhằm vào các tuyến hậu cần của Nga.

Một số UAV tầm trung khác của Ukraine, trong đó có Darts, cũng sử dụng các hệ thống tích hợp AI để dẫn đường và xác định mục tiêu.

"Những UAV hiệu quả duy nhất là những chiếc có khả năng tự bay theo các tuyến đường được lập trình trước và chỉ cần con người can thiệp ở mức tối thiểu trong giai đoạn cuối. Chúng ta đang tiến tới một thế giới mà một người điều khiển 100 UAV", ông Pickens nói.

Những UAV tích hợp AI này đã khiến Nga triển khai các biện pháp đối phó.

Danylo Tsvok, người đứng đầu Trung tâm AI Quốc phòng A1, được thành lập trực thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, nói rằng Nga đã ngụy trang khí tài để đánh lừa các hệ thống thị giác máy được tích hợp trên UAV AI của Ukraine.

Ukraine đáp trả bằng cách huấn luyện lại các mô hình AI dựa trên dữ liệu mới, đặc biệt là hình ảnh các khí tài sử dụng những kiểu ngụy trang mới.

"Tương lai của xung đột là cuộc cạnh tranh giữa các hệ điều hành. Bên nào có hệ thống hiểu chiến trường tốt hơn, đưa ra kết luận nhanh hơn và đề xuất hành động tốt hơn sẽ giành ưu thế", ông Tsvok dự đoán.  

Các công nghệ tự hành giúp đẩy nhanh chuỗi tấn công, cải thiện khả năng nhận dạng mục tiêu, đồng thời nâng cao hiệu quả các cuộc tấn công.

Nhìn chung, xung đột Ukraine đang chứng kiến sự xuất hiện ngày càng gia tăng của UAV tích hợp AI giá rẻ, hiệu quả, dễ vận hành. Chúng được xem là tương lai của cuộc chiến tiêu hao, khi 2 bên đều đang tận dụng lợi thế sẵn có nhằm bào mòn tiềm lực đối phương.