Đòn bẩy mới cho ảnh hưởng của Nga tại Trung Đông

Ngày 9-8, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan thực hiện chuyến đi đầu tiên ra nước ngoài kể từ sau ngày âm mưu đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ bị dập tắt. Là thành viên của NATO nhưng ông Erdogan đã chọn một cuộc họp với Tổng thống Putin. Một thông điệp mà các nước phương Tây cảm thấy khó chịu.
>>Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ lần đầu xuất ngoại sau vụ đảo chính, tới Nga gặp Putin
>>Ankara-Moscow xích lại gần nhau nhằm vô hiệu hóa lệnh cấm vận Nga của NATO ?

Thổ Nhĩ Kỳ cám ơn Nga sau cuộc đảo chính Thổ Nhĩ Kỳ rộ tin đồn đảo chính mới Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ 11 binh lính tấn công khách sạn nơi Tổng thống ở

Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo chí phương Tây đầu tiên kể từ sau cuộc đảo chính bất thành vào ngày 15-7, ông Recep Tayyip Erdogan đã thẳng thừng phê phán các nước vốn là đồng minh của Thổ như Liên minh châu Âu và Mỹ. Ông Erdogan nói rằng những người bạn này thiếu thiện chí, không biết giúp đỡ bạn bè lúc hoạn nạn... Đúng là sau vụ đảo chính bất thành, không một lãnh đạo châu Âu nào tiếp cận với lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, kể cả các cuộc điện thoại cũng hiếm hoi.

Trái lại, chỉ có Tổng thống Vladimir Putin là người đầu tiên gọi cho ông Recep Erdogan. Lãnh đạo Nga không lên án hành động của Erdogan sau đảo chính, trong khi phương Tây đánh giá làn sóng trả đũa vụ đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ là thô bạo, là phản dân chủ… Việc ông Erdogan lựa chọn Nga trước tiên là một tín hiệu bắn đến phương Tây rằng Moskva và Ankara vẫn là đối tác chính của nhau. Những “cãi cọ, xung khắc” vừa qua chỉ là sự xung khắc của lãnh đạo chứ không phải là bất đồng căn bản trong chính sách đối ngoại.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan và Tổng thống Putin trong một lần gặp.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan và Tổng thống Putin trong một lần gặp.

Moskva và Ankara bắt đầu tái lập quan hệ vào cuối tháng 6 đầu tháng 7, sau khi điện Kremlin chấp nhận lời xin lỗi của ông Erdogan về sự kiện máy bay chiến đấu Su-24 của Nga bị phi công Thổ bắn hạ và trước khi xảy ra cuộc đảo chính.

Trong vòng một vài ngày sau khi thư xin lỗi của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ được gửi tới Điện Kremlin, các quan chức của cả hai nước đã bắt đầu đàm phán về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt mà Nga sử dụng chống lại Thổ Nhĩ Kỳ kể từ khi xảy ra vụ việc vừa nêu. Một trong những hạng mục quan trọng nhất mà cả hai bên cùng quan tâm là việc phục hồi dự án khí đốt Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, vốn được coi là mục tiêu chiến lược của cả hai nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, đối ngoại…

Kể từ đó, các vấn đề rộng lớn đã kéo Moskva và Ankara xích lại gần nhau hơn, bao gồm cả mong muốn “dạy cho phương Tây một bài học”, cũng như lợi ích chung về an ninh khu vực. Ankara cũng hoan nghênh Nga đã chân thành hỗ trợ Ankara sau cuộc đảo chính bất thành của các lực lượng đối lập ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Lắp đặt đường ống dẫn khí đốt của dự án dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ.
Lắp đặt đường ống dẫn khí đốt của dự án dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ.

Điều này tương phản với những phản ứng được coi là gay gắt, cứng rắn của Ankara đối với các đồng minh phương Tây của mình. Erdogan đã nhiều lần chỉ trích phản ứng của Washington đối với âm mưu đảo chính, đặc biệt là về việc Mỹ từ chối dẫn độ nhà truyền giáo Gulen, người bị Thổ Nhĩ Kỳ nghi ngờ tham gia tổ chức và giật dây cuộc đảo chính. Ngoài ra, ông Erdogan còn nói rằng kịch bản của cuộc đảo chính được viết ở bên ngoài Thổ Nhĩ Kỳ.

Hồi tuần trước, các quan chức EU tại Brussels hậm hực rằng dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ sẽ củng cố vị thế của Moskva. Theo ý kiến của các nhà ngoại giao châu Âu, khi dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ hoàn tất và đi vào hoạt động, Ukraine sẽ mất đứt ngôi vị nhà phân phối khí đốt cho châu Âu và như vậy EU sẽ phải lệ thuộc nhiều hơn vào Gazprom của Nga, trong khi đó nguồn cung cấp khí đốt từ vùng biển Caspia của Azerbaijan thì rất hạn chế, hiện tại ngày một giảm và có nguy cơ ngưng hẳn.

“Tình hữu nghị Nga - Thổ mới được xây dựng trở lại sẽ trở thành một vấn đề đáng quan ngại nếu Nga cố gắng hành động theo hướng đánh đổi Ukraine để lấy Thổ Nhĩ Kỳ” - một quan chức cao cấp (giấu tên) của EU phát biểu.

Theo giới quan sát, Ankara rất mong muốn có được khí đốt giá rẻ từ Nga, bên cạnh đó, tư cách nhà phân phối khí đốt Nga cho châu Âu cũng sẽ giúp Thổ Nhĩ Kỳ nâng cao vị thế của mình trong các vấn đề liên quan đến EU.

Nếu lãnh đạo Nga và Thổ Nhĩ Kỳ cùng nhất trí bật đèn xanh thì dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ sẽ được chính thức bấm nút khởi động và như vậy mọi hy vọng bảo vệ lợi ích cho Ukraine của EU coi như tiêu tan.

Sơ đồ dự án dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ.
Sơ đồ dự án dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ.

Hồi cuối năm 2014, do Liên minh châu Âu “thọc gậy bánh xe”, Nga đã từ bỏ dự án Dòng chảy phương Nam (có hệ thống đường ống đi qua một số nước thành viên EU), chuyển qua xây dựng dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, với một đường ống dẫn khí đốt từ Nga sang Thổ Nhĩ Kỳ dưới Biển Đen và sau đó thông qua lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ tới biên giới với Hy Lạp. Tuy nhiên, một thỏa thuận liên chính phủ về dự án này chưa được ký kết.

Dự án từng bị đóng băng hơn nửa năm kể từ khi quan hệ Moscow – Ankara rạn nứt sau sự cố không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Nga. Từ khi quan hệ giữa hai nước được phục hồi, hai bên đã ngồi lại với nhau bàn việc tái tục dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ. Bộ trưởng Năng lượng Nga Novak và Bộ trưởng Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ Nihat Zeybekchi đã hội đàm và thỏa thuận lập tổ công tác hỗn hợp để hiện thực hóa các đề án.

Báo Financial Times (Anh) hôm 8-8 nhận định: "Cả ở phương Tây lẫn ở Nga người ta đang tự hỏi rằng Erdogan chọn hướng đi nào sau cuộc đảo chính bất thành vừa qua, vì vậy cuộc họp sắp tới ở St Petersburg giữa hai vị tổng thống Nga và Thổ Nhĩ Kỳ có tầm quan trọng vô cùng lớn về phương diện địa chính trị".

Theo chuyên gia quan hệ quốc tế Maxime Ioussine, “lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ chơi lá bài Nga để giảm áp lực từ Mỹ và Liên minh châu Âu”, đã trở nên căng thẳng từ sau vụ đảo chính hụt. Còn ông Vladimir Putin cũng biết điều đó, ông “sử dụng việc xích lại với Ankara như là một đòn bẩy mới cho ảnh hưởng của Nga tại Trung Đông và nơi khác”.

Tình hình này khiến giới ngoại giao châu Âu không khỏi lúng túng. Là thành viên của NATO, Thổ Nhĩ Kỳ có thể lấy căn cứ quân sự Mỹ Incirlik trên đất mình, một bàn đạp của Mỹ tấn công IS, làm công cụ gây áp lực với phương Tây.

Mặt khác thỏa thuận theo sáng kiến của Thủ tướng Đức Angela Merkel mua lại sự “yên bình của người nhập cư” bằng cái giá 6 tỷ euro trả cho Ankara, đang trở thành vũ khí mặc cả bắt bí đáng sợ trong tay Erdogan. Theo báo La Croix, có lẽ châu Âu cần phải khẩn cấp có những phản ứng thống nhất dựa trên những giá trị chung, bỏ qua những toan tính chính trị thực dụng thiển cận. Nếu không sẽ có nguy cơ đẩy Thổ Nhĩ Kỳ vào vòng tay của nước Nga.

Theo Mộc Thạch (tổng hợp)

An ninh thế giới

MỚI NHẤT
Ớn lạnh tướng quân đội "hối lộ" cả con gái cho cấp trên
Ớn lạnh tướng quân đội "hối lộ" cả con gái cho cấp trên

Theo Đông Phương, tháng trước, Thượng tướng quân đội Trung Quốc Lưu Á Châu đã có bài nói chuyện gây chú ý về một số vấn đề nội bộ của quân đội hiện nay.

Thứ sáu, 12/08/2016 - 04:00

Công ty Trung Quốc tham gia dự án hạt nhân tại Anh sắp hầu tòa vì đánh cắp công nghệ Mỹ
Công ty Trung Quốc tham gia dự án hạt nhân tại Anh sắp hầu tòa vì đánh cắp công nghệ Mỹ

(Dân trí) - Đối tác Trung Quốc rót vốn vào dự án nhà máy điện hạt nhân Hinkley Point của Anh đang đối mặt với những lời buộc tội làm gián điệp tại Mỹ, báo chí Anh tiết lộ. Thông tin gây sốc này được tiết lộ sau khi chính phủ của Thủ tướng Theresa May tuyên bố tạm dừng phê chuẩn dự án do các lo ngại về an ninh.

Thứ năm, 11/08/2016 - 10:36

Quan hệ Việt Nam - Thái Lan: Khởi động từ một ly kem
Quan hệ Việt Nam - Thái Lan: Khởi động từ một ly kem

Một ly kem ngon lành ở Hà Nội đã gắn kết vị ngoại trưởng Thái Lan với Việt Nam và mở ra chương mới trong quan hệ ngoại giao giữa 2 nước.

Thứ năm, 11/08/2016 - 10:00

Nổ nhà máy điện tại Trung Quốc, ít nhất 21 người chết
Nổ nhà máy điện tại Trung Quốc, ít nhất 21 người chết

(Dân trí) - Một vụ nổ lớn đã xảy ra tại một nhà máy điện ở miền trung Trung Quốc vào hôm nay 11/8, làm ít nhất 21 người chết và 5 người khác bị thương.

Thứ năm, 11/08/2016 - 09:03

Cách ngụy trang tên lửa của Mỹ
Cách ngụy trang tên lửa của Mỹ

Trong những năm 1970, Mỹ tin rằng để "giữ gìn" tên lửa ICBM Minuteman trước nguy cơ Liên Xô tấn công là đưa chúng lên máy bay và di chuyển liên tục.

Thứ năm, 11/08/2016 - 09:00

IS tại Aleppo bị đánh bại bởi các cuộc không kích
IS tại Aleppo bị đánh bại bởi các cuộc không kích

Dưới sức mạnh của các cuộc không kích do Lực lượng hàng không Nga dẫn đầu đã làm mất “uy tín” của Nhà nước Hồi giáo IS.

Thứ năm, 11/08/2016 - 08:00

Mỹ vội lập đội F-35A, phi công lâm nạn vì ghế phóng?
Mỹ vội lập đội F-35A, phi công lâm nạn vì ghế phóng?

Theo Defense News, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, không quân nước này đã quá nóng vội khi quyết định thành lập và đưa phi đội F-35A đầu tiên vào trực chiến.

Thứ năm, 11/08/2016 - 07:00

Biệt kích Ukraine đã xâm nhập Crimea
Biệt kích Ukraine đã xâm nhập Crimea

Tình hình biên giới Crimea hết sức căng thẳng, sau khi vận chuyển các phương tiện chiến đấu tới biên giới, Ukraine tiến hành đột kích trinh sát.

Thứ năm, 11/08/2016 - 06:00

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ ra tối hậu thư cho Mỹ
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ ra tối hậu thư cho Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 10/8 đã ra tối hậu thư cho Mỹ, yêu cầu hoặc đồng ý dẫn độ giáo sĩ Fethullah Gulen hoặc chấp nhận quan hệ Washington-Ankara sẽ rạn nứt.

Thứ năm, 11/08/2016 - 04:50

Công nương Nhật Bản bị trầm cảm sẽ ra sao nếu trở thành hoàng hậu?
Công nương Nhật Bản bị trầm cảm sẽ ra sao nếu trở thành hoàng hậu?

(Dân trí) - Khi Thái tử Nhật Bản Naruhito cầu hôn người bạn gái theo đuổi lâu năm - nhà ngoại giao chuyên nghiệp Masako Owada, ông đã cam kết bảo vệ bà bằng tất cả khả năng, một cam kết có thể trở nên khó giữ nếu cha ông, Nhật Hoàng Akihito, thoái vị và Công nương Masako trở thành hoàng hậu.

Thứ năm, 11/08/2016 - 04:34

Hé lộ nước cờ mới của Nga ở Syria
Hé lộ nước cờ mới của Nga ở Syria

Moscow đang có kế hoạch biến căn cứ không quân Hmeymim ở Syria trở thành căn cứ quân sự chính thức của Nga tại Syria, qua đó có thể triển khai lực lượng không quân thường trực ở quốc gia Trung Đông này.

Thứ năm, 11/08/2016 - 04:00

Báo Hàn Quốc: Triều Tiên bán quyền đánh cá ở Hoa Đông cho Trung Quốc
Báo Hàn Quốc: Triều Tiên bán quyền đánh cá ở Hoa Đông cho Trung Quốc

(Dân trí) - Hãng tin Yonhap ngày 11/8 dẫn một nguồn tin từ chính phủ Hàn Quốc cho biết Triều Tiên đã bán quyền đánh bắt cá ở biển Hoa Đông cho Trung Quốc để đổi lấy 75 triệu USD.

Thứ năm, 11/08/2016 - 03:50

ĐÁNG QUAN TÂM
Philippines tiếp tục hối thúc Trung Quốc tuân thủ luật pháp quốc tế
Philippines tiếp tục hối thúc Trung Quốc tuân thủ luật pháp quốc tế

(Dân trí) - Ngoại trưởng Philippines Perfecto Yasay hôm nay 11/8 kêu gọi Trung Quốc tôn trọng luật pháp quốc tế về biển để giải quyết một cách hòa bình các tranh chấp ở cả Biển Đông và Hoa Đông.

Thứ năm, 11/08/2016 - 02:54

Ngoại trưởng Đức: Thật đáng sợ nếu ông Trump trở thành tổng thống Mỹ
Ngoại trưởng Đức: Thật đáng sợ nếu ông Trump trở thành tổng thống Mỹ

(Dân trí) - Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier tin rằng nếu tỷ phú Donald Trump, ứng viên đảng Cộng hòa, trở thành tổng thống Mỹ sau cuộc bầu cử vào cuối năm nay thì đó sẽ là một viễn cảnh “đáng sợ” đối với thế giới.

Thứ năm, 11/08/2016 - 02:52

Chú rể bị xử tử của Kim Jong Un bất ngờ "tái xuất"
Chú rể bị xử tử của Kim Jong Un bất ngờ "tái xuất"

Chú rể bị xử tử của nhà lãnh đạo Kim Jong Un, vừa xuất hiện trên truyền thông Triều Tiên, trong bộ phim tài liệu về 11 nhân vật lịch sử của nước này.

Thứ năm, 11/08/2016 - 02:30

Máy bay Nga, quân đội Syria ngăn quân chi viện khủng bố dồn tới Aleppo
Máy bay Nga, quân đội Syria ngăn quân chi viện khủng bố dồn tới Aleppo

Theo Cục trưởng Cục tác chiến Bộ Tổng Tham mưu Nga, Sergei Rudskoy, quân đội Syria và không quân Nga đang cố gắng ngăn chặn các phiến quân chi viện của phe đối lập vươn tới vùng ngoại ô thành phố Aleppo.

Thứ năm, 11/08/2016 - 02:00

Báo Mỹ tiết lộ: Mỹ đang "hở sườn" trước các tên lửa hành trình Nga
Báo Mỹ tiết lộ: Mỹ đang "hở sườn" trước các tên lửa hành trình Nga

Sự phổ biến của các tên lửa hành trình trở thành mối đe dọa mà giới lãnh đạo quân sự Hoa Kỳ chưa tìm ra câu trả lời, tờ Business Insider của Mỹ viết.

Thứ năm, 11/08/2016 - 01:00

Tổng thống Obama đã sẵn sàng nhận tin nhắn qua Facebook
Tổng thống Obama đã sẵn sàng nhận tin nhắn qua Facebook

(Dân trí) - Nhà Trắng hôm qua 10/8 cho biết đã chính thức tiếp nhận tin nhắn gửi cho Tổng thống Barack Obama qua ứng dụng nhắn tin của Facebook. Như vậy, mọi người từ giờ có thể gửi tin nhắn cho Tổng thống qua mạng xã hội Facebook thay vì gửi thư như trước kia.

Thứ năm, 11/08/2016 - 12:46

Nghi án "lò đào tạo" người đào tẩu Triều Tiên giả ở Trung Quốc
Nghi án "lò đào tạo" người đào tẩu Triều Tiên giả ở Trung Quốc

... Đào tạo người đào tẩu Triều Tiên giả để xin tị nạn ở nước ngoài để mong “kiếm lợi” từ nước ngoài. Đây là một ngành “làm giả” mới trong ngành công nghiệp làm giả khét tiếng của Trung Quốc.

Thứ năm, 11/08/2016 - 12:00

Tàu cá Trung Quốc chìm sau khi đâm phải tàu hàng ở Hoa Đông
Tàu cá Trung Quốc chìm sau khi đâm phải tàu hàng ở Hoa Đông

(Dân trí) - Một tàu cá Trung Quốc đã bị chìm ngay sau khi va chạm với một tàu hàng Hy Lạp ở Hoa Đông gần quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư vào sáng sớm nay, lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản cho biết. Vụ việc diễn ra sau khi các tàu Trung Quốc ồ ạt tiến vào gần quần đảo hiện do Tokyo quản lý trong những ngày gần đây.

Thứ năm, 11/08/2016 - 11:53

Triều Tiên: Tấn công hạt nhân phủ đầu không phải là độc quyền của Mỹ
Triều Tiên: Tấn công hạt nhân phủ đầu không phải là độc quyền của Mỹ

(Dân trí) - Triều Tiên hôm nay 11/8 đã lên tiếng chỉ trích việc Mỹ triển khai 3 máy bay ném bom B-2 có khả năng mang vũ khí hạt nhân tới đảo Guam ở Thái Bình Dương nhằm đối phó với Bình Nhưỡng, đồng thời tuyên bố tấn công phủ đầu bằng vũ khí hạt nhân không phải là độc quyền của Mỹ.

Thứ năm, 11/08/2016 - 11:50

Tiểu thư nhà ông Obama bị nghi hút cần sa giữa chốn đông người
Tiểu thư nhà ông Obama bị nghi hút cần sa giữa chốn đông người

(Dân trí) - Malia, con gái lớn của Tổng thống Mỹ Barack Obama, đã bị bắt gặp hút thuốc mà nghi là cần sa giữa đám đông tại một lễ hội âm nhạc diễn ra cuối tháng trước. Trong khi nhiều người lên tiếng chỉ trích, số khác lại ủng hộ vì cho rằng đó là quyền tự do cá nhân khi cô đã ở tuổi 18.

Thứ năm, 11/08/2016 - 11:33

Tai nạn liên hoàn ở Anh, 4 người thiệt mạng
Tai nạn liên hoàn ở Anh, 4 người thiệt mạng

(Dân trí) - Ít nhất 4 người thiệt mạng và khoảng 12 người khác bị thương sau vụ tai nạn liên hoàn liên quan tới 8 phương tiện đúng vào giờ cao điểm ở thị trấn Newbury ở Anh.

Thứ năm, 11/08/2016 - 11:30

Tổng thống Philippines tuyên bố không xin lỗi chuyện xúc phạm Đại sứ Mỹ
Tổng thống Philippines tuyên bố không xin lỗi chuyện xúc phạm Đại sứ Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã từ chối xin lỗi chuyện xúc phạm Đại sứ Mỹ Philip Goldberg, nói rằng nhà ngoại giao Mỹ không nên nhúng tay vào các vấn đề nội bộ của Philippines như trong cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 5/2016.

Thứ năm, 11/08/2016 - 11:06