Đàm phán hạt nhân Iran: Le lói ánh sáng cuối đường hầm

Dân trí Mỹ vừa đưa ra thêm nhượng bộ lớn cho Iran khi yêu cầu Tehran chỉ phải ngừng chương trình hạt nhân 10 năm, thay vì 20 năm như trước đây. Nhưng liệu đề nghị này có đủ để kéo Iran và phương Tây tiến tới một thỏa thuận hạt nhân toàn diện vào cuối tháng này?
>>Obama "nắn gân" Thủ tướng Israel về chương trình hạt nhân Iran

Nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran
Nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran

Theo kế hoạch, Iran và nhóm P5+1 (gồm 5 nước thường trực HĐBA LHQ và Đức) chuẩn bị khởi động lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran tại thành phố Montreax (Thụy Sĩ). Đây được xem là cơ hội cuối cùng để các bên tiến tới một thỏa thuận khung vào cuối tháng 3, trước khi ký kết thỏa thuận toàn diện chung cuộc vào cuối tháng 6 nhằm khép lại cuộc khủng hoảng về chương trình hạt nhân Iran đã kéo dài 12 năm qua.

Trước khi bước vào cuộc đàm phán mang tính quyết định này, cả Mỹ và Iran - hai nhân vật chính quyết định cuộc chơi - đều đã có những động thái tích cực thể hiện thiện chí.

Cụ thể, Tổng thống Iran Hassan Rouhani đã công khai yêu cầu các nhà lãnh đạo tôn giáo, những người trước nay vẫn giữ thái độ do dự với phương Tây, ủng hộ các nỗ lực của ông trong việc tìm kiếm một thỏa thuận hạt nhân toàn diện với nhóm P5+1. Đây là điều trước nay chưa có vị Tổng thống Iran nào làm được. Thậm chí, ông Rouhani còn có kế hoạch tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý về thỏa thuận hạt nhân cuối cùng nếu được thông qua tại cuộc họp tới đây.

Về phần mình, Tổng thống Obama cũng liên tiếp đưa ra những nhượng bộ hòng đảm bảo cơ hội đạt được một thỏa thuận hạt nhân lịch sử với Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ không chỉ nới rộng số lượng thanh nhiên liệu hạt nhân tái chế được Iran giữ lại trong nước (từ 4.500 lên 6.500 thanh), mà còn rút ngắn thời gian Iran phải ngừng chương trình hạt nhân (từ 20 năm xuống chỉ còn 10 năm). Ở trong nước, Tổng thống Obama tuyên bố sẵn sàng phủ quyết mọi quyết định của Quốc hội hiện do đảng Cộng hòa chi phối nếu như muốn áp đặt thêm trừng phạt Iran khi các cuộc đàm phán hạt nhân chưa ngã ngũ.

Tuy nhiên, trên thực thế, những trở ngại đối với chương trình hạt nhân Iran không hề nhỏ.

Theo các nguồn tin, từ tháng 11/2014 đến nay, Iran và phương Tây đã đạt được một số bước tiến trong việc tháo gỡ bất đồng xung quanh vấn đề hạt nhân, nhưng “vẫn còn rất xa kết quả chung cuộc”. Mâu thuẫn giữa các bên liên quan đến tiến trình dỡ bỏ lệnh trừng phạt của phương Tây và quy mô chương trình hạt nhân của Iran vẫn chưa được thu hẹp.

Hiện tại, Iran muốn phương Tây phải dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đồng thời với việc nước này chấm dứt chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, một số nước phương Tây lại muốn dỡ bỏ cấm vận theo lộ trình với lý do Tehran đã tiến hành chương trình hạt nhân bí mật trong thời gian quá dài và hiện không ai biết quy mô thực sự của chương trình này đến đâu.

Ngoài ra, Iran và phương Tây cũng chưa thực sự thống nhất được với nhau về cơ chế quản lý đầy đủ đối với chương trình hạt nhân của Tehran. Một số nước phương Tây cho rằng nếu không có được một cơ chế quản lý hiệu quả và toàn diện thì Iran vẫn có thể bí mật chế tạo vũ khí hạt nhân trong tương lai. 

Ngay cả với nhượng bộ mới đây của Tổng thống Obama về việc rút ngắn thời gian ngừng chương trình hạt nhân của Iran từ 20 năm xuống còn10 năm, phía Iran cũng đã bày tỏ sự không đồng thuận. Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cho rằng đây là yêu sách không thể chấp nhận được, phi lý và mang tính hăm dọa. 

Trước những trở lại trên, Tổng thống Obama tỏ ra khá thận trọng về kết quả có thể đạt được trong vòng đàm phán tới. Theo ông, “cơ hội thành công của các vòng đàm phán chưa tới 50%” do những trở lực tiềm ẩn từ Quốc hội Mỹ và việc thu hẹp bất đồng thực sự giữa Iran với 6 cường quốc phương Tây. Đó là chưa kể tới những tác động không nhỏ từ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người đang ở thăm Mỹ để vận động các nghị sĩ Do Thái giàu có và có thể lực trên chính trường tìm mọi cách cản trở thỏa thuận hạt nhân Iran.

Vì vậy, để tăng cơ may thành công cho hồ sơ hạt nhân Iran, nhiều khả năng các bên sẽ phải tạm chấp nhận một thỏa thuận không chính thức để tránh một kết cục đổ bể không mong muốn. Văn kiện này sẽ được giữ bí mật với công chúng để tạo điều kiện tốt nhất cho các bên đi vào đàm phán các chi tiết cần thiết của một thỏa thuận toàn diện cuối cùng sẽ được ký kết vào trước thời hạn chót ngày 30/6 tới. 

Giới chuyên gia cho rằng một thất bại, hay một thỏa thuận không đủ mạnh sẽ dẫn tới tình trạng bất ổn cho toàn khu vực do nhiều nước Hồi giáo dòng Sunni như Arập Xêút, Ai Cập hay Thổ Nhĩ Kỳ đều đã bắn tín hiệu sẽ tham gia chạy đua hạt nhân nếu Iran không chấm dứt tham vọng sản xuất loại vũ khí giết người hàng loạt này. Tại Mỹ, thất bại trên bàn đàm phán hạt nhân cũng sẽ là một “trái đắng” đối với Tổng thống Obama, người đang khao khát dành được một thắng lợi lớn trong chính sách đối ngoại sau gần 2 nhiệm kỳ làm ông chủ thứ 44 của Nhà Trắng.  

Đức Vũ

MỚI NHẤT
Trung Quốc lần đầu tiên công bố Sách Trắng về minh bạch tư pháp
Trung Quốc lần đầu tiên công bố Sách Trắng về minh bạch tư pháp

Ngày 10/3, Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã công bố Sách trắng về minh bạch tư pháp, trong đó cho biết những biện pháp được ban hành trong hai năm qua đã mở rộng tính minh bạch tư pháp về cả quy mô lẫn chiều sâu.

Thứ ba, 10/03/2015 - 09:00

Vụ mất tích của tàu cá Đài Loan ngày càng bí ẩn
Vụ mất tích của tàu cá Đài Loan ngày càng bí ẩn

(Dân trí) - Những bí ẩn ngày càng gia tăng xung quanh vụ tàu cá Hsiang Fu Chun của Đài Loan mất tích gần quần đảo Falkland cùng với 49 thuyền viên, trong đó có 2 công dân Việt Nam.

Thứ ba, 10/03/2015 - 04:31

Phát triển kinh tế láng giềng: Bẫy chiến lược của Trung Quốc
Phát triển kinh tế láng giềng: Bẫy chiến lược của Trung Quốc

Campuchia đã bất ngờ hoãn xây dự án đập thuỷ điện lớn do Trung Quốc tài trợ, mặc dù trước đó Thủ tướng HunSen đã cương quyết bảo vệ nó.

Thứ ba, 10/03/2015 - 04:27

Hòa bình tại Đông Ukraine chưa thể hạ nhiệt được quan hệ Nga-NATO
Hòa bình tại Đông Ukraine chưa thể hạ nhiệt được quan hệ Nga-NATO

Những cuộc triển khai quân, vũ khí cùng hàng loạt cuộc tập trận quy mô lớn ở sát biên giới Nga trong thời gian qua khiến Nga phải lên tiếng.

Thứ ba, 10/03/2015 - 03:49

Pháp sắp thử nghiệm chiến hạm Mistral thứ 2 đóng cho Nga
Pháp sắp thử nghiệm chiến hạm Mistral thứ 2 đóng cho Nga

(Dân trí) - Pháp sẽ tiến hành các cuộc thử nghiệm trên biển đầu tiên đối với tàu đổ bộ chở trực thăng lớp Mistral thứ 2 tên gọi Sevastopol, được chế tạo cho Nga tại xưởng đóng tàu St. Nazaire, vào tuần tới mà không có sự chứng kiến của các đại diện quân đội Nga.

Thứ ba, 10/03/2015 - 03:45

Mỹ: Tàu hỏa đâm xe tải, 62 người bị thương
Mỹ: Tàu hỏa đâm xe tải, 62 người bị thương

(Dân trí) - Một vụ va chạm giữa tàu hỏa và xe tải chở hàng ở bang Bắc Carolina, Mỹ ngày 9/3 đã làm một số toa tàu bị chệch khỏi đường ray, khiến hàng chục hành khách bị thương. May mắn có không thiệt hại nào về người.

Thứ ba, 10/03/2015 - 03:38

Vì sao IS san bằng di sản văn minh nhân loại ở Iraq?
Vì sao IS san bằng di sản văn minh nhân loại ở Iraq?

Cộng đồng quốc tế đã vô cùng phẫn nộ sau khi tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) liên tiếp đập phá bảo tàng, cướp bóc các cổ vật và san phẳng một số thành phố cổ đại hàng nghìn năm tuổi ở Iraq. Những hành vi đó bị LHQ coi là tội ác chiến tranh.

Thứ ba, 10/03/2015 - 03:30

Quốc hội Canada chọc giận Trung Quốc khi mời Martin Lee
Quốc hội Canada chọc giận Trung Quốc khi mời Martin Lee

Trung Quốc đang gây sức ép để Quốc hội Canada hủy lời mời lãnh đạo phong trào dân chủ tại Hong Kong Martin Lee ra làm chứng trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện.

Thứ ba, 10/03/2015 - 03:11

Ông Obama không ủng hộ viện trợ vũ khí sát thương cho Ukraine
Ông Obama không ủng hộ viện trợ vũ khí sát thương cho Ukraine

Tổng thống Mỹ Barack Obama không đồng ý viện trợ vũ khí phòng vệ, sát thương cho Ukraine. Đây là thông tin được Đại sứ Đức tại Mỹ Peter Wittig chia sẻ với hãng tin AP ngày 9/3.

Thứ ba, 10/03/2015 - 03:01

Tướng Trung Quốc xác nhận quân đội đang đóng tàu sân bay thứ hai
Tướng Trung Quốc xác nhận quân đội đang đóng tàu sân bay thứ hai

(Dân trí) - Một sỹ quan cấp cao của hải quân Trung Quốc ngày 8/3 đã lần đầu tiên xác nhận với báo giới việc nước này đang đóng tàu sân bay thứ hai.

Thứ ba, 10/03/2015 - 03:00

Nga phản đối ý tưởng thành lập quân đội chung EU
Nga phản đối ý tưởng thành lập quân đội chung EU

(Dân trí) - Ngay sau khi các quan chức châu Âu đề xuất thành lập quân đội chung của Liên minh châu Âu, giới chức Nga ngày 9/3 đã lên tiếng chỉ trích ý tưởng này, coi đây là sự khiêu khích ảnh hưởng tới an ninh và hòa bình khu vực.

Thứ ba, 10/03/2015 - 02:09

Quân đội Iraq giành lại thị trấn và các mỏ dầu quanh Tikrit
Quân đội Iraq giành lại thị trấn và các mỏ dầu quanh Tikrit

(Dân trí) - Quân đội Iraq vừa chiếm thêm được một quận và một số mỏ dầu bên ngoài Tikrit, nhưng gặp phải chống trả dữ dội khi tiến công vào thành phố do lực lượng Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS chiếm giữ.

Thứ ba, 10/03/2015 - 02:04

ĐÁNG QUAN TÂM
Trung Quốc bắt kẻ bán ảnh tàu Liêu Ninh cho gián điệp nước ngoài
Trung Quốc bắt kẻ bán ảnh tàu Liêu Ninh cho gián điệp nước ngoài

(Dân trí) - Một người đàn ông Trung Quốc bán 500 bức ảnh chụp tàu Liêu Ninh, tàu sân bay đầu tiên của nước này, đã bị bắt trong một cuộc điều tra gián điệp, một đài truyền hình địa phương tối 9/3 đưa tin.

Thứ ba, 10/03/2015 - 01:00

Xuất hiện vật chứng nghi của MH370 trên bờ biển Úc
Xuất hiện vật chứng nghi của MH370 trên bờ biển Úc

(Dân trí) - Một gói khăn ướt còn nguyên chưa sử dụng mang logo của Malaysia Airlines được phát hiện trôi dạt vào bờ biển phía Tây nước Úc, làm bùng lên hy vọng về khả năng chuyến bay MH370 có thể đã rơi ở khu vực này.

Thứ ba, 10/03/2015 - 12:02

Mỹ mạnh mẽ chỉ trích các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông
Mỹ mạnh mẽ chỉ trích các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông

(Dân trí) - Các hành động xây dựng của Trung Quốc tại khu vực tranh chấp quanh quần đảo Trường Sa đang làm gia tăng những nghi vấn rằng Bắc Kinh muốn thiết lập các căn cứ quân sự trên khắp Biển Đông, người phát ngôn Bộ ngoại giao Mỹ Jen Psaki ngày 9/3 tuyên bố.

Thứ ba, 10/03/2015 - 11:52

Kiev “tố” phe ly khai phá vỡ lệnh ngừng bắn ở Mariupol
Kiev “tố” phe ly khai phá vỡ lệnh ngừng bắn ở Mariupol

(Dân trí) - Chính phủ Ukraine cáo buộc phe ly khai đã nã pháo vào các vị trị đóng quân chính phủ gần thành phố Mariupol, vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn Minsk ngày 12/2.

Thứ ba, 10/03/2015 - 11:06

Sát thủ chuyên nghiệp Nga chê kẻ bắn Nemtsov "quá nghiệp dư"
Sát thủ chuyên nghiệp Nga chê kẻ bắn Nemtsov "quá nghiệp dư"

Một trong số 6 thủ phạm đã nhận tội sát hại ông Nemtsov, trong khi một cựu sát thủ chuyên nghiệp Nga chê thủ phạm vụ ám sát này “quá nghiệp dư”.

Thứ ba, 10/03/2015 - 10:50

Đồng minh cựu Phó Thủ tướng Nemtsov hoài nghi việc bắt giữ nghi can ám sát của Nga
Đồng minh cựu Phó Thủ tướng Nemtsov hoài nghi việc bắt giữ nghi can ám sát của Nga

Một đồng minh thân cận của cựu Phó Thủ tướng Nga chia sẻ với BBC, ông “hoàn toàn hoài nghi” về việc hai nghi can chính trong vụ ám sát ông Boris Nemtsov đã tổ chức vụ việc này.

Thứ ba, 10/03/2015 - 10:33

Philippines: Tăng ngân sách quốc phòng, Trung Quốc sẽ tăng cải tạo Biển Đông
Philippines: Tăng ngân sách quốc phòng, Trung Quốc sẽ tăng cải tạo Biển Đông

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Philippines ngày 9/3 đã bày tỏ lo ngại về kế hoạch tăng ngân sách quốc phòng đáng kể và các dự án cải tạo tại Biển Đông của Trung Quốc.

Thứ ba, 10/03/2015 - 10:22

Tình nghi nữ sĩ quan tình báo liên quan đến khủng bố Paris
Tình nghi nữ sĩ quan tình báo liên quan đến khủng bố Paris

Cảnh sát Pháp đã bắt giữ bốn nghi phạm có liên quan đến Amedy Coulibaly, kẻ đã giết hại 5 người trong loạt khủng bố ở Paris hồi đầu năm nay.

Thứ ba, 10/03/2015 - 10:17

Mỹ điều hơn 120 xe bọc thép cùng NATO thị uy gần Nga
Mỹ điều hơn 120 xe bọc thép cùng NATO thị uy gần Nga

(Dân trí) - Chính phủ Latvia ngày 9/3 xác nhận hơn 120 đơn vị xe bọc thép, bao gồm nhiều xe tăng, đã được quân đội Mỹ đưa tới nước này, trong đó có các xe tăng chiến trường M1A2 Abrams và xe bọc thép M2A3 Bradley, trong một cuộc thị uy của NATO tại vùng Baltic.

Thứ ba, 10/03/2015 - 10:17

Venezuela triệu hồi khẩn cấp Đại biện lâm thời tại Mỹ
Venezuela triệu hồi khẩn cấp Đại biện lâm thời tại Mỹ

(Dân trí) - Ngày 9/3, Venezuela đã cho triệu hồi Đại biện lâm thời nước này tại Washington để tham vấn khẩn cấp sau khi Tổng thống Barack Obama ra lệnh áp đặt lệnh trừng phạt mới chống lại 7 quan chức Venezuela.

Thứ ba, 10/03/2015 - 10:05

Mỹ điều 3.000 binh sĩ tập trận sát Nga
Mỹ điều 3.000 binh sĩ tập trận sát Nga

(Dân trí) - Mỹ đã bắt đầu điều động 3.000 binh sĩ cho cuộc tập trận kéo dài 3 tháng cùng các quốc gia vùng Baltic để “trấn an” các nước này, giới chức quân sự Mỹ cho biết hôm 9/3.

Thứ ba, 10/03/2015 - 10:03

Mâu thuẫn Nga – EU liệu có dẫn tới xung đột quân sự?
Mâu thuẫn Nga – EU liệu có dẫn tới xung đột quân sự?

Hoạt động quân sự đang dồn dập ở các nước có biên giới với Nga cùng động thái EU kêu gọi thành lập quân đội riêng khiến phương Tây – Nga lại nóng lên nguy cơ đọ sức mạnh.

Thứ ba, 10/03/2015 - 09:54