Chuyên gia: Trung Quốc “nuốt lời hứa” ở Biển Đông

Dân trí Chuyên gia về Biển Đông Richard Heydarian nhận định, Trung Quốc rõ ràng đã “nuốt lời hứa” không quân sự hóa Biển Đông mà Chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra trong cuộc gặp cựu Tổng thống Barack Obama tại Nhà Trắng vào năm 2015.
>>Các chuyên gia quốc tế và Việt Nam bàn thúc đẩy hợp tác an ninh trên Biển Đông


Học giả Richard Heydarian trao đổi với báo chí bên lề hội thảo ngày 4/12 (Ảnh: An Bình)

Học giả Richard Heydarian trao đổi với báo chí bên lề hội thảo ngày 4/12 (Ảnh: An Bình)

Ông Richard Heydarian từ Đại học De La Salle (Philippines), người đã có nhiều năm nghiên cứu về Biển Đông và từng viết 2 cuốn sách về chủ đề này, đã đưa ra các nhận định về tình hình khu vực trong cuộc trao đổi với báo chí bên lề hội thảo “Thúc đẩy hợp tác an ninh biển ở Biển Đông”, diễn ra tại Hà Nội ngày 4/12.

Đánh giá về các diễn biến trên Biển Đông gần đây, ông Heydarian nhận thấy tình hình khu vực khá phức tạp. “Vài năm trước khi nói tới Biển Đông, chúng ta nói về vạn lý tường thành bằng cát mà Trung Quốc bồi đắp trên biển. Nhưng điều chúng ta phải đối mặt hôm nay là vạn lý tường thành tên lửa”, học giả Philippines nói.

Ông Heydarian nhận định, rất đáng quan ngại khi năm nay Trung Quốc đã đưa các tên lửa tiên tiến, các vũ khí quân sự, các thiết bị điện tử, các hệ thống theo dõi tới Biển Đông. Điều này cho thấy Trung Quốc rõ ràng đã vi phạm lời hứa không quân sự hóa Biển Đông khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Tổng thống Barack Obama tại Nhà Trắng vào năm 2015.

Học giả trên nói, các hành động đó của Trung Quốc rõ ràng cũng vi phạm phán quyết hồi năm 2016 của Tòa trọng tài đối với vụ kiện của Philippines về yêu sách đường 9 đoạn mà Trung Quốc đưa ra ở Biển Đông. Theo phán quyết, yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc không có cơ sở pháp lý và Trung Quốc không có “quyền lịch sử” với các vùng biển ở Biển Đông. Vì vậy, Trung Quốc không có cơ sở để tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

“Tôi cho rằng rõ ràng là Trung Quốc đã vi phạm luật pháp quốc tế. Mặc dù Trung Quốc giờ đây không mấy khi sử dụng cụm từ đường 9 đoạn vì nó vi phạm phán quyết của Tòa trọng tài nhưng Trung Quốc vẫn tiếp tục quân sự hóa khu vực và đó là điều rất đáng lo ngại”, ông nói.

Ông Heydarian cho hay, một điều đáng ý trong năm qua là các nước lớn trên thế giới ngày càng quan tâm tới vấn đề Biển Đông. Giờ đây, không chỉ Mỹ thực hiện các cuộc tuần tra tự do hàng hải (FONOP) mà nhiều nước khác như Australia, Anh, Pháp cũng đã làm điều đó.

Ông Heydarian cho biết, Đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc Harry Harris, cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương, đang kêu gọi Australia, Nhật Bản và Ấn Độ cùng tiến hành FONOP. Các nước cũng có thể thực hiện FONOP theo cách riêng của mình như Australia đã tiến hành các chuyến bay để khẳng định quyền tự do hàng hải. Nhật Bản đã điều tàu sân bay trực thăng tham gia tập trận chung với Mỹ ở Biển Đông. Ông cho rằng các hành động phối hợp này đang cho Trung Quốc thấy rằng đây không phải vấn đề riêng giữa Trung Quốc với Mỹ mà cả cộng đồng quốc tế.

“FONOP không nên chỉ do một quốc gia thực hiện. Cần phải tiến hành thường xuyên các cuộc tuần tra tự do hàng hải để đảm bảo rằng Biển Đông mở cửa cho tất cả mọi người, không một quốc gia nào có quyền riêng lẻ hạn chế quyền đi lại của các nước khác trong vùng biển này. Biển Đông không của riêng một nước nào. Việc bất kỳ nước nào quân sự hóa, triển khai các vũ khí, tên lửa tại khu vực tranh chấp là đi ngược với lợi ích hợp pháp của cộng đồng quốc tế”, chuyên gia nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Heydarian cho rằng chỉ FONOP là không đủ mà cần kết hợp nó với các hành động khác nữa. Ông cho rằng các nước lớn cần hỗ trợ tăng cường năng lực hàng hải và lực lược tuần duyên của các nước nhỏ có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, kết hợp với việc gia tăng sức ép ngoại giao trên mọi mặt trận.

"Không để Trung Quốc gây sức ép trong đàm phán COC"

Trao đổi với báo chí, học giả Philippines cũng bày tỏ hi vọng rằng ASEAN có thể làm nhiều hơn trong việc đàm phán một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) để kiềm chế một cách hợp pháp các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông.

Ông Heydarian cũng bày tỏ lo ngại quá trình đàm phán bản dự thảo COC, mà Trung Quốc có thể gây sức ép lên các nước nhỏ hơn trong khu vực để đạt được một COC có lợi cho riêng mình. “Tôi nghĩ rằng thà không có COC còn hơn là có bộ COC như vậy”, ông nhấn mạnh.

Bình luận về tuyên bố của Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường gần đây rằng Trung Quốc hy vọng các cuộc đàm phán về COC sẽ hoàn tất trong vòng 3 năm tới, ông Heydarian nghi ngờ rằng Trung Quốc đưa ra thời gian này là có chủ ý, vì sau 3 năm nữa cũng là thời điểm Philippines kết thúc vai trò điều phối viên quan hệ đối tác đối thoại ASEAN - Trung Quốc trong giai đoạn 2018-2021.

“Tôi cho rằng Trung Quốc tự tin là có thể gây sức ép với Philippines trong thời kỳ lãnh đạo của Tổng thống Duterte. Philippines đã chuyển hướng nghiêng về Trung Quốc, thay vì Mỹ, kể từ khi ông Duterte lên nắm quyền. Tôi hi vọng rằng với tư cách là điều phối viên, Philippines không hành động giống như những gì Tổng thống Duterte nói, mà phải thể hiện quan điểm của cả chính phủ. Tôi nhận thấy có sự khác biệt lớn về quan điểm giữa điều ông Duterte nói và điều chính phủ Philippines muốn”, ông Heydarian cho hay.

Học giả Philippines cũng lưu ý rằng Trung Quốc vẫn tiếp tục xây dựng và quân sự hóa Biển Đông trong khi đang đàm phán về COC. Ông cho rằng điều rất cần thiết là một khi đang đàm phán thì các bên phải ngừng ngay các hoạt động xây dựng, quân sự hóa.

“Làm thế nào để chúng ta có thể đàm phán với vị thế đúng đắn và một cách công bằng khi họ thay đổi thực địa hàng ngày?”, ông đặt câu hỏi.

Cuối cùng, ông Heydarian nhấn mạnh rằng cách thức giải quyết tranh chấp ở Biển Đông phải bằng con đường ngoại giao chứ không phải bằng đổ máu hay chiến tranh. Ông cho rằng các nước cần gây sức ép đủ lớn để Trung Quốc không có cách nào khác là phải lùi lại một bước.

Ông Heydarian nói giống như cách thức Mỹ đang thực hiện cuộc chiến thương mại với Mỹ, các nước cần mạnh mẽ và cứng rắn với Trung Quốc mới có tác dụng.

Trao đổi với Dân trí, Tiến sĩ Takashi Hosoda, từ Đại học Charles tại Praha, Cộng hòa Séc cũng nhấn mạnh tới sự ủng hộ ngày càng tăng của các nước lớn, đặc biệt từ châu Âu, về các vấn đề Biển Đông. Tuy nhiên, ông tỏ ra quan ngại về các căng thẳng leo thang và nguy cơ xảy ra các vụ va chạm trong khu vực, vì vậy ông cho rằng cần có các cơ chế thích hợp để ngăn chặn điều đó.

Bình luận về phát biểu của Thủ tướng Singapore gần đây về việc lo ngại rằng Đông Nam Á có thể phải chọn giữa Mỹ và Trung Quốc, ông Hosoda nói ASEAN không nên nghiêng về bên nào mà cần duy trì tính trung tâm và sự đoàn kết. Ông cho rằng ngoài FONOP, các nước lớn cần gây sức ép thêm đối với Trung Quốc về mặt trận kinh tế và trợ giúp các quốc gia ASEAN nhằm tăng cường năng lực hàng hải.

An Bình

MỚI NHẤT
Chính phủ Pháp “xuống thang” giữa lúc căng thẳng: Chưa đủ với người biểu tình?
Chính phủ Pháp “xuống thang” giữa lúc căng thẳng: Chưa đủ với người biểu tình?

(Dân trí) - Các đề xuất nhượng bộ của chính quyền Tổng thống Emmanuel Macron dường như vẫn chưa đủ để xoa dịu cơn giận dữ của đám đông biểu tình tại Pháp trong suốt nhiều ngày vừa qua.

Thứ năm, 06/12/2018 - 06:30

Người chèo lái thương mại Trung Quốc trong cuộc chiến với Mỹ
Người chèo lái thương mại Trung Quốc trong cuộc chiến với Mỹ

Cuối tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí ngừng leo thang cuộc chiến thương mại.

Thứ năm, 06/12/2018 - 12:22

Hàn Quốc nổi giận khi máy bay Trung Quốc xâm nhập vùng nhận dạng phòng không
Hàn Quốc nổi giận khi máy bay Trung Quốc xâm nhập vùng nhận dạng phòng không

(Dân trí) - Hàn Quốc đã công khai bày tỏ sự giận dữ sau khi các máy bay quân sự của Trung Quốc liên tiếp xâm nhập vùng nhận dạng phòng không, động thái mà các nhà phân tích nhận định là chứng tỏ lo ngại của Bắc Kinh đối với việc Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản thắt chặt quan hệ.

Thứ tư, 05/12/2018 - 11:05

Ông Putin tiết lộ lý do “phớt lờ” điện đàm với Tổng thống Ukraine
Ông Putin tiết lộ lý do “phớt lờ” điện đàm với Tổng thống Ukraine

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin lần đầu tiên giải thích lý do ông “phớt lờ” các cuộc điện thoại của người đồng cấp Ukraine Pyotr Poroshenko trong bối cảnh quan hệ song phương đang diễn biến phức tạp.

Thứ tư, 05/12/2018 - 09:48

"Cánh tay phải" kín tiếng giúp ông Trump đối phó Trung Quốc
"Cánh tay phải" kín tiếng giúp ông Trump đối phó Trung Quốc

Trong đội ngũ cố vấn cấp cao của Nhà Trắng, Michael Pillsbury dường như là người được Tổng thống Mỹ Donald Trump tín nhiệm nhất khi cần lời khuyên hoặc các đề xuất đối phó với Trung Quốc.

Thứ tư, 05/12/2018 - 09:01

Ông Putin cảnh báo đáp trả thích đáng việc Mỹ rút khỏi hiệp ước hạt nhân
Ông Putin cảnh báo đáp trả thích đáng việc Mỹ rút khỏi hiệp ước hạt nhân

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin cảnh báo Nga sẽ đáp trả thích đáng nếu Mỹ rút khỏi Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) sau khi Washington đưa ra “tối hậu thư” cho Moscow.

Thứ tư, 05/12/2018 - 08:43

Những người biểu tình "Áo vàng" gây rúng động nước Pháp là ai?
Những người biểu tình "Áo vàng" gây rúng động nước Pháp là ai?

(Dân trí) - Khởi nguồn từ lá thư kêu gọi trên mạng của một phụ nữ bán mỹ phẩm và sự hưởng ứng của một tài xế xe tải, phong trào “Áo gile vàng” đã nhanh chóng lan rộng và biến thành các cuộc biểu tình bạo động nhằm phản đối kế hoạch tăng thuế của chính phủ Pháp.

Thứ tư, 05/12/2018 - 04:46

Lịch sử bạo động ở Pháp: Chiến thắng thuộc về người biểu tình
Lịch sử bạo động ở Pháp: Chiến thắng thuộc về người biểu tình

(Dân trí) - Người dân Pháp dường như đã quen với các cuộc biểu tình bạo lực, thậm chí đây còn được xem là “bản sắc” của nước Pháp được hình thành từ sau cuộc cách mạng năm 1789.

Thứ tư, 05/12/2018 - 04:06

Lộ diện đối thủ tự tin đủ năng lực nhất đánh bại ông Trump năm 2020
Lộ diện đối thủ tự tin đủ năng lực nhất đánh bại ông Trump năm 2020

Cựu Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden hé lộ ông có thể cân nhắc ra tranh cử tổng thống Mỹ năm 2020 bởi ông là người “đủ năng lực nhất” để thách thức ông Donald Trump.

Thứ tư, 05/12/2018 - 03:33

Phong trào “Áo vàng” quyết không lùi bước sau khi chính phủ Pháp nhượng bộ
Phong trào “Áo vàng” quyết không lùi bước sau khi chính phủ Pháp nhượng bộ

(Dân trí) - Sau khi chính phủ Pháp công bố rằng sẽ dừng việc tăng thuế xăng dầu trong 6 tháng, động thái được coi là nhượng bộ nhằm xoa dịu căng thẳng với phong trào biểu tình “Áo vàng”, người phát động chiến dịch này tuyên bố vẫn tiếp tục xuống đường để đòi quyền lợi.

Thứ tư, 05/12/2018 - 02:36

Nga bí mật di chuyển các tàu chiến của Ukraine khỏi cảng Kerch?
Nga bí mật di chuyển các tàu chiến của Ukraine khỏi cảng Kerch?

(Dân trí) - Ukraine nghi ngờ rằng, Nga đã đưa 2 trong số 3 tàu hải quân bắt giữ của Kiev khỏi cảng Kerch và đưa đến một nơi bí mật sau khi tuyên bố chưa trao trả lại cho Ukraine.

Thứ tư, 05/12/2018 - 02:30

Thiên nhiên đẹp mê hoặc trong triển lãm “Một Kazakhstan chưa từng được khám phá”
Thiên nhiên đẹp mê hoặc trong triển lãm “Một Kazakhstan chưa từng được khám phá”

(Dân trí) - Đại sứ quán Kazakhstan tại Việt Nam và quỹ Elbasy đã tổ chức một triển lãm ảnh, giới thiệu tới người xem vẻ đẹp hùng vĩ, cổ kính nhưng không kém phần hiện đại của đất nước được mệnh danh cầu cầu nối giao thoa Âu-Á.

Thứ tư, 05/12/2018 - 02:18

ĐÁNG QUAN TÂM
5 con số “giải mã” nguồn cơn bạo động rung chuyển nước Pháp
5 con số “giải mã” nguồn cơn bạo động rung chuyển nước Pháp

(Dân trí) - Những con số liên quan tới thu nhập trung bình, tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ thất nghiệp hay chính sách thuế đã giải mã phần nào nguyên nhân dẫn tới các cuộc bạo động căng thẳng trên khắp nước Pháp thời gian qua.

Thứ tư, 05/12/2018 - 11:16

Bình luận gây chú ý của ông Trump về cuộc bạo động ở Pháp
Bình luận gây chú ý của ông Trump về cuộc bạo động ở Pháp

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng, quan điểm của ông về Hiệp định biến đổi khí hậu Paris là đúng sau khi chính phủ Pháp buộc phải hoãn tăng thuế xăng vì các cuộc biểu tình bạo động.

Thứ tư, 05/12/2018 - 10:39

NATO sẽ can thiệp sâu vào xung đột Ukraine-Nga?
NATO sẽ can thiệp sâu vào xung đột Ukraine-Nga?

NATO sẽ tập trung bàn về các thách thức an ninh, bao gồm cả “thái độ gây bất ổn của Nga”.

Thứ tư, 05/12/2018 - 10:00

Khoảnh khắc cây cầu Ấn Độ 100 tuổi bị đánh sập trong chớp mắt
Khoảnh khắc cây cầu Ấn Độ 100 tuổi bị đánh sập trong chớp mắt

(Dân trí) - Chính quyền một bang của Ấn Độ đã gắn thuốc nổ để đánh sập cây cầu 100 tuổi do nó đã quá cũ và xuống cấp. Họ dự kiến sẽ xây một cây cầu mới ở cùng địa điểm.

Thứ tư, 05/12/2018 - 09:36

Vừa "đình chiến" thương mại, ông Trump tiếp tục cảnh báo Trung Quốc
Vừa "đình chiến" thương mại, ông Trump tiếp tục cảnh báo Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump để ngỏ khả năng gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại 90 ngày với Trung Quốc, song cũng cảnh báo ông có thể quay lại đánh thuế hàng hóa Trung Quốc nếu hai bên không giải quyết được bất đồng.

Thứ tư, 05/12/2018 - 08:53

Sóng ngầm trong lòng nước Pháp
Sóng ngầm trong lòng nước Pháp

Thủ tướng Pháp Edouard Philippe nhấn mạnh sự tức giận của người dân phải được lắng nghe.

Thứ tư, 05/12/2018 - 08:23

Ukraine nói dàn xe tăng Nga cách biên giới chỉ 18 km
Ukraine nói dàn xe tăng Nga cách biên giới chỉ 18 km

(Dân trí) - Tư lệnh Ukraine nói Nga đang tăng cường lực lượng gần biên giới Ukraine và đang tạo ra mối đe dọa quân sự lớn nhất kể từ năm 2014 khi Moscow sáp nhập bán đảo Crimea.

Thứ tư, 05/12/2018 - 08:19

Mỹ khởi tố công dân Trung Quốc vì chụp hình căn cứ hải quân trái phép
Mỹ khởi tố công dân Trung Quốc vì chụp hình căn cứ hải quân trái phép

(Dân trí) - Một công dân Trung Quốc đã bị các công tố viên liên bang Mỹ cáo buộc phạm xâm nhập trái phép cơ sở quân sự ở bang Florida và chụp hình các công trình bên trong.

Thứ tư, 05/12/2018 - 08:07

Iran dọa phong tỏa vịnh Ba Tư, Mỹ điều tàu sân bay “nắn gân”
Iran dọa phong tỏa vịnh Ba Tư, Mỹ điều tàu sân bay “nắn gân”

(Dân trí) - Tổng thống Iran đã đưa ra cảnh báo cứng rắn nếu Mỹ cản trở hoạt động xuất khẩu dầu của Tehran, trong khi Washington được cho là sắp điều tàu sân bay tới Trung Đông để “nắn gân”.

Thứ tư, 05/12/2018 - 07:25

Mỹ ra “tối hậu thư” cho Nga về việc rút khỏi hiệp ước hạt nhân
Mỹ ra “tối hậu thư” cho Nga về việc rút khỏi hiệp ước hạt nhân

(Dân trí) - Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết, Washington sẽ ngừng các nghĩa vụ theo Hiệp ước Các lực lượng Hạt nhân tầm trung (INF) 1987 trong vòng 60 ngày nếu Nga "không tuân thủ trở lại".

Thứ tư, 05/12/2018 - 06:35

5 lực lượng đặc nhiệm huyền thoại của Nga khiến kẻ thù khiếp đảm
5 lực lượng đặc nhiệm huyền thoại của Nga khiến kẻ thù khiếp đảm

Có 5 lực lượng đã khiến cho từ “Spetsnaz” - đặc nhiệm của Nga đi vào huyền thoại và được cả thế giới công nhận.

Thứ tư, 05/12/2018 - 12:32

Nga từ chối trao đổi tù nhân với Ukraine
Nga từ chối trao đổi tù nhân với Ukraine

Phái đoàn Nga tham gia đàm phán về việc ổn định vùng Donbas ở Đông Ukraine đã từ chối đề nghị trao đổi tù nhân từ phía Ukraine, theo tin của hãng thông tấn UNIAN.

Thứ tư, 05/12/2018 - 12:28