Tết bình yên về nơi rốn lũ

Những ngày cuối năm, khắp cánh rừng miền Tây Nghệ An, mùa Xuân như đã sớm về với cành đào bắt đầu hé nụ. Sau hơn nửa năm kể từ trận lũ quét kinh hoàng hồi tháng 7/2025, con đường vào xã biên giới Mỹ Lý (Nghệ An) đã được sửa sang. Những ngôi nhà bám mặt đường, bên cạnh dòng sông Nậm Nơn đang lững lờ trôi cũng gấp rút được hoàn thiện để kịp đưa vào sử dụng.

Trận lũ quét bất ngờ ập đến vào đêm 22, rạng 23/7/2025 khiến 439 hộ gia đình tại xã Mỹ Lý bị ảnh hưởng về công trình nhà ở, trong đó có 221 nhà bị cuốn trôi và sạt lở.

Sau hơn nửa năm, dấu vết trận lũ kinh hoàng đó vẫn in hằn ở bản Xiềng Tắm, vốn được xem là trù phú nhất miền Tây Nghệ An này. Sát bờ sông, những ngôi nhà chơ vơ 4 bức tường hay đổ sập, vùi dưới đất cát, vài vật dụng hư hỏng dúm dó trước sức tàn phá dữ dội của thiên tai.

Dòng chữ nguệch ngoạc “không còn nhà” trên bức tường gạch, không rõ là tiếng than của chủ nhà hay trò nghịch ngợm của bọn trẻ con, cứ xoáy vào lòng người dân nơi đây và cả những người khách phương xa đến trong những ngày cuối năm. Trên những cồn đất ấy, giữa hoang tàn đổ nát, xác xơ, những vườn cải đã trổ hoa vàng, ngọn rau khoai đã phủ lên một màu xanh sự sống đang hồi sinh.

May mắn được là người Việt Nam!

Đã nửa năm trôi qua nhưng bà Vi Thị Bông (SN 1972, bản Xiềng Tắm) vẫn chưa thôi ám ảnh về trận lũ quét lịch sử ấy. Ba đời gia đình bà sinh sống bên dòng Nậm Nơn hiền hòa này. Người phụ nữ Thái ấy cũng chưa từng nghe kể về trận lũ quét kinh hoàng nào xảy ra ở đây.

Căn nhà bà Bông ở vị trí khá cao, bởi vậy, suốt từ ngày đến đêm 22/7/2025, mưa đổ xuống trắng trời, rồi nước sông dâng lên, bà vẫn yên tâm đi hỗ trợ các nhà dưới thấp chuyển đồ lên nhà mình để tránh lũ.

Nước dâng nhanh, ngập dần từ phía bờ sông vào trong bản. Nước tràn vào quán tạp hóa của bà, dâng đến bắp chân, đến đùi. Bà hoảng hốt nhìn ra, nước ngập nhà văn hóa ở trung tâm bản phải đến 1,5m.

Nước từ thượng nguồn đổ về, gặp lèn đá, ngoặt vào bản. Nhà đổ, cây đổ, bà chỉ biết chạy thoát thân, chỉ kịp mang theo cái túi đựng tiền hàng cùng chiếc đèn pin...

Cơn lũ đi qua, toàn bộ tài sản của gia đình bà Bông mất trắng, nhưng bà còn may mắn hơn 62 hộ dân khác trong bản khi vẫn còn căn nhà, dẫu không còn lành lặn. “Thiên tai ập đến quá bất ngờ nhưng tôi thấy may mắn là người Việt Nam, được chính quyền các cấp quan tâm, được người dân khắp nơi đùm bọc”, bà Bông rưng rưng.

Người phụ nữ dân tộc Thái này đỏ hoe mắt nhớ lại những ngày sau cơn lũ, được lo từng miếng cơm, manh áo, được hỗ trợ sửa sang lại căn nhà để ở. Bà nghẹn ngào bởi lúc khốn khó nhất đã được các cấp, ngành, đoàn thể hỗ trợ 30 triệu đồng gây dựng lại cuộc sống.

Những người anh em, hàng xóm thân thuộc của bà đã được di dời, tái định cư đến nơi an toàn, được hỗ trợ làm nhà mới. Bà mừng cho mọi người và cũng mong một ngày gần nhất gia đình mình sẽ được tái định cư đến nơi ở mới.

“Tết này sẽ không được to như các Tết trước đây, cũng không có điều kiện để sắm sửa nhiều nhưng bánh chưng, cân thịt phải có. Tết đến, Xuân về, tôi cũng không mong gì hơn là bản làng được bình yên, no ấm”, bà Bông tâm sự

Những căn nhà mang hi vọng về sự hồi sinh sau cơn lũ

Trong trận lũ lịch sử giữa năm 2025 không gây thiệt hại về người nhưng đã khiến xã Mỹ Lý phải gánh chịu thiệt hại nặng nề về cơ sở hạ tầng, trụ sở trường học, trạm y tế, công trình nhà ở của người dân.

Cuối năm 2025, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp 5 dự án bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai tại 3 xã miền núi phía Tây của tỉnh. Trong đó riêng xã Mỹ Lý được bố trí 2 khu tái định cư, diện tích khoảng 25ha, tổng vốn đầu tư 93 tỷ đồng cho 98 hộ dân bị mất hoàn toàn nhà cửa tại bản Xiềng Tắm và 82 hộ dân tại bản Xằng Trên.

Trước đó, nhiều hộ dân tại Mỹ Lý đã được các cấp, ngành, đặc biệt là Bộ Công an hỗ trợ kinh phí làm nhà sau lũ. Ông Vi Văn Phòng là một trong những hộ dân được hỗ trợ xây dựng nhà đợt 1, trong chiến dịch kéo dài 40 ngày đêm sau lũ.

Ông Phòng vẫn nhắc về trận lũ “cả đời chưa thấy” với nỗi buồn nặng trĩu. Không buồn sao được khi căn nhà cùng toàn bộ của cải tích lũy cả đời của gia đình ông bị cuốn trôi. 80 triệu đồng tiền sinh lễ chuẩn bị cho lễ cưới của cậu con trai Vi Văn Mão cũng bị nhấn chìm đâu đó dưới lớp đất đá 3-4m.

Sau lũ, cùng với kinh phí hỗ trợ của Bộ Công an và Công an tỉnh Nghệ An, ông vay mượn thêm để dựng căn nhà mới. Căn nhà của gia đình ông cũng là nhà lắp ghép nhưng có thêm cọc thép, nâng sàn nên như mô hình nhà sàn của đồng bào Thái.

“Nhà Bộ Công an làm cho, dù không được rộng rãi như nhà trước kia nhưng được thế này là vui lắm rồi”, ông Phòng nói.

Căn nhà nhỏ, ông Phòng dùng tấm vải ngăn thành từng buồng, một buồng dành cho vợ chồng Mão. Vợ Mão là Cự Y Là, cô gái dân tộc Mông, quê xã Huồi Tụ. Chưa có điều kiện làm lễ cưới, nhưng Mão và Là đã đăng ký kết hôn. Cảm thông cho hoàn cảnh thông gia sau trận lũ, phía nhà gái cũng chỉ xin nhận một phần sính lễ gọi là để đôi trẻ về sống với nhau.

Gần Tết, vợ chồng Cự Y Là mua mấy tấm tôn, về đóng cọc quây thành bếp và công trình phụ. Cô cũng chưa có kế hoạch sắm sửa gì cho Tết nhưng cái không khí chộn rộn ngoài kia cũng khiến cô dâu mới phấn chấn hơn.

 “Tết năm nay khó khăn mình làm đơn giản thôi. Chỉ mong năm mới mọi người đều khỏe mạnh, có sức khỏe để gây dựng lại cuộc sống”, Cự Y Là tâm sự.

Dự kiến, đám cưới của cô dâu Cự Y Là và chú rể Vi Văn Mão sẽ được tổ chức vào ngày 20/2, tức 28 Tết. Hạnh phúc lứa đôi cùng hi vọng về một năm mới tròn đầy, viên mãn và bình yên đang được thắp lên từ mái nhà nghĩa tình nơi rốn lũ này trong những ngày Tết đến, Xuân về.