(Dân trí) - Trước năm học mới, 1.645 thẻ BHYT của bạn đọc đã được trao đi. Những đứa trẻ hái măng mua sách vở, người cha vay tiền chữa bệnh cho con… và nhiều gia đình khó khăn khác đã bớt một khoản phải lo.
Trên giường bệnh của khoa Hồi sức cấp cứu nhi và nhi sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, bé Y Thun Niê (10 tuổi, trú tại xã Ea Kly, tỉnh Đắk Lắk) nằm bất động. Anh Y Tha Mlô (29 tuổi, bố bé Niê), nắm chặt tay con, đôi mắt đỏ hoe.
Trước đó, Y Thun Niê sốt cao kéo dài rồi rơi vào hôn mê. Các bác sĩ chẩn đoán em bị viêm não, viêm màng não, phải thở máy và điều trị tích cực. Không có Bảo hiểm y tế (BHYT), gia đình phải chi trả hơn 1 triệu đồng tiền thuốc mỗi ngày.
Ban ngày, anh Mlô túc trực bên con. Đêm xuống, anh cầm điện thoại gọi người quen, hỏi vay từng khoản nhỏ. “Tôi vay mãi mới được gần 10 triệu đồng để lo cho con…”, người cha nói.
Vợ chồng anh Mlô có 4 người con. Con gái lớn 12 tuổi bị teo não bẩm sinh nên vợ anh phải ở nhà chăm sóc. Sáu miệng ăn trông cả vào tiền công làm rẫy, bốc vác và phụ hồ của anh.
Ai thuê việc gì anh làm việc ấy. Tiền công chỉ vừa đủ mua gạo và lo những chi phí tối thiểu, vì thế vợ chồng anh chưa mua được BHYT cho các con.
Chỉ khi Niê hôn mê sâu, phải thở máy, chi phí điều trị tăng từng ngày, anh Mlô mới thấm thía khoản tiền gia đình phải gánh vì con không có BHYT. Gần 10 triệu đồng vay được, anh đã mua thuốc và chi phí trong thời gian con điều trị.
Trường hợp của Niê cho thấy, khoản tiền mua thẻ BHYT là điều nhiều gia đình phải cân nhắc, nhưng khi bệnh tật bất ngờ xảy đến, tấm thẻ sẽ giúp giảm bớt gánh nặng chi phí điều trị.
Không phải cha mẹ không thương con hay không hiểu quyền lợi của BHYT. Nhưng khi tiền ăn, sách vở và sinh hoạt hàng ngày còn phải đong đếm, họ không biết bớt khoản nào để mua thẻ.
Sau những cơn mưa đầu mùa, 4 người con của chị Hồ Thị Thúy và anh Võ Văn Danh (trú tại phường Hội Phú, tỉnh Gia Lai) lại vào rẫy, ra bìa rừng tìm măng. Một phần măng được giữ lại làm thức ăn, phần còn lại các em mang ra chợ bán, góp tiền mua sách vở và quần áo cho năm học mới.
Vợ chồng chị Thúy có 8 người con. Gia đình quá khó khăn, 4 người con đầu phải nghỉ học sớm để đi làm. Bởi vậy, người mẹ chỉ mong 4 đứa trẻ còn lại có thể tiếp tục đến trường.
Người anh lớn Võ Văn Vương chuẩn bị vào lớp 7. Không có điều kiện học thêm, em vẫn liên tục đạt danh hiệu học sinh xuất sắc. Cuối mỗi năm học, Vương cẩn thận giữ sách vở để các em dùng tiếp.
Nhìn bạn bè có quần áo mới chuẩn bị khai giảng, Vương cũng tủi thân nhưng vẫn dặn bố mẹ ưu tiên sắm sửa cho các em trước.
Những đứa trẻ có thể đi hái măng, góp từng đồng mua sách. Người mẹ có thể giặt sạch, vá lại quần áo cũ. Nhưng gần 3 triệu đồng mua BHYT cho 4 con vẫn vượt quá khả năng của gia đình.
Cũng tại phường Hội Phú, chị Kiều Thị Mỹ Nhung cùng 3 con sống trong căn phòng trọ rộng khoảng 30m2. Chị làm đủ việc, từ phụ hồ đến dọn nhà thuê để trang trải cuộc sống.
Công việc thất thường, thu nhập của chị Nhung chỉ vừa đủ lo bữa ăn và tiền thuê trọ. Con lớn đã nghỉ học giữa chừng, chỉ còn 2 con nhỏ được đến trường. Tiền BHYT cho 2 con hơn 1 triệu đồng, chưa kể sách vở, đồng phục và các khoản đầu năm học. Mỗi khoản đều cần thiết, nhưng người mẹ không thể cùng lúc lo đủ.
Theo lãnh đạo Trường Tiểu học Ngô Quyền, nơi con chị Thúy và chị Nhung theo học, có thời điểm chỉ khoảng 60% phụ huynh đủ điều kiện mua BHYT cho con. Phần lớn học sinh là con các gia đình đông con, sống bằng tiền công bấp bênh.
Hàng năm, nhà trường phải vận động các nguồn hỗ trợ. Có giáo viên tự bỏ tiền mua thẻ cho học trò, phòng khi các em đau ốm.
Ở Thanh Hóa, bà Nguyễn Thị Hưng đang nuôi con gái chậm phát triển trí tuệ cùng các cháu ngoại. Sau 2 cuộc hôn nhân đổ vỡ, con gái bà đưa các con về nương nhờ cha mẹ.
Cháu Bùi Ngọc Đại có biểu hiện chậm phát triển giống mẹ, học đâu quên đó và đã 3 năm học lại lớp 1. Gia đình sống nhờ 4 sào ruộng, tiền công phụ hồ của chồng bà Hưng và khoản trợ cấp xã hội của 2 mẹ con Đại. Năm học trước, đến giữa năm bà Hưng mới xoay xở đủ tiền mua BHYT cho cháu.
Có người thân thường xuyên đau ốm, bà Hưng hiểu BHYT cần thiết thế nào. Nhưng hiểu là một chuyện, dành dụm đủ tiền mua thẻ cho các cháu lại là chuyện khác.
Theo Nghị định số 188/2025/NĐ-CP của Chính phủ, học sinh, sinh viên được ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng BHYT.
Sau khi được ngân sách hỗ trợ 1 phần chi phí mua thẻ BHYT, mỗi học sinh tại Đắk Lắk phải đóng 614.790 đồng/năm; tại Khánh Hòa là 683.100 đồng/năm.
Với gia đình có 2-4 con, số tiền phải thu xếp có thể lên tới vài triệu đồng, đúng lúc phụ huynh còn phải lo sách vở, đồng phục và nhiều khoản đầu năm.
BHYT không ngăn được bệnh tật nhưng giúp giảm đáng kể chi phí khám, chữa bệnh, nhất là khi trẻ phải điều trị dài ngày. Với gia đình sống bằng tiền công làm thuê, tấm thẻ có thể giúp họ bớt cảnh vay mượn khi con nhập viện.
Từ năm học 2022-2023, báo Dân trí triển khai chương trình “Nâng bước đến trường - Trao tặng thẻ BHYT cho học sinh khó khăn”, giúp các em được khám, chữa bệnh kịp thời và giảm 1 phần chi phí cho gia đình.
Các trường hợp được hỗ trợ do nhà trường, chính quyền địa phương và cơ quan liên quan rà soát theo hoàn cảnh thực tế. Phần lớn các em thuộc gia đình đông con, thu nhập bấp bênh; bố mẹ đau ốm, khuyết tật hoặc không còn khả năng lao động. Danh sách được đối chiếu để thẻ đến đúng những học sinh chưa có BHYT và thực sự cần hỗ trợ.
Bước sang mùa thứ 5, chương trình đặt mục tiêu trao 1.000 thẻ BHYT trong năm học 2026-2027.
Cuối tháng 7, nhân dịp khánh thành 50 nhà phao chống lũ tại xã Tuy An Bắc và xã Đồng Xuân (tỉnh Đắk Lắk), báo Dân trí trao 115 thẻ BHYT tới học sinh khó khăn.
Nhiều gia đình nơi đây chưa khắc phục xong hậu quả của trận mưa lũ cuối năm 2025. Hoa màu hư hại, sản xuất chưa phục hồi, trong khi năm học mới đã đến gần.
Bà Trần Thị Mỹ Lương vui mừng khi cháu ngoại Ngô Nhật Huy, học sinh lớp 4, được nhận thẻ. Mẹ Huy đi làm công nhân xa nhà. Hai bà cháu sống dựa vào vài sào ruộng và số tiền ít ỏi mẹ Huy gửi về. Sau tai nạn khiến 1 tay tê liệt, bà Lương không còn làm được nhiều việc.
Tấm thẻ BHYT cháu ngoại được tặng giúp bà Lương bớt một khoản phải chạy vạy trước thềm năm học.
Ngày 13/8, báo Dân trí trao 400 thẻ BHYT tới trẻ khiếm thị và con của hội viên có hoàn cảnh khó khăn thuộc Hội Người mù thành phố Hà Nội.
Nhiều gia đình có cả vợ và chồng đều khiếm thị. Thu nhập từ xoa bóp bấm huyệt, làm tăm, chổi hoặc nghề thủ công phải trang trải tiền ăn, tiền nhà và việc học của các con.
Anh Đỗ Đức Thanh (trú tại phường Dương Nội), có 2 con được nhận thẻ. Cả 2 vợ chồng đều khiếm thị nên với anh Thanh, BHYT là khoản bảo đảm cần thiết nếu các con không may đau ốm.
Ngày 14/8, báo Dân trí trao 209 thẻ BHYT tới con của hội viên Hội Người mù tỉnh Bắc Ninh. Hai anh em Nguyễn Sinh Khương, học lớp 4 và Nguyễn Sinh Kỳ, học lớp 3, có mặt từ sớm. Bố mẹ đi làm xa chưa thể về, Khương tự dẫn em trai đến nhận thẻ.
Việc đi lại, tìm kiếm việc làm bị hạn chế, nhưng những người cha, người mẹ khiếm thị vẫn phải lo tiền sinh hoạt và học hành của con mỗi ngày. Thu nhập ít và không đều khiến khoản đóng BHYT, dù chỉ phát sinh 1 lần trong năm, vẫn khó thu xếp.
Sáng 5/9, cùng thời điểm khai giảng năm học mới, các phóng viên báo Dân trí tại miền Trung - Tây Nguyên đồng loạt trao 921 thẻ BHYT, trị giá hơn 600 triệu đồng.
Trong đó, 819 thẻ được trao tới học sinh tại 15 trường ở Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Trị, thành phố Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk và Khánh Hòa; 102 thẻ dành tặng con của hội viên Hội Người mù tỉnh Gia Lai.
Đợt trao này khép lại chương trình năm 2026. Từ mục tiêu 1.000 thẻ, báo Dân trí đã huy động và trao 1.645 thẻ, vượt kế hoạch 645 thẻ, nhờ sự chung tay của bạn đọc, nhà hảo tâm và các đơn vị đồng hành. Toàn bộ thẻ được trao trước hoặc ngay đầu năm học 2026-2027.
Nhà báo Phạm Tuấn Anh, Tổng Biên tập báo Dân trí, cho biết, với nhiều gia đình khó khăn, khoản đóng BHYT cho con vẫn là gánh nặng, nhất là đầu năm học, khi nhiều chi phí cùng phát sinh.
“Mỗi tấm thẻ là tấm lòng của bạn đọc Dân trí và các nhà hảo tâm. Sự hỗ trợ này không chỉ giúp gia đình bớt một khoản chi trước mắt mà còn để các em được khám, chữa bệnh kịp thời khi không may đau ốm”, nhà báo Phạm Tuấn Anh chia sẻ.
Với Lê Thiên Hoàng, học sinh lớp 9 tại Đà Nẵng, niềm vui khi nhận thẻ rất giản dị: “Em thấy yên tâm hơn nếu chẳng may phải đi khám, chữa bệnh”.
Còn với chị Huỳnh Thị Thùy Dung ở Gia Lai, sự yên tâm ấy gắn với những nỗi lo trong gia đình. Vợ chồng chị đều khiếm thị. Con đầu 15 tuổi bị đa dị tật, con thứ 2 gần đây mắt mờ nặng nhưng chưa có điều kiện đi khám. Chị Dung mắc bệnh tim, chồng bị tiểu đường, thu nhập từ công việc tẩm quất phải lo tiền ăn, thuốc men và việc học của các con.
Tấm thẻ đến đúng lúc giúp chị Dung bớt 1 khoản chi và không còn quá lo nếu con bất ngờ đau ốm.
Trước mùa thứ 5, chương trình đã trao 7.210 thẻ BHYT tới học sinh khó khăn. Cộng với 1.645 thẻ trong năm 2026, tổng số thẻ được trao đến nay là 8.855.
Những tấm thẻ đã đến với học sinh ở nhiều tỉnh, thành: từ xã ven biển thường xuyên chịu thiên tai đến miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; từ con của gia đình khiếm thị đến những em nhỏ sống cùng ông bà già yếu.
Mỗi địa phương có những khó khăn khác nhau, nhưng phía sau khoản đóng BHYT tưởng như không lớn luôn là những gia đình phải đắn đo rất lâu.
Có thể đứa trẻ khỏe mạnh sẽ không cần dùng đến thẻ. Nhưng khi có BHYT, cha mẹ các em sẽ bớt nỗi lo phải tìm tiền ở đâu nếu con bất ngờ nhập viện.
Sau 5 mùa, kết quả không chỉ nằm ở số thẻ đã trao. Qua việc rà soát, nhiều học sinh còn thiếu BHYT được phát hiện; hoàn cảnh của các gia đình được nhà trường, chính quyền và cộng đồng quan tâm, tìm cách hỗ trợ.
Mùa thứ 5 khép lại với 1.645 thẻ BHYT. Còn ở lại trong chúng ta là những câu chuyện về 4 anh em đi hái măng; người bà đến giữa năm mới dành dụm đủ tiền mua thẻ cho cháu; người cha đỏ hoe mắt bên con đang thở máy... Đó cũng là lý do chương trình được duy trì suốt 5 năm qua.
Một tấm thẻ BHYT không thể ngăn bệnh tật, nhưng có thể giúp cha mẹ bớt gánh nặng chi phí, không phải chật vật vay từng khoản tiền khi con đau ốm.
Quan trọng hơn, họ không còn phải mang nỗi day dứt vì đã không kịp chuẩn bị cho con sự bảo vệ cần thiết trước những rủi ro bất ngờ.
