Thứ năm, 26/11/2020 - 10:53

"Vũ khí" chống lại vi khuẩn đa kháng đang dần mất tác dụng

Dân trí

Carbapenem là nhóm kháng sinh thế hệ mới nhất, được ưu tiên điều trị các nhiễm khuẩn nặng hoặc nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng. Tuy nhiên, vi khuẩn kháng carbapenem đã xuất hiện và gia tăng nhanh.

Chia sẻ tại lễ mít tinh hưởng ứng Tuần lễ nâng cao nhận thức về phòng chống kháng thuốc diễn ta tại Hà Nội chiều 25/11, TS Kidong Park, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết mặc dù những dữ liệu về tình trạng kháng thuốc tại Việt Nam còn hạn chế, tuy nhiên tỷ lệ kháng thuốc kháng sinh ở Việt Nam đang ở mức báo động. 

Cụ thể, kết quả khảo sát của WHO tại 16 bệnh viện lớn của nước ta từ năm 2019 cho thấy 82% vi khuẩn Acinetobacter đã kháng thuốc kháng sinh Carbapenems. Acinetobacter là một vi khuẩn phổ biến gây bệnh viêm đường tiết niệu, viêm phổi… Carbapenems là một trong những nhóm kháng sinh mới nhất và quý giá nhất để dành điều trị cho những trường hợp nghi ngờ hoặc nhiễm vi khuẩn đa kháng thuốc. 

Vũ khí chống lại vi khuẩn đa kháng đang dần mất tác dụng - 1

"Chúng ta đang mất đi công cụ quan trọng để chống lại các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn phổ biến. Chúng ta đang gần cạn kiệt nguồn thuốc quý giá này. Việc phát triển loại thuốc mới là cần thiết. Tuy nhiên, nếu con người không thay cách chúng ta sử dụng thuốc kháng sinh thì các thuốc mới rồi cũng sẽ trở nên vô tác dụng", TS Park nhấn mạnh. 

Trong số các kháng sinh dự trữ, carbapenem là nhóm kháng sinh có hoạt phổ rộng, được ưu tiên sử dụng điều trị các nhiễm khuẩn nặng hoặc nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng gây ra. Tuy nhiên, vi khuẩn kháng carbapenem đã xuất hiện và gia tăng nhanh chóng.

Đầu năm 2017, WHO đã đưa ra danh sách 12 vi khuẩn kháng thuốc đáng báo động, trong đó 3 vi khuẩn có mức cảnh báo cao nhất là Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter baumannii và họ Enterobacteriaceae kháng carbapenem. 

Theo giới bác sĩ, mầm bệnh đáng sợ nhất ở tất cả các khoa phòng hiện nay là Acinetobacter baumannii, nó kháng với hầu hết mọi kháng sinh và chỉ còn chịu tác dụng duy nhất với colistin. Tuy nhiên cũng đã xuất hiện tình trạng kháng với colistin.

Ngoài ra, tại nhiều bệnh viện đã phát hiện những siêu vi khuẩn kháng tất cả các loại kháng sinh và đã có những bệnh nhân tử vong. Gần đây nhất, tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới thành phố Hồ Chí Minh đã phát hiện một vài trường hợp nhiễm vi khuẩn kháng thuốc Colistin (một loại kháng sinh thế hệ mới). 

Tiến sĩ Cao Hưng Thái, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết kháng thuốc đang nổi lên trên toàn cầu, là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, đe dọa đến sức khỏe tính mạng người dân. Việt Nam là một trong nhưng nước có tình trạng kháng kháng sinh cao trên thế giới. 

Vũ khí chống lại vi khuẩn đa kháng đang dần mất tác dụng - 2

Hiện nay Bộ Y tế đang thực hiện đề án tăng cường việc mua thuốc theo đơn và kiểm soát việc bán thuốc kê đơn; đồng thời, đã triển khai kết nối liên thông các nhà thuốc ở cộng đồng và trong các bệnh viện và sắp tới sẽ thực hiện tại các quầy thuốc. Bộ Y tế cũng đang chỉ đạo áp dụng công nghệ thông tin để triển khai kê đơn thuốc điện tử tại các bệnh viện, tổ chức thực hiện thí điểm ở Hà Tĩnh, Hưng Yên để xây dựng mô hình hoàn chỉnh, tiến tới nhân rộng ra toàn quốc vào tháng Giêng năm 2021. 

GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc sử dụng kháng sinh không hợp lý, lạm dụng kháng sinh, điều trị kháng sinh khi không cần thiết,… đã làm gia tăng tình trạng kháng thuốc kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh. Trong khi đó, việc đầu tư, nghiên cứu cho ra đời các kháng sinh mới đã giảm trong nhiều thập kỷ nay, dẫn đến sự thiếu hụt các kháng sinh có hiệu quả để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng. 

"Kháng thuốc ngày nay không chỉ của riêng quốc gia nào mà là vấn đề y tế toàn cầu, đặc biệt nổi trội ở các nước đang phát triển. Thế giới mỗi năm có hàng chục ngàn người tử vong do kháng thuốc và phải chi phí hàng chục tỷ đô la cho kháng thuốc. Việt Nam cũng không năm ngoài tình trạng này", Thứ trưởng Thuấn nói. 

Bà Rana Flower, Trưởng Đại diện lâm thời văn phòng tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc tại Việt Nam cho biết: "Trong 10 năm tới, lượng kháng sinh dùng trong chăn nuôi dự kiến sẽ tăng gần gấp đôi, đáp ứng cho nhu cầu thực phẩm khi dân số ngày càng gia tăng. Do vậy ngành lương thực và nông nghiệp, có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc lây lan". 

Được đánh giá là điều kỳ diệu trong y học hiện đại, thuốc kháng sinh đã góp phần thay đổi cuộc sống của con người khi đánh bại các vi khuẩn nguy hiểm, giúp nhiều trẻ em được sống sót và tuổi thọ của người lớn được kéo dài hơn. 

Nam Phương

Đáng quan tâm