Vắc xin ung thư mARN của Nga gây chú ý: Bác sĩ nói điều quan trọng

Thông tin về vắc xin NeoOncoVac ứng dụng công nghệ mARN do các nhà khoa học Nga phát triển đang tạo ra nhiều kỳ vọng trong cộng đồng người bệnh ung thư.

Không ít người xem đây là bước tiến có thể tạo ra thay đổi lớn trong điều trị ung thư, thậm chí kỳ vọng sẽ thay thế các phương pháp điều trị hiện nay.

Trao đổi về vấn đề này, ThS.BS Nguyễn Duy Anh, chuyên gia ung bướu cho rằng đây thực sự là một tín hiệu đáng khích lệ của y học hiện đại, song cần nhìn nhận một cách khách quan dựa trên các bằng chứng khoa học hiện có.

NeoOncoVac là vắc xin điều trị, không phải vắc xin phòng ung thư

Theo ThS.BS Nguyễn Duy Anh, trước hết cần phân biệt rõ NeoOncoVac không phải vắc xin phòng ung thư giống vắc xin HPV hay vắc xin viêm gan B đang được sử dụng rộng rãi hiện nay.

Đây là vắc xin điều trị được sản xuất theo hướng cá thể hóa, thiết kế riêng cho từng người bệnh sau khi phân tích đặc điểm đột biến của khối u. Mục tiêu của vắc xin là kích hoạt hệ miễn dịch nhận diện và tấn công chính xác các tế bào ung thư.

BS Duy Anh nhấn mạnh, về bản chất, NeoOncoVac không trực tiếp tiêu diệt tế bào ung thư mà đóng vai trò "huấn luyện" hệ miễn dịch nhận diện các kháng nguyên đặc hiệu trên tế bào ung thư, từ đó tăng khả năng kiểm soát bệnh.

Đây cũng chính là hướng phát triển nổi bật của miễn dịch điều trị ung thư trong những năm gần đây, khi thay vì tác động trực tiếp vào khối u, các liệu pháp mới hướng đến việc tận dụng sức mạnh của hệ miễn dịch người bệnh.

Kết quả ban đầu đáng kỳ vọng nhưng chưa đủ để khẳng định hiệu quả

Theo các thông tin được công bố, bệnh nhân đầu tiên sử dụng NeoOncoVac đã ghi nhận đáp ứng miễn dịch tích cực. Tuy nhiên, ThS.BS Nguyễn Duy Anh cho rằng những dữ liệu này mới chỉ là kết quả bước đầu trên số lượng bệnh nhân còn rất hạn chế.

"Đây là bước tiến rất tích cực nhưng chưa đủ để khẳng định vắc xin có thể chữa khỏi ung thư hoặc thay thế các phương pháp điều trị hiện nay như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hay liệu pháp miễn dịch", BS Duy Anh nói.

Trong ung thư học, để một phương pháp điều trị mới được công nhận, cần có các nghiên cứu lâm sàng với quy mô lớn hơn và thời gian theo dõi đủ dài nhằm đánh giá chính xác hiệu quả về thời gian sống, tỷ lệ tái phát cũng như tính an toàn.

Theo bác sĩ, nếu các nghiên cứu tiếp theo tiếp tục chứng minh được hiệu quả, vắc xin điều trị cá thể hóa bằng công nghệ mARN hoàn toàn có thể trở thành một trong những hướng phát triển quan trọng của điều trị ung thư trong tương lai.

"Người bệnh hoàn toàn có quyền hy vọng, nhưng nên đặt hy vọng trên nền tảng khoa học", BS Duy Anh nhấn mạnh.

Một trong những điều đáng lo ngại hiện nay là nhiều người bệnh có tâm lý chờ đợi các phương pháp điều trị mới sau khi đọc các thông tin lan truyền trên mạng xã hội.

Theo BS Duy Anh, NeoOncoVac hiện vẫn đang trong quá trình đánh giá lâm sàng và chưa phải là phương pháp điều trị tiêu chuẩn trên phạm vi quốc tế.

Vì vậy, người bệnh không nên trì hoãn hoặc từ chối các phương pháp điều trị đã được chứng minh hiệu quả chỉ để chờ đợi vắc xin.

"Điều quan trọng nhất vẫn là phát hiện bệnh sớm, điều trị đúng phác đồ và tái khám đầy đủ. Đây vẫn là yếu tố quyết định tiên lượng của người bệnh", BS Duy Anh khuyến cáo.

Ông cho rằng nếu trong tương lai vắc xin được chứng minh hiệu quả qua các nghiên cứu quy mô lớn và được các hướng dẫn điều trị quốc tế khuyến cáo, khi đó người bệnh sẽ có thêm một lựa chọn điều trị rất giá trị, thay vì thay thế hoàn toàn các phương pháp hiện có.

Việt Nam có cơ hội tiếp cận công nghệ trong tương lai

Theo ThS.BS Nguyễn Duy Anh, NeoOncoVac hiện mới ở giai đoạn triển khai rất sớm tại Nga. Để một liệu pháp mới được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam sẽ còn phải trải qua nhiều bước, từ việc bổ sung dữ liệu nghiên cứu lâm sàng, được các cơ quan quản lý đánh giá về hiệu quả và độ an toàn cho tới quá trình cấp phép và đưa vào thực hành.

Tuy nhiên, ông đánh giá Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tiếp cận những công nghệ như vậy trong tương lai.

"Những năm gần đây, Việt Nam đã chủ động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công nghệ sinh học và có kế hoạch tham gia các nghiên cứu lâm sàng về vắc xin ung thư mARN. Điều này cho thấy chúng ta đang từng bước tiếp cận các xu hướng điều trị tiên tiến của thế giới", bác sĩ cho biết.

Dù vậy, theo chuyên gia, điều quan trọng nhất ở thời điểm hiện tại vẫn là người bệnh không nên quá sốt ruột chờ đợi một liệu pháp mới mà bỏ lỡ "thời điểm vàng" điều trị bằng các phương pháp đã được chứng minh hiệu quả như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị đích hoặc miễn dịch.

Theo ông, trong tương lai, nếu các nghiên cứu khẳng định hiệu quả và vắc xin được cấp phép sử dụng, đây sẽ là một lựa chọn bổ sung rất giá trị trong điều trị ung thư, góp phần mở rộng cơ hội cho người bệnh, chứ không phải thay thế hoàn toàn các phương pháp điều trị đang được áp dụng hiện nay.