Từ vụ bơm sữa đậu nành vào niệu đạo: Muôn kiểu “vẽ bệnh”

Theo ThS.BS Trần Hoài Nam, Khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện 19/8 (Bộ Công an), việc dùng sữa đậu nành giả làm dịch mủ để "vẽ bệnh" là thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm vì đánh vào tâm lý lo sợ của người bệnh, khiến họ dễ chấp nhận những can thiệp y khoa không cần thiết.

“Đây là hành vi tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người bệnh, đồng thời không phù hợp với các nguyên tắc đạo đức trong hành nghề y”, BS Nam nhận định.

Theo ông, việc dùng sữa đậu nành giả làm dịch mủ thực chất chỉ là một biểu hiện cực đoan của một "tảng băng chìm" lớn hơn. 

Trong lĩnh vực nam khoa, nhiều bệnh nhân vẫn rơi vào bẫy dọa dẫm, bị dẫn dắt bởi nỗi sợ vô sinh, ung thư hay liệt dương để chấp nhận các liệu trình đắt đỏ không cần thiết.

Hóa đơn chục triệu cho tổn thương nhẹ tự khỏi

BS Nam cho biết tình trạng thổi phồng mức độ bệnh lý nam khoa đã tồn tại từ lâu dưới nhiều hình thức tinh vi. 

Khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản, sinh lý ngày càng tăng, một số cơ sở kém uy tín lợi dụng sự thiếu kiến thức chuyên môn và tâm lý e ngại của người bệnh để trục lợi.

“Nỗi sợ vô sinh, ung thư hay suy giảm chức năng sinh lý là có thật. Tuy nhiên, một số nơi cố tình phóng đại nguy cơ, biến những biểu hiện chưa rõ nguyên nhân thành bệnh lý nghiêm trọng để gây áp lực, buộc người bệnh phải điều trị ngay”, bác sĩ cho biết.

Trong quá trình công tác, BS Nam từng tiếp nhận nhiều bệnh nhân đến kiểm tra lại sau khi được chẩn đoán và điều trị tại các cơ sở khác.

Nhiều trường hợp chỉ mắc viêm niệu đạo nhẹ có thể tự phục hồi, nhưng lại bị hù dọa về nguy cơ mắc hiểm nghèo nếu không can thiệp ngay lập tức. Đi kèm với những lời cảnh báo mang tính hoảng loạn đó là các hóa đơn dịch vụ lên tới hàng chục triệu đồng.

Theo BS Nam, nhiều nam giới khi xuất hiện bất thường ở vùng kín thường ngại đến bệnh viện công hoặc cơ sở y tế lớn vì lo gặp người quen, mất thời gian chờ đợi hoặc phải chia sẻ vấn đề nhạy cảm. 

Họ có xu hướng tìm kiếm thông tin trên mạng, sau đó lựa chọn những phòng khám quảng cáo kín đáo, nhanh chóng và cam kết điều trị dứt điểm.

Tuy nhiên, việc tự tìm hiểu thông tin cũng có thể khiến người bệnh rơi vào “ma trận” nội dung thiếu kiểm chứng. Khi những lời tư vấn tại phòng khám trùng với các cảnh báo tiêu cực từng đọc trên mạng, họ càng dễ tin rằng bản thân đang mắc bệnh nghiêm trọng.

Theo BS Nam, các hình thức “vẽ bệnh” ngày càng đa dạng và được xây dựng thành quy trình khép kín.

Một chiêu thức thường gặp là nhân viên tư vấn cố tình sử dụng những thuật ngữ y học khó hiểu để khiến bệnh nhân lo lắng, sau đó đưa ra các biến chứng nghiêm trọng nhằm tạo áp lực phải điều trị ngay.

Một số cơ sở còn phân tích sai kết quả xét nghiệm, thổi phồng mức độ nguy hiểm của tình trạng nhiễm tạp khuẩn hoặc sử dụng hình ảnh tổn thương và mẫu bệnh phẩm của người khác để đánh lừa người bệnh. 

Những dữ liệu này được gán cho người đi khám nhằm khiến họ tin rằng bản thân đang mắc bệnh nặng và phải chi trả cho các can thiệp không cần thiết.

Đánh vào tâm lý sợ bệnh

Bàn về nguyên nhân khiến nhiều người dễ rơi vào bẫy, BS Nam cho rằng yếu tố quan trọng nằm ở tâm lý sợ hãi và sự thiếu hụt nguồn thông tin y khoa đáng tin cậy.

Trên mạng xã hội, các nội dung gắn triệu chứng nam khoa với vô sinh, ung thư hoặc liệt dương xuất hiện với mật độ lớn. Không ít bài viết sử dụng tiêu đề giật gân, mô tả hậu quả nặng nề nhưng không cung cấp đầy đủ căn cứ chuyên môn.

Khi người dùng liên tục tìm kiếm các từ khóa liên quan đến triệu chứng của mình, thuật toán có thể tiếp tục đề xuất những nội dung tương tự. 

Việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với các cảnh báo tiêu cực khiến nguy cơ bệnh tật bị phóng đại, dần trở thành nỗi ám ảnh.

“Ai cũng lo sợ ung thư và vô sinh. Với nam giới, nguy cơ liệt dương hoặc mất khả năng sinh sản thường gây áp lực tâm lý đặc biệt lớn. Khi một người mặc trang phục nhân viên y tế khẳng định họ đang đứng trước những hậu quả đó, không ít bệnh nhân sẽ hoảng loạn và chấp nhận điều trị mà chưa kịp kiểm chứng”, bác sĩ phân tích.

Song song với việc thao túng tâm lý, một số cơ sở còn lập lờ quy trình chẩn đoán nhằm tạo cảm giác rằng bệnh đã được xác định chắc chắn chỉ sau thời gian rất ngắn.

Theo BS Nam, bác sĩ có thể dựa vào triệu chứng và thăm khám lâm sàng để định hướng một số bệnh thường gặp như viêm niệu đạo, viêm bao quy đầu hoặc viêm tuyến tiền liệt. 

Tuy nhiên, để xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, người bệnh bắt buộc phải trải qua các xét nghiệm chuyên sâu. 

BS Nam khuyến cáo, người dân cần cảnh giác khi vừa thăm khám đã được thông báo mắc bệnh nghiêm trọng và bị thúc ép điều trị ngay.

Ngoại trừ một số trường hợp chấn thương hoặc biến chứng cấp tính cần can thiệp khẩn cấp, phần lớn bệnh lý nam khoa đều phải được thăm khám đầy đủ, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và đánh giá thận trọng trước khi đưa ra phương án điều trị.

Người bệnh có quyền yêu cầu bác sĩ giải thích rõ căn cứ chẩn đoán, mục đích của từng xét nghiệm, lý do thực hiện thủ thuật, những nguy cơ có thể gặp và tổng chi phí dự kiến. Nếu còn băn khoăn, họ có thể tạm dừng can thiệp và tìm kiếm ý kiến thứ hai tại một cơ sở chuyên khoa uy tín.

BS Nam khuyến cáo, trường hợp nghi ngờ đã bị thực hiện thủ thuật không cần thiết hoặc bị đưa chất lạ vào đường tiết niệu, người bệnh nên sớm đến cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp để kiểm tra, đánh giá mức độ tổn thương và xử trí kịp thời nếu xuất hiện biến chứng.

Đồng thời, người bệnh cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ khám chữa bệnh, hóa đơn, kết quả xét nghiệm, hình ảnh, tin nhắn và các tài liệu liên quan. Đây có thể là căn cứ để tham khảo ý kiến chuyên môn độc lập hoặc phản ánh vụ việc tới cơ quan chức năng.

Khi lựa chọn nơi khám chữa bệnh, người dân nên kiểm tra giấy phép hoạt động, phạm vi chuyên môn và thông tin của người hành nghề.