Trở về từ Congo, người đàn ông da vàng như nghệ

Cứu sống bệnh nhân trở về từ Congo

Bệnh nhân L.V.N. (46 tuổi, trú tại Hà Tĩnh) được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng phải thở máy, da và mắt vàng rõ, nước tiểu sẫm màu.

Trước đó, người đàn ông có gần 2 năm sinh sống, làm việc tại Congo, một quốc gia châu Phi có sốt rét lưu hành. Trong thời gian này, anh nhiều lần bị sốt, rét run, từng đi khám và uống thuốc không rõ loại. Nguyên nhân các đợt sốt chưa được xác định.

Khoảng một tháng trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện vàng da, vàng mắt tăng dần, kèm mệt mỏi, ăn uống kém nên trở về Việt Nam thăm khám. Dù được bác sĩ chỉ định nhập viện, bệnh nhân không đồng ý và tự mua thuốc Nam uống khoảng 15 ngày.

Tối 6/10, gia đình phát hiện anh bị ngã, rối loạn ý thức, gọi hỏi không đáp ứng nên đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, thở máy, điều trị theo hướng nhiễm khuẩn huyết, đồng thời theo dõi hôn mê gan trên nền viêm gan B.

Tình trạng không cải thiện, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, kết quả xét nghiệm ghi nhận bệnh nhân bị rối loạn đông máu, tăng bilirubin máu, tăng men gan và suy thận. Người bệnh có tổn thương nhiều cơ quan, cần được điều trị tích cực.

Theo bác sĩ Võ Đức Linh, Trung tâm Hồi sức tích cực, bệnh nhân phát hiện viêm gan B từ năm 2009 nhưng chưa điều trị. Với tiền sử này cùng biểu hiện vàng da, vàng mắt và rối loạn ý thức, hướng tiếp cận ban đầu có thể tập trung vào bệnh gan nặng và các biến chứng.

Tuy nhiên, khi khai thác bệnh sử, bác sĩ ghi nhận yếu tố đáng chú ý: người bệnh từng làm việc gần 2 năm tại vùng có sốt rét lưu hành, nhiều lần sốt, rét run không rõ nguyên nhân.

Kết hợp thông tin này với biểu hiện lâm sàng và kết quả xét nghiệm, ê-kíp nghi ngờ sốt rét nặng, chỉ định tìm ký sinh trùng. Kết quả dương tính với Plasmodium falciparum, tác nhân có thể gây sốt rét nặng với các biến chứng đe dọa tính mạng.

Triệu chứng có thể chồng lấp với bệnh gan

Bác sĩ Linh cho biết, sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng thuộc chi Plasmodium gây ra, lây chủ yếu qua vết đốt của muỗi Anopheles cái mang ký sinh trùng.

Người mắc thường có biểu hiện sốt, rét run, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xuất hiện đầy đủ triệu chứng điển hình.

Đặc biệt, sốt rét do P. falciparum có thể diễn biến nhanh, gây rối loạn ý thức, suy thận cấp, suy hô hấp, thiếu máu nặng, rối loạn đông máu và tổn thương nhiều cơ quan.

Ở bệnh nhân sốt rét nặng, biểu hiện tổn thương cơ quan đôi khi nổi bật hơn những cơn sốt, rét run. Vì vậy, không ghi nhận sốt tại thời điểm thăm khám chưa đủ để loại trừ bệnh, nhất là với người từng sinh sống hoặc trở về từ vùng lưu hành.

Với bệnh nhân N., tình trạng vàng da, vàng mắt, rối loạn ý thức và bất thường chức năng gan cần được đánh giá từ nhiều nguyên nhân. Bên cạnh sốt rét, tiền sử viêm gan B chưa điều trị và việc uống thuốc Nam cũng là những yếu tố bác sĩ phải xem xét.

Theo BS Linh, ở người có bệnh gan từ trước, triệu chứng sốt rét nặng có thể chồng lấp với biểu hiện của bệnh gan, khiến việc chẩn đoán khó khăn hơn. Khai thác kỹ lịch sử đi lại, sinh sống và điều trị có ý nghĩa quan trọng để tránh bỏ sót bệnh.

Bác sĩ khuyến cáo người từng đến vùng có sốt rét lưu hành cần khám sớm khi xuất hiện sốt, rét run, đau đầu, mệt mỏi bất thường hoặc vàng da. Triệu chứng có thể xuất hiện sau khi người bệnh đã rời khỏi vùng lưu hành.

Khi đi khám, người dân cần thông báo quốc gia đã đến, thời gian lưu trú, các đợt sốt trước đó và những loại thuốc từng sử dụng.

Người chuẩn bị đến vùng có sốt rét lưu hành nên chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, dùng thuốc xua muỗi, mặc quần áo dài tay; đồng thời tham khảo bác sĩ về thuốc dự phòng phù hợp với điểm đến.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh không nên tự uống thuốc không rõ nguồn gốc hoặc trì hoãn thăm khám, bởi sốt rét do P. falciparum có thể trở nặng trong thời gian ngắn.