Nguy cơ sức khỏe khi lội trong dòng nước ngập ở TPHCM

Những ngày gần đây, mưa lớn kết hợp triều cường khiến nhiều vùng trũng thấp, khu vực ven sông tại TPHCM ngập sâu, ảnh hưởng đến sinh hoạt và đi lại của người dân. Đáng chú ý, có nhiều trẻ em hồn nhiên bơi lội, vui đùa trong dòng nước ngập tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe.

Nguy cơ tổn thương da, nhiễm trùng, bệnh tiêu hóa

TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú, Trưởng khoa Da liễu - Miễn dịch dị ứng Bệnh viện Thống Nhất, nhận định nước ngập không phải là nguồn nước sạch để vui chơi, bởi có thể hòa lẫn nước cống, chất thải, hóa chất và nhiều tác nhân gây bệnh. Vì vậy, việc trẻ bơi lội, vui đùa hoặc ngâm mình trong nước ngập tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, từ tổn thương da, nhiễm trùng đến các bệnh lý đường tiêu hóa.

Theo BS Tú, khi ngâm mình trong nước ngập trong thời gian dài, da trẻ có thể bị mềm, dễ tổn thương, tạo điều kiện cho vi sinh vật xâm nhập. Trẻ có nguy cơ bị viêm da kích ứng, ngứa, nổi mẩn hoặc nhiễm trùng da, đặc biệt khi có vết trầy xước hoặc mắc các bệnh da liễu từ trước. Bên cạnh đó, những vật sắc nhọn như mảnh kính, kim loại nằm dưới nước có thể gây thương tích, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Nước ngập còn có thể gây bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy, tả, thương hàn nếu trẻ vô tình nuốt phải nước bẩn hoặc đưa tay nhiễm bẩn lên miệng. Các triệu chứng có thể gặp gồm đau bụng, nôn ói và tiêu chảy.

Ngoài các nguy cơ về bệnh tật, trẻ vui chơi trong nước ngập còn có thể gặp những tai nạn nguy hiểm như rơi xuống hố sâu, bị dòng nước cuốn hoặc điện giật do rò rỉ điện.

“Để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của trẻ, phụ huynh tuyệt đối không nên cho trẻ bơi lội, vui chơi trong nước ngập, kể cả khi nước nhìn có vẻ trong và không có dấu hiệu ô nhiễm rõ ràng”, BS Tú lưu ý.

Trong trường hợp trẻ đã tiếp xúc với nước ngập, chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ ra khỏi nước, thay quần áo ướt, tắm rửa bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ. Sau đó, cần lau khô cơ thể, đặc biệt chú ý các kẽ ngón chân, đồng thời kiểm tra toàn bộ cơ thể để phát hiện vết thương hoặc những tổn thương trên da.

Nếu trẻ có vết trầy xước, phụ huynh cần rửa sạch và che phủ bằng băng sạch. Đối với vết thương sâu, vết đâm xuyên hoặc vết thương dính nhiều chất bẩn, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được xử lý và đánh giá việc tiêm phòng uốn ván. Phụ huynh không nên tự ý bôi thuốc không rõ thành phần hoặc sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

BS Tú lưu ý, sau khi tiếp xúc với nước ngập, phụ huynh cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ. Nếu vùng da bị tổn thương xuất hiện các dấu hiệu như đỏ, sưng, nóng, đau tăng hoặc chảy mủ, hay trẻ có biểu hiện sốt, cần đưa trẻ đi khám sớm. Đặc biệt, khi tổn thương lan nhanh, trẻ đau nhiều hoặc mệt lả, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Ngoài ra, nếu trẻ xuất hiện tình trạng nôn ói, tiêu chảy nhiều, không uống được nước hoặc tiểu ít, phụ huynh cũng cần đưa trẻ đi thăm khám để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Nguy cơ nấm kẽ chân khi lội nước ngập

Chuyên gia da liễu Bệnh viện Nhân dân Gia Định (cơ sở Sài Gòn) cho biết khi thường xuyên phải đi dưới trời mưa hay lội qua những đoạn đường ngập, bàn chân bị ẩm và bí hơi trong thời gian dài tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển, gây ngứa, bong tróc, nứt kẽ và đau rát.

Nấm bàn chân thường xuất hiện ở các kẽ ngón chân, đặc biệt là kẽ ngón thứ ba - thứ tư và thứ tư - thứ năm. Người mắc bệnh có thể nhận thấy vùng kẽ chân ẩm ướt, da trắng mềm hoặc đỏ, bong tróc, nứt kẽ và gây ngứa nhiều. Một số trường hợp còn có cảm giác rát, đau, xuất hiện mụn nước nhỏ hoặc vùng da lòng bàn chân dày sừng, khô và bong vảy.

Sau khi đi mưa hoặc lội nước, người dân nên rửa sạch và lau khô bàn chân, đặc biệt chú ý các kẽ ngón. Không nên tiếp tục mang tất ướt hoặc sử dụng giày dép còn ẩm. Nếu tất bị ướt, cần thay càng sớm càng tốt; ưu tiên tất sạch, thoáng khí và có khả năng thấm hút mồ hôi.

Người dân nên đi khám nếu tổn thương kéo dài, không cải thiện dù đã chăm sóc tại nhà; vùng da đau, nứt nhiều hoặc lan rộng. Đặc biệt, khi bàn chân hoặc cẳng chân sưng, nóng, đỏ, đau, xuất hiện mủ hoặc kèm sốt, cần được thăm khám sớm để đánh giá nguy cơ nhiễm trùng.

Các trường hợp tổn thương lan sang móng hoặc những vùng da khác trên cơ thể cũng cần được kiểm tra. Người mắc đái tháo đường, người suy giảm miễn dịch và phụ nữ mang thai nên chủ động tìm tư vấn y tế khi xuất hiện tổn thương da bất thường để được hướng dẫn xử trí phù hợp.

Chuyên gia da liễu khuyến cáo nếu kẽ chân chỉ hơi ngứa sau một ngày dầm mưa, người dân có thể bắt đầu bằng việc vệ sinh và giữ bàn chân thật khô. Tuy nhiên, nếu tình trạng ngứa, bong tróc, nứt kẽ kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc lan rộng, không nên cố chịu đựng hay liên tục tự mua thuốc điều trị tại nhà.

Cần thăm khám bác sĩ da liễu giúp xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp. Mục tiêu điều trị không chỉ là hết ngứa trước mắt mà còn giải quyết đúng nguyên nhân, hạn chế tái phát và bảo vệ sức khỏe làn da trong mùa mưa.

Chủ động phòng bệnh uốn ván

BS.CKI Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, nhận định lội nước ngập, đặc biệt trong môi trường có bùn đất và chất thải, có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn các vết trầy xước, vết thương hở, từ đó tạo điều kiện cho vi khuẩn uốn ván xâm nhập vào cơ thể.

Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan ngay cả khi vết thương rất nhỏ, nhất là trong mùa mưa bão, ngập lụt hoặc khi tham gia cứu hộ, dọn dẹp sau thiên tai.

Vi khuẩn gây bệnh uốn ván (Clostridium tetani) tồn tại dưới dạng bào tử trong môi trường, đặc biệt là đất, bụi và phân động vật. Khi xâm nhập vào cơ thể qua vùng da bị tổn thương, bào tử có thể phát triển trong điều kiện thuận lợi và sinh ra độc tố tác động lên hệ thần kinh.

Đáng lưu ý, những vết thương nhỏ nhưng sâu, chẳng hạn như giẫm phải đinh, gai nhọn hoặc bị vật sắc đâm xuyên qua da, vẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ mắc uốn ván cao. Nguy cơ này đặc biệt đáng quan tâm khi vết thương bị nhiễm đất, bùn hoặc có mô bị dập nát, hoại tử. Đây là những điều kiện có thể tạo ra môi trường ít oxy, thuận lợi cho vi khuẩn uốn ván phát triển.

BS Thi lưu ý, người dân khi bị thương cần nhanh chóng rửa sạch vết thương bằng nước sạch, loại bỏ những chất bẩn có thể nhìn thấy và đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, kiểm tra lịch sử tiêm chủng. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tiêm vaccine uốn ván và/hoặc sử dụng huyết thanh, globulin miễn dịch kháng uốn ván (TIG) để dự phòng bệnh.

Việc tiêm vaccine uốn ván cần được thực hiện chủ động ở mọi lứa tuổi, trong đó một số nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý.

Trẻ em cần được tiêm đầy đủ các vaccine có thành phần uốn ván, như vaccine 5 trong 1, 6 trong 1 và các mũi tiêm nhắc theo lịch khuyến cáo, nhằm duy trì khả năng bảo vệ trước căn bệnh nguy hiểm này.

Phụ nữ mang thai cần tiêm phòng đúng lịch để bảo vệ sức khỏe của mẹ, đồng thời truyền kháng thể sang con qua nhau thai, góp phần phòng ngừa uốn ván sơ sinh.

Người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn hoặc vật sắc nhọn, như nông dân, công nhân xây dựng, người làm vườn và người thu gom rác, cần đặc biệt chú ý duy trì tình trạng miễn dịch đầy đủ do thường xuyên có nguy cơ bị thương trong quá trình lao động.

Người sống trong vùng ngập lụt hoặc tham gia cứu hộ, dọn dẹp sau thiên tai cũng cần kiểm tra tình trạng tiêm chủng, bởi nhóm này có nguy cơ bị thương và tiếp xúc với môi trường ô nhiễm cao hơn.

Đặc biệt, trong mùa mưa bão, ngập lụt, những vết thương dù nhỏ nhưng bị nhiễm bùn đất hoặc do vật nhọn đâm xuyên đều cần được xử lý đúng cách và đánh giá nguy cơ uốn ván. Người dân không nên tự đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào kích thước vết thương, mà cần đến cơ sở y tế để được hướng dẫn xử trí và chỉ định biện pháp dự phòng khi cần thiết.

"Điều quan trọng cần nhớ là không nên đợi đến khi bị thương mới nghĩ đến việc tiêm phòng uốn ván. Chủ động tiêm vaccine đầy đủ, tiêm nhắc đúng lịch và xử trí kịp thời các vết thương là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ bản thân và gia đình trước căn bệnh nguy hiểm này", BS Thi nhấn mạnh.